چرا بازار پسته
نامساعد است؟
محسن جلال پور
رئیس اتاق بازرگانی ایران و کرمان
هم صحبتی با استاد گرامی‌ام آقای مهدی آگاه همواره برایم لذت بخش و آموزنده بوده است. این بارهم توفیق دیدار ایشان در سفر کرمان فراهم شد و دقایقی ازهم‌صحبتی ایشان بهره مند شدم.شرایط نامساعد این روزهای بازار پسته باعث شد بیشتر صحبت هایمان روی این موضوع متمرکز شود.از آن جا که برخی از دوستانم در اینستاگرام بارها این پرسش را مطرح کرده اند که چرا بازار پسته به این شرایط دچار شده است؟ سعی می کنم این جمع بندی پاسخی به پرسش آنها نیز باشد. چند دلیل اساسی رامی توان علت نابسامانی بازار پسته در حال حاضر دانست.
اولا چون حدود۸۰ درصد پسته تولیدی کشورصادراتی است، پس رابطه مستقیم و قابل توجهی با وضعیت آینده ارز دارد.ازآن جا که پیش بینی قیمت طی ماه های پیش رو چندان مقدور نیست و تحلیل های متفاوتی برای نرخ ارز پس از اجرای برجام مطرح است، وضعیت تا حدودی مبهم است و این ابهام، ریسک صادرات را بالابرده است. هم چنین ازآن جا که قیمت ارز طی یکی دوسال اخیر همراه با مابه التفاوت نرخ تورم خارجی و داخلی خود را تنظیم نکرده، احتمالا با افزایش هزینه های تولید که هماهنگ با نرخ تورم داخلی است، قدرت رقابت پذیری برای محصولات صادراتی از جمله پسته کاهش یافته است. عامل دیگر، نرخ بالای بهره در مقایسه با رقبای خارجی است.عملا ما حدود شش برابر رقبایمان نرخ بهره می پردازیم چرا که متوسط نرخ بهره در دیگر کشورها چهار درصد است .حال آن که نرخ بهره ما ۲۴ درصد است و از آن جا که نرخ ارز در ایران تقریبا ثابت مانده، عملا مثل این است که روی دلار۲۴ درصد بهره می پردازیم.
از آن جا که با شرایط فعلی جهش نرخ ارز در پیش بینی ها احتمالا غیرممکن است، یک دلیل دیگر که می تواند در این وضع تاثیر جدی داشته باشد این است که با اعطای سودهای بالا به سپرده های ریالی حتی کسانی که امکان اخذ تسهیلات ارزی از خارج یا داخل کشور را دارند، بهتر می بینند که با تبدیل آن به رالر وسپرده گذاری با نرخ بالا بدون هیچ زحمت و ریسکی بیش ازصادرات منتفع شوند. البته در مورد بیشتر کالاهای صادراتی وضع به همین روال است اما شاید به دلیل درصد بیشترمصرف داخلی آن کالاها بازارشان این چنین نابسامان نیست.