جمهوری اسلامی ایران به عنوان نهمین عضو اصلی سازمان همکاری شانگهای اعلام شد. این خبری بود که در انتهای نشست سران این سازمان منطقه‌ای اعلام شد. این سازمان نهادی است که در جهت امنیت و همگرایی اقتصادی کشورهای عضو اقدام می‌کند. دیروز رئیس جمهور جمهوری اسلامی ایران هم در جمع سران و مقامات حاضر در این نشست سخنرانی کرد او در بخشی از صحبت‌های خود بر ضرورت همکاری در موضوعات محیط زیستی میان کشورهای عضو تاکید کرد.

بیست و یکمین نشست سران سازمان شانگهای در دوشنبه پایتخت تاجیکستان برگزار شد، و دیروز در انتهای این نشست، سران ۸ کشور عضو اصلی سازمان، نظر موافق خود را با تبدیل عضویت جمهوری اسلامی ایران از عضو ناظر به عضو اصلی اعلام و اسناد مربوط به آن را امضا کردند.حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران با اعلام این خبر در توییتی نوشت: «با کمال خرسندی اکنون سند عضویت دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای در شهر دوشنبه با حضور رییس جمهور محترم کشورمان به تایید سران رسید. این عضویت راهبردی تاثیر مهمی بر روند همکاری های همه جانبه ایران در راستای سیاست همسایگی و آسیا محور دارد.»سازمان شانگهای سازمانی منطقه‎است که سال 2001 ایجاد شد. در حال حاضر، چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ازبکستان، هندوستان، پاکستان و ایران عضو اصلی آن هستند و اعضای ناظران را کشورهای افغانستان، مغولستان و بلاروس تشکیل می‌دهند.این سازمان برای حفظ امنیت کشورهای عضو و همگرایی اقتصادی تشکیل شده است و در اساسنامه این سازمان به مسائلی مانند، ثبات، تبادلات فرهنگی، مبارزه با مواد مخدر و تروریسم هم اشاره شده است.
ضرورت همکاری‌های محیط زیستی میان کشورهای عضو شانگهای
ابراهیم رئیسی روز جمعه در جمع سران و مقام های شرکت کننده در بیست و یکمین اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای، سخنرانی کرد.رئیسی در سخنرانی خود توجه اعضای سازمان شانگهای را را به ضرورت همکاری در موضوعات محیط زیستی جلب کرد.او همچنین در سخنرانی خود توسعه فرهنگی را دستور کار اول همکاری بین کشورهایی صاحب تمدن است دانست و آسیا را مهد تمدن بشری خواند. رئیسی همچنین از معنویت به عنوان نیاز همیشگی بشریت و گمشده انسان امروز نام برد و گفت: « بحران معنویت زیرساخت همه بحران‌های جهان است، انحصارگرایی، خشونت و نقض حقوق بشر جلوه‌هایی از پیامدهای دوری از معنویت است؛ ایران می‌تواند نقش مهمی در توسعه منطقه‌گرایی فرهنگی ایفا کند.»او ادامه داد:«زمانی که من ریاست جمهوری اسلامی را عهده‌دار شدم، جهت گیری سیاست خارجی خود را تمرکز بر “چندجانبه‌گرایی اقتصادی” و تقویت “سیاست همسایگی” به معنی وسیع آن و تقویت حضور در سازمانهای منطقه‌ای معرفی کردم.ترکیب دو ابتکار اوراسیایی و جاده – کمربند می‌تواند تحقق عینی‌بخشی از این رویکرد باشد و ظرفیت‌های عظیم جمهوری اسلامی ایران به لحاظ ژئوپلتیک، جمعیت، انرژی، حمل و نقل، نیروی انسانی، و از همه مهمتر معنویت، فرهنگ و تمدن می‌تواند تحرک معناداری به این چشم‌انداز ببخشد. این منطقه در طول تاریخ پیوستگی شگرفی داشته است و احیای این پیوستگی از کارویژه‌های پیمان شانگهای و مورد تاکید جمهوری اسلامی ایران است. آسیا سرزمینی غنی از تمدنها و ارزشهاست. نقش‌آفرینی آسیا در عرصه بین‌الملل نیازمند حفظ تجانس (هارمونی) بین ملتها و تمدن‌های خود است. ایران تجانس بین ملتها و تمدن‌های آسیایی را تقویت می‌کند.»رئیسی بیان کرد که جهان وارد دوران جدیدی شده است و سلطه‌طلبی و یکجانبه‌گرایی رو به زوال است. او اظهار کرد که نظام بین‌الملل به سوی چند قطبی شدن و بازتوزیع قدرت به سود کشورهای مستقل، در حال تغییر است و گفت:«در شرایط کنونی صلح و امنیت جهانی از ناحیه سلطه طلبی و چالش‌هایی همچون تروریسم، افراط‌گرایی و جدایی‌طلبی در معرض تهدید قرار دارد؛ تهدیدهایی که طیف وسیعی از کشورهای جهان و بویژه اعضا و شرکای سازمان همکاری شانگهای را هدف قرار داده است.»رئیس جمهور تاکید کرد:«صلح و توسعه از مسیر همکاری و هماهنگی کشورهای کلیدی این منطقه حاصل می‌شود. در این مسیر، شکل‌دهی و تقویت پیوندهای زیرساختی میان کشورهای مختلف اهمیت و ضرورت دارد. ابتکار کمربند – راه، اتحادیه اقتصادی اوراسیا و کریدور شمال – جنوب به عنوان طرح‌های کلیدی در حوزه اتصالات زیرساختی می‌توانند در تقویت منافع مشترک کشورهای در حال توسعه و تقویت صلح در این منطقه نقش ایفا نمایند. این پروژه‌ها نه رقیب، بلکه مکمل یکدیگرند.»رئیسی ایران را حلقه وصل سه طرح زیرساختی فوق دانست و توضیح داد:«ایران می‌تواند از طریق کریدور شمال – جنوب حلقه وصل جنوب و شمال اورسیا باشد و آسیای مرکزی و روسیه را به هند پیوند دهد. کریدور شمال-جنوب می‌تواند زیرساخت سخت همگرایی در قالب “اوراسیای بزرگ” را تقویت نماید. ایران در مسیر یکی از کریدورهای ابتکار کمربند و راه، یعنی کریدور چین آسیای مرکزی غرب آسیا قرار دارد و می‌تواند پیوند دهنده شرق و غرب اوراسیا باشد. همچنین بندر بزرگ چابهار ایران ظرفیت تبدیل شدن به مرکز تبادلات چندین کشور عضو و همسایه را به نحو ویژه دارد که با همت اعضا می‌تواند به نمادی از همکاری همه اعضای سازمان شانگهای باشد.»
او سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را همواره مبتنی بر مشارکت فعال در سازمان های بین‌المللی، چندجانبه‌گرایی و مخالفت با یکجانبه گرایی بر پایه عدالت، همکاری، احترام متقابل و ضرورت ایفای نقش سازنده در مواجهه با چالش‌های بین‌المللی و منطقه‌ای تعریف کرد.
او سپس چالش های نظام بین‌الملل را برشمرد و گفت: «چالش اول، همه گیری کرونا است که نه تنها سلامت ملت‌های جهان را هدف قرار داده بلکه پیامدهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و امنیتی قابل توجهی نیز در بر داشته است. ما از تلاش‌های اعضای سازمان شانگهای، بخصوص چین و روسیه و هند، برای کمک به واکسیناسیون جهانی تشکر می‌کنیم، تحریم یا تروریسم اقتصادی هم چالش دیگری است که به مهمترین ابزار سلطه طلبان برای تحمیل اراده به دیگران بدل شده است. تحریم یا تروریسم اقتصادی از موانع کلیدی پیشبرد همگرایی منطقه‌ای محسوب می‌شود. سازمان همکاری شانگهای به طراحی ساختارها و مکانیسم‌های مقابله جمعی با تحریم نیاز دارد. تحریم‌های یکجانبه تنها علیه یک کشور نیست بلکه همانگونه که در سال‌های اخیر روشن شده تعداد بیشتری از کشورهای مستقل ویژه اعضای سازمان را در بر می‌گیرد. طراحی مکانیسم‌های مقابله جمعی با تحریم‌های یکجانبه در قالب این سازمان اهمیت و ضرورت دارد.»او در ادامه صحبت‌های خود مسئولیت به وضعیت افغانستان اشاره کرد و گفت: «وضعیت ایجاد شده در افغانستان، تماما بر عهده‌ آمریکا و کشورهای همکار او در این مدت است. اما ما کشورهای منطقه بایستی شرایطی را فراهم کنیم تا مردم افغانستان بتوانند بر مشکلات خود چیره شوند و مسیری را برای آینده‌ای مطمئن ترسیم کنند. از نظر جمهوری اسلامی، این مهم تنها از طریق کمک کشورهای منطقه به مشارکت مؤثر همه‌ی اقوام در حاکمیت آینده افغانستان محقق خواهد شد. طبیعتا کشورهای منطقه صرفا نقش تسهیل‌گری دارند. دخالت خارجی در افغانستان بر مشکلات می‌افزاید و در نهایت، بر بی‌ثباتی در آن کشور دامن می‌زند.بر همین اساس، جمهوری اسلامی ایران آماده است تمام توان خود را در خدمت ایجاد حکومتی فراگیر، همه شمول و مستقل در افغانستان قرار دهد و همانند تمامی این سال‌های سخت که در کنار برادران و خواهران افغانی خود بوده‌ایم، به یاری آنان بشتابیم. لکن، مایلم تأکید کنم که تحقق چنین هدفی از عهده هیچ کشوری به تنهایی برنمی‌آید و نیازمند کار مشترک و سامان یافته در قالب ساز و کارهای منطقه‌ای است.»رئیسی همچنین تامین حقوق ملت ایران در حوزه برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای، تضمین منافع مشترک کشورهای درحال توسعه خواند. هیچ موضوعی نمی‌تواند فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران را که در چارچوب مقررات بین‌المللی انجام می‌شود، دچار توقف نماید.»