گرد‌و‌غبار از پنجشنبه هفته پیش جنوب ایران را محاصره کرده است. توفان‌هایی که به گواه مسئولان تنها در شهر زاهدان وزیده در ۹ سال گذشته بی‌سابقه بوده. توفان محصولات کشاورزی را خراب کرده و گندم و جو را زیر کشت غبار برده است. توفان بیماران تنفسی را راهی بیمارستان کرده و از ترس ممزوج شدن ذرات گرد‌و‌غبار با ویروس کرونا، بسیاری را خانه نشین اجباری کرده. با وجود اینکه کارشناسان اداره هواشناسی می‌گویند کیفیت هوا در چند روز آینده بهتر و وزش باد قطع می‌شود اما مسئولان مدیریت بحران در استان کرمان، بوشهر و سیستان و بلوچستان همچنان در آماده‌ باشند. آخرین خبرها از افزایش میزان خسارات باد و توفان پنجشنبه گذشته در جنوب ایران حکایت دارد. با اینکه به نظر می‌رسد که گرد‌و‌غبار درحال خروج از کشور ایران است اما به نظر می‌رسد که وضعیت در زاهدان و ریگان نامطلوب و نگران کننده است. از زاهدان شروع می‌کنیم، به گواه مسئولان توفان و بادهای دو شبانه روز گذشته، در ۹ سال اخیر بی‌سابقه بود و به بسیاری از تاسیسات زیرساختی آسیب وارد کرده است و حتی درختان و تابلوهای اطلاعاتی را از جا درآورده است.

۱۹۵ درخت از پا افتادند

مدیرکل دفتر مدیریت بحران استانداری سیستان‌و‌بلوچستان در این‌باره به ایسنا گفته: «توفان شبانه روز گذشته در زاهدان باعث سقوط ۹ تیر برق و شکستگی ۱۹۵ اصله درخت شد. سرعت باد و گرد و خاک دیروز تا شب گذشته در زاهدان به ۱۰۱ کیلومتر بر ساعت رسید و شعاع دید افقی در محدوده فرودگاه این شهر را به صفر رساند. وزش این باد همچنین میزان غلظت ذرات غبار در زاهدان را به ۴۴.۵ برابر حد مجاز رساند.»
علیرضا شهرکی با بیان این‌که خسارت توفان در استان در حال برآورد است، گفت: «در این مدت شاهد ریزش ۱۹ دیوار حیاط و محوطه و آسیب به ۱۳ خودرو بر اثر توفان شدید در زاهدان بودیم. در شبانه روز گذشته شاهد بسته شدن سه مسیر زاهدان- خاش، زاهدان- بم و زاهدان سه راهی دشتک بودیم که با تلاش نیروهای راهداری و خدمات‌رسان هم‌اینک تمام مسیرهای استان باز و تردد در آن‌ها امکان پذیر است.»
به گفته رئیس اداره راهداری و حمل‌و‌نقل جاده‌ای زاهدان توفان اخیر در این شهر به تابلوها و علائم هشداردهنده رحم نکرده و حدود ۶۰ تابلو اطلاعاتی در مساحت ۲۰۰ متر مربع از این شهرستان تخریب شدند.
ذبیح‌الله میر هم به ایسنا گفته: «در پی هشدارهای هواشناسی مبنی بر بروز توفان شدید همراه با گرد و خاک در استان بویژه زاهدان تمامی نیروهای راهداری این اداره با آمادگی کامل در محورها مستقر شدند. در کنار تلاش بی قفه راهداران برای بازگشایی مسیرها مسدود شده به دلیل سرعت بالای ۱۰۰ کیلومتر توفان در این شهرستان شاهد تخریب ۶۰ عدد تابلو اطلاعاتی بودیم.»
توفان زاهدان باعث آسیب به شبکه و ایستگاه‌های پمپاژ آب زابل هم شده و تعدادی از آن‌ها را از مدار خارج کرده بود. علیرضا قاسمی، مدیرعامل شرکت آب‌و‌فاضلاب سیستان‌و‌بلوچستان به ایرنا گفته است:« تیم‌های عملیاتی آب و فاضلاب و توزیع برق سیستان‌و‌بلوچستان از شب گذشته در محل حادثه مستقر و در حال عملیات ترمیم و رفع نقص هستند.»
او با بیان این‌که پیش‌بینی می‌شود ترمیم شبکه برق تاکنون ادامه دارد، گفت: «هم‌اینک خط انتقال آب به زاهدان با ظرفیت ۵۰ درصد در حال بهره‌برداری بوده بنابراین با توجه به میزان کم آب ورودی به این شهر شرکت آب‌و فاضلاب از شهروندان تقاضای مدیریت در مصرف آب و اجتناب از موارد غیرضروری مصرف آب تا برطرف شدن کامل این حادثه را دارد.»

۱۲۰ روستای ریگان در محاصره گرد‌و‌غبار شدید

چند ده کیلومتر آن طرف‌تر در جنوب کرمان نیز اوضاع در وضعیت هشدار گزارش شده است. صبح دیروز فرماندار ریگان از وجود گرد‌و‌غبار تا سه برابر حد مجاز در این شهرستان خبر داد. امین باقری، فرماندار ریگان به ایرنا گفته «وجود گرد‌و‌غبار شدید از صبح امروز در این شهرستان شرایط ریگان را خطرناک و مشکلات تنفسی برای شهروندان ایجاد کرده است. گرد‌و‌غبار شدید علاوه بر کاهش دید در ریگان، راه ۱۱ روستای این شهرستان را نیز مسدود کرده است. همچنین ۱۳ شهروند ساکن شهرستان نیز دچار برخی مشکلات تنفسی شدند.»
فرماندار ریگان تاکید کرد: «به گفته کارشناسان محیط زیست، گرد‌و‌غبار موجود در هوای ریگان موجب شده این شهرستان در طول سال فقط ۱۱ روز هوای سالم داشته باشد. ریگان بزرگترین کانون بحران فرسایش بادی در کشور است و گرد‌و‌غبار تاکنون ۱۶ روستای این شهرستان را خالی از سکنه کرده و ۱۵۰ روستا را در محاصره شن های روان قرار داده است. در حال حاضر ۱۲۰ روستای ریگان در محاصره گرد‌و‌غبار شدید قرار دارند.»
او همچنین از باز شدن راه‌های ۲۷ روستا خبر داده و نجات ۱۷ سرنشین خودروهای در گرد‌و‌غبار مانده.

خروج مهمان ناخوانده از بوشهر

در بوشهر اما اوضاع اندکی تحت کنترل درآمده و دیروز خبر رسیده که مهمان ناخوانده بالاخره از شهر خارج می‌شود. پیام مساعدی، کارشناس اداره کل هواشناسی استان بوشهر به ایمنا گفته : براساس بررسی نقشه‏‌های هواشناسی پدیده گرد‌و‌غبار که از پنجشنبه شب اکثر مناطق این استان را درنوردیده است از شهر خارج می‌شود.
او منشا گرد‌و‌غبار وارده شده به استان بوشهر را خارجی دانست و گفته منشا گرد‌و‌غبار از از کشور های عربستان و عراق است که اکنون به تدریج از مناطق جنوبی استان در حال خارج شدن است و از امشب شرایط هوا در تمامی نقاط استان به وضعیت عادی تبدیل می‎شود.
میزان خسارت‌هایی که توفان‌های اخیر به شهرهای جنوبی ایران وارد کرده است، همچنان در حال اندازه‌گیری است اما آمارها حکایت از غبار گرفتگی محصولات کشاورزی مزارع گندم و جو دارد.