گزارش اختصاصی پیام ما از دریافت شهریه در مدارس دولتی/ شهریه زورکی
طبق اصل سی ام قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دولت موظف است دولت موظف است وسائل آموزش وپرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد و وسائل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفائی کشور به طور رایگان گسترش دهد. سرپرست جدید اداره آموزش و پرورش کرمان هم روز یکشنبه در کنفرانس مطبوعاتی اش بر این اصل تاکید کرد و گفت: خدمات آموزشی در ایران رایگان است و هیچ مدرسه‌ دولتی در کشور برای این خدمات هزینه دریافت نمی‌کند. داود ملکی با اشاره به اینکه مدارس در استان دسته‌بندی شده‌اند افزود: شهریه در آموزش و پرورش جایگاهی ندارد و مدارس دولتی فقط برای انجام کارهای فرهنگی و برگزاری کلاس‌های فوق‌برنامه مبالغی را دریافت می‌کنند که پرداخت این مبالغ اختیاری است. وی اضافه کرد: مدارس غیردولتی برای ارائه خدمات آموزشی بخشی از هزینه‌ها راطبق یک فرایند دریافت می‌کنند و در صورت مشاهده تخلف با متخلفین برخورد قانونی خواهد شد.

پول می گیرند، اجباری هم می گیرند
در حالی که در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر تحصیل رایگان برای ملت تاکید کرده است، برخی مدارس دولتی اما هزینه هایی را از مردم دریافت می کنند. مادر یک دانش آموز به «پیام ما» می گوید: برای ثبت نام دخترم در پایه اول دبستان در مدرسه ای حوالی خیابان اقبال بیش از 10 بار یه یک مدرسه مراجعه کردم تا دخترم را با هزار منت ثبت نام کنند. وی افزود: گفتند برای ثبت نام باید 300 هزار تومان یکجا بپردازی تا دخترت را ثبت نام کنیم. در حالیکه این مبلغ زیاد تفاوت چندانی با مدارس غیرانتفاعی ندارد. مادر یک دانش آموز دیگر هم به «پیام ما» می گوید: هر سال برای ثبت نام دخترم در مدرسه ای در بلوار جمهوری مبلغی را از من می گیرند و به هیچ عنوان هم اختیاری نیست و می گویند اگر پول ندهی خبری از ثبت نام نیست. وی ادامه داد: سال قبل نزدیک به 100 هزار تومان از من گرفتند و امسال می خواهند 200 هزار تومان بگیرند. در طول سال هم برای برنامه های مختلف پول می گیرند.
مدارس هیات امنایی حق دریافت پول را دارند
رئیس ستاد ثبت نام آموزش و پرورش کرمان به «پیام ما» گفت: مدارس دولتی که به صورت هیات امنایی اداره می شوند و مدارس نمونه دولتی، استعدادهای درخشان و شاهد می توانند مبلغی را به عنوان فعالیت های فوق برنامه دریافت کنند. محمد اسلامی افزود: مبالغ دریافتی هم قاعده ای دارد و انجمن اولیا و مربیان یک مدرسه پیشنهاد می دهند و شورای تصویب آموزش و پرورش رقمی را به عنوان شهریه تصویب می کنند. وی اظهار داشت: خود انجمن اولیا و مربیان مدرسه شهریه پیشنهادی را به آموزش و پرورش اعلام می کنند و معمولا آموزش و پرورش با کمی تعدیل مبلغ، آن را تایید میکند. اسلامی در پاسخ به این سوال که دریافت پول برای ثبت نام توسط مدارس غیر قانونی است یا خیر گفت: اگر هیات امنایی باشند، غیر قانونی نیست.
چیزی به عنوان شهریه نداریم
مسئول روابط عمومی آموزش و پرورش کرمان به «پیام ما» گفت: چیزی به نام شهریه نداریم و اگر هم مدرسه ای پول بگیرد به عنوان برنامه های فوق برنامه است. تقی زاده افزود: اگر خلافی اتفاق بیفتد مردم می توانند به کارشناسان ارزیابی عملکرد و ستاد ثبت نام آموزش و پرورش شکایت کنند و مطمئن باشند که آموزش و پرورش کرمان با حساسیت پیگیری می کند. وی اظهار داشت: اگر کسی اعتراضی دارد باید کتبا اعتراض و شکایت خود را به آموزش و پرورش ارائه دهند تا پیگیری شود. تقی زاده در پایان گفت: هر مبلغی که گرفته می شود باید با رضایت مردم باشد.
معضل مدارس هیات امنایی
جدای از مدارس نمونه دولتی و استعدادهای درخشان، مدارس دولتی دیگری هستند که از دانش آموزان شهریه می گیرند. این مدارس به مدارس هیات امنایی شهرت دارند و بسیاری از مدارس به همین بهانه به اجبار از والدین هزینه دریافت می کنند. طبق آیین نامه و دستورالعمل اجرایی توسعه مشارکت های مردمی به شیوه مدیریت هیات امنایی در مدارس منابع مالی مدارس هیات امنایی عبارتند از 1. اعتبارات دولت که در قالب بخشی از سرانه هزینه تمام شده با توجه به مقررات آموزش و پرورش و در قالب قرارداد فیمابین پرداخت می شود.این اعتبارات مطابق تبصره 2 ماده 14 قانون شوراهای آموزش و پرورش مصوب مجلس شورای اسلامی،به صورت کمک تلقی می گردد. 2. وجوهی که از ارائه خدمات آموزشی و پرورشی فوق برنامه (اضافه بر برنامه های رسمی آموزش و پرورش) دریافت می شود. 3. هدایا و کمک های مردمی داوطلبانه که در خارج از فصل (موعد) ثبت نام دانش آموزان در چارچوب مقررات ابلاغی آموزش و پرورش دریافت می شود. همانطور که در متن بالا آمده هیچ مدرسه ای حتی هیات امنایی نباید به اجبار از کسی پول بگیرد در حالی که برخی مدارس به این بهانه تا زمانی که پول نگیرند حاضر به ثبت نام دانش آموزان نیستند.
مدارس هیات امنایی حق دریافت وجه در زمان ثبت نام ندارند
چندی پیش دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش هم گفته بود: یکی از موادی که قانون گذار در اختیار هیئت امنا قرار داده اتخاذ تصیم در مورد برنامه ریزی و برگزاری کلاس های فوق برنامه ،جبرانی ،تکمیلی و نظیر آن است که می توانند در زمانی غیر از زمان ثبت دانش آموزان از اولیا آنها وجه دریافت کنند . مهدی نوید ادهم ادامه داده بود: وجه تعیین شده در مناطق مختلف متفاوت است و بر اساس اقتضائات منطقه در نظر گرفته می شود و پرداخت آن برای دانش آموزان اختیاری است. بنابراین طبق صحبت های دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش دریافت وجه اختیاری است.
گفتنی است شاید مدارسی هم باشند که برای ثبت نام وجهی را دریافت نمی کنند که در این گزارش به آنها پرداخته نشده است.
دریافت وجه مغایر با قانون اساسی است
یک حقوقدان و وکیل پایه یک دادگستری به «پیام ما» گفت: طبق قانون اساسی دولت موظف است تحصیل رایگان را برای همه ملت فراهم کند. نعمت احمدی افزود: اگر هم مدرسه ای می خواهد وجه دریافت کند باید در قالب کمک های داوطلبانه مردمی باشد و این کمک ها نباید به زور و اجبار باشد. وی اظهار داشت: در سال های گذشته که این مدارس هیات امنایی از دانش آموزان پول هایی را گرفته اند، باید مشخص شود در چه جاهایی هزینه شده است. احمدی تصریح کرد: نکته بعدی این است که اگر دانش آموزی در حوزه جغرافیایی یک مدرسه باشد و آن مدرسه به عنوان یک مدرسه هیات امنایی پول بخواهد، اما آن دانش آموز توان پرداخت پول را نداشته باشد، تکلیف چیست؟ اگر آن دانش آموز را ثبت نام نکنند، خلاف قانون اساسی است. این حقوقدان در پایان خاطرنشان کرد: اگر هم یک مقام مسئول این دانش آموز را ثبت نام کند، آن کودک در بین هم مدرسه ای هایش انگشت نما می شود و تبعات بدی خواهد داشت.