از نگاه مردم، ناترازی انرژی فقط به کمبود برق و گاز محدود نمی‌شود و افکار عمومی درباره ریشه‌های بروز این وضعیت، کمبود بنزین و راهکارهای مدیریت مصرف و تولید انرژی، دیدگاه‌های متنوعی دارد.

در حالی که تنها درصد محدودی از مردم، کمبود برق و گاز را در میان سه نگرانی اصلی خود قرار می‌دهند و تمرکز افکار عمومی همچنان بیشتر بر مسائل اقتصادی و معیشتی است، اما وقتی موضوع انرژی به‌طور مستقل مورد پرسش قرار می‌گیرد، سطح نگرانی به شکل معناداری افزایش می‌یابد. این مسئله نشان می‌دهد موضوع انرژی هنوز برای بسیاری از مردم اولویت نخست نیست، اما در صورت تشدید بحران می‌تواند به سرعت به یکی از محورهای اصلی نارضایتی عمومی تبدیل شود.

۸۸ درصد مردم: ایران نباید در تأمین انرژی مشکل داشته باشد

بر اساس نتایج این نظرسنجی، نزدیک به ۸۸ درصد مردم معتقدند ایران با توجه به برخورداری از منابع نفت و گاز، نباید مشکلی در تأمین انرژی داشته باشد. در مقابل، تنها ۶.۵ درصد با این دیدگاه مخالف بوده‌اند.

این باور در میان گروه‌های مختلف جمعیتی تقریباً فراگیر است، هرچند بین مناطق شهری و روستایی تفاوت‌هایی دیده می‌شود. بر این اساس، ۹۱.۹ درصد ساکنان مراکز استان، ۹۲.۳ درصد ساکنان شهرهای غیرمرکز و ۸۴.۱ درصد ساکنان روستاها معتقدند ایران نباید با مشکل تأمین انرژی روبه‌رو باشد. در عین حال، این نگرش میان زنان و مردان و همچنین در گروه‌های مختلف سنی و تحصیلی تفاوت آماری معناداری نداشته است.

مردم، ضعف مدیریت را مهم‌ترین علت کمبود برق و گاز می‌دانند

بر پایه یافته‌های این نظرسنجی، مردم بیشترین سهم در علت کمبود برق و گاز را برای عدم مدیریت مسئولان قائل شده‌اند؛ گزینه‌ای که ۵۱.۴ درصد پاسخگویان آن را مطرح کرده‌اند.

پس از آن، مصرف بالای مردم با ۳۶.۲ درصد در رتبه دوم و تجهیزات قدیمی صنایع با ۲۴.۹ درصد در رتبه سوم قرار دارد. همچنین حملات آمریکا به زیرساخت‌ها با ۲۳.۹ درصد و کیفیت پایین لوازم خانگی با ۲۱.۴ درصد از دیگر دلایلی بوده‌اند که مردم برای ناترازی برق و گاز عنوان کرده‌اند. ۳.۸ درصد نیز به سایر عوامل اشاره کرده‌اند.

درباره کمبود بنزین؛ قاچاق سوخت در صدر پاسخ‌ها

در بخش دیگری از این نظرسنجی، از مردم درباره علت کمبود بنزین در ایران سؤال شده است. نتایج نشان می‌دهد ۲۳.۴ درصد پاسخگویان، قاچاق سوخت را مهم‌ترین علت دانسته‌اند. همچنین ۲۱.۴ درصد، کیفیت پایین بنزین و خودروها را عامل اصلی عنوان کرده‌اند.

در رتبه‌های بعدی، حملات آمریکا به پالایشگاه‌ها با ۱۴.۴ درصد و مصرف بالای مردم با ۱۴ درصد قرار گرفته‌اند. در این میان، ۵.۴ درصد به سایر دلایل اشاره کرده‌اند و ۲۱.۴ درصد نیز گفته‌اند در این‌باره اطلاعی ندارند.

براساس یافته‌های مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا)، باور به قاچاق سوخت به‌عنوان علت اصلی کمبود بنزین، در میان مردان، گروه سنی ۳۰ تا ۴۹ سال، افراد دارای تحصیلات دانشگاهی و ساکنان مراکز استان‌ها بیشتر دیده می‌شود. در مقابل، بی‌اطلاعی از علت کمبود انرژی در میان زنان، گروه سنی ۱۸ تا ۲۹ سال، افراد با تحصیلات کمتر از دیپلم و ساکنان مناطق روستایی بیشتر است.

بهترین راهکار مدیریت ناترازی برق از نظر مردم چیست؟

طبق نتایج، مردم معتقدند بهترین راه برای مدیریت ناترازی انرژی، پیش از هر چیز صرفه‌جویی و سپس ساخت نیروگاه بیشتر است.

در این نظرسنجی، ۲۶.۳ درصد صرفه‌جویی را بهترین راهکار دانسته‌اند و ۲۳.۶ درصد بر ساخت نیروگاه بیشتر تأکید کرده‌اند. پس از آن، جلوگیری از استخراج رمزارز با ۱۷.۹ درصد، جریمه یا تشویق افراد با ۱۰.۵ درصد، صرفه‌جویی صنایع با ۶.۷ درصد و افزایش قیمت انرژی با ۱.۵ درصد قرار گرفته‌اند. ۸.۲ درصد نیز راهکارهای دیگری را مطرح کرده‌اند.

یافته‌های آماری نشان می‌دهد راهکارهای پیشنهادی مردم در گروه‌های مختلف تفاوت معناداری دارد. مردان بیش از دیگران بر ساخت نیروگاه تأکید کرده‌اند، در حالی که زنان صرفه‌جویی مردم را مؤثرترین راه می‌دانند. همچنین گروه سنی ۱۸ تا ۲۹ سال بیش از سایر گروه‌های سنی برای صرفه‌جویی مردم در مدیریت ناترازی اهمیت قائل است.

تفاوت نگاه بر اساس تحصیلات و محل سکونت

بر اساس این نظرسنجی، با افزایش سطح تحصیلات، تأکید بر صرفه‌جویی مردم کمتر و توجه به ممنوعیت استخراج رمزارز بیشتر می‌شود. برای نمونه، ۴۴.۲ درصد افراد با تحصیلات کمتر از دیپلم معتقدند مدیریت ناترازی بیش از هر چیز به صرفه‌جویی مردم وابسته است، در حالی که این رقم در میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی ۲۶.۹ درصد است. در همین گروه، ۳۰.۱ درصد بر این باورند که دولت باید جلوی استخراج رمزارز را بگیرد.

از نظر جغرافیایی نیز تفاوت‌هایی دیده می‌شود. ۳۴.۳ درصد ساکنان مراکز استان‌ها بهترین راه مدیریت ناترازی برق را ساخت نیروگاه بیشتر می‌دانند، در حالی که ۴۴.۷ درصد ساکنان روستاها صرفه‌جویی مردم را راهکار اصلی عنوان کرده‌اند.

ارزیابی مردم از پویش «۲۵ درجه»

یکی از سیاست‌هایی که همزمان با افزایش مصرف برق و نزدیک شدن به تابستان مطرح شده، پویش «۲۵ درجه، قرار همدلی» است. نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد ۶۵.۵ درصد مردم معتقدند تنظیم دمای وسایل سرمایشی روی ۲۵ درجه، سهم زیاد یا بسیار زیادی در مدیریت کمبود برق دارد.

در مقابل، ۲۴.۲ درصد بر این باورند که چنین سیاست‌هایی یا تأثیر چندانی ندارد یا سهم آن در مدیریت کمبود برق کم است. این نظرسنجی همچنین نشان می‌دهد نگاه به اثربخشی این پویش میان زنان و مردان و نیز در گروه‌های مختلف سنی، تحصیلی و مناطق شهری و روستایی، تفاوت آماری معناداری ندارد.