باتوجه‌به افزایش تقاضای مصرف برق در کشور و از سوی دیگر محدودیت‌هایی که در حوزه تأمین سوخت نیروگاهی وجود دارد، از توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر می‌توان به‌عنوان فرصتی بی‌نظیر برای تنوع‌بخشی به سبد تولید انرژی برق در ایران یاد کرد. اگرچه در دهه‌های گذشته به‌دلیل حاکم بودن اقتصاد یارانه‌ای در صنعت برق و سرکوب قیمت فروش برق تولیدی، عملاً توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر جذابیتی برای بخش خصوصی نداشت و به همین دلیل، توسعه این نوع انرژی در ایران پیشرفت قابل‌توجهی نیافت، اما در سال‌های اخیر اتخاذ تدابیر ویژه در حوزه جذاب کردن اقتصاد صنعت برق و نیز اصلاح قوانین سبب شده است سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر از جذابیت‌های کافی برای ورود بخش خصوصی برخوردار شود.

عرضه تابلوی برق سبز
وب‌سایت خبری وزارت نیرو (پاون) با انتشار گزارشی در مورد برنامه‌های وزارت نیرو نوشت: «یکی از مهمترین گام‌های وزارت نیرو در راستای ترغیب و ایجاد انگیزه برای مشارکت بخش خصوصی، تعاونی و سرمایه‌های خرد مردمی در صنعت برق تجدیدپذیر‏، تعریف «تابلو برق سبز» در بورس انرژی است که در چارچوب دستورالعمل «نحوه توسعه معاملات برق در بورس انرژی» ابلاغ شده است، اقدامی که روند اجرای آن با تصویب ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان تسریع یافت. مطابق این قانون صنایع با قدرت مصرف بیشتر از یک مگاوات موظفند معادل یک درصد از برق مورد نیاز سالانه خود را از طریق احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر تأمین کنند و این میزان را در پایان سال پنجم حداقل به پنج درصد برسانند.»
براساس «دستور­العمل عرضه و تبادل برق تجدیدپذیر در بورس انرژی» تمامی سرمایه‌­گذاران دارای قرارداد با ساتبا می‌توانند مطابق با ضوابط و مقررات تعیین‌شده، برق خود را در بورس انرژی به فروش برسانند.
انجام معاملات از طریق تابلو برق سبز از ابتدای خرداد ۱۴۰۲ آغاز شد و مطابق بررسی‌های انجام‌شده حجم انرژی مبادله‌شده در تابلوی سبز بورس انرژی ۷۷۸ میلیون کیلووات ساعت به ارزش ۲۷ هزار و ۳۰۰ میلیارد ریال بوده است.

ساخت نیروگاه‌های خورشیدی
استفاده از سازوکار اجرایی ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید به‌منظور پرداخت و سود سرمایه‌گذاران از محل سوخت صرفه‌جویی‌شده، یکی دیگر از ظرفیت‌های قابل‌استفاده است که وزارت نیرو از آن به‌منظور تسهیل سرمایه‌گذاری و توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و پاک استفاده می‌کند. پاون نوشت: «براساس این دستورکار که احداث شش هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی را هدف‌گذاری کرده است، سرمایه‌گذاران حقوقی پس از ارزیابی کیفی در فرایند مناقصه‌ای وارد می‌شوند که سقف نرخ آن ۶.۹ سنت دلار به‌ازای هر کیلووات ساعت است که در مدت شش سال به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌شود. همچنین، درصورت درخواست سرمایه­‌گذار، امکان دریافت کل ارزش سوخت صرفه‌جویی‌شده طی مدت چهار سال در ازای ارائه تضامین لازم امکانپذیر است و پس از طی دوره شش‌ساله، سرمایه‌گذار می‌تواند از برق تولیدی خود مطابق مقررات جاری وزارت نیرو منتفع شود. از طریق اجرای این مدل توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و بعد از برگزاری پنج مرحله مناقصه تاکنون قرارداد سه هزار و ۹۰۱ مگاوات در ۱۲۲ ساختگاه منعقد شده که از این بین ۶۳.۱۱ مگاوات در ۱۴ ساختگاه به بهره‌برداری رسیده است.»

نیروگاه‌های بادی
دولت مکلف است به سرمایه‌گذارانی که کالا یا خدمات ارائه‌شده آنها منجر به صرفه‌جویی سوخت می‌شود، میزان سوخت صرفه‌جویی‌شده را تا سقف اصل و سود سرمایه‌گذاری پرداخت کند. طبق این گزارش ساخت سه هزار مگاوات نیروگاه بادی هدف‌گذاری شده است که مطابق آن سرمایه‌گذاران حقوقی پس از ارزیابی کیفی در فرایند مناقصه‌ای وارد می‌شوند که سقف نرخ آن ۹.۵ سنت دلار به‌ازای هر کیلووات ساعت است و برای مدت ۴.۵ سال به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌شود. در این مدل امکان فروش هم‌زمان برق تولیدی در تابلوی سبز بورس انرژی از ابتدای بهره‌برداری امکانپذیر است.»
وزارت نیرو برای توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر جذب مشارکت صنایع پرمصرف برای احداث نیروگاه تجدیدپذیر از طریق اجرای مدل تهاتر برق صنایع را مد نظر قرار داده است: «براساس این مدل سرمایه‌گذاری صنایعی که اقدام به احداث نیروگاه تجدیدپذیر در هر نقطه از کشور کنند، به میزان برق تولیدی نیروگاه، در بازه زمانی ۸ تا ۲۴ ساعت (بنا به درخواست صنعت)، برق هموار در نقطه مصرف دریافت خواهند کرد که این برق مشمول قطع و محدودیت شبکه نخواهد شد.»
افزون‌بر روش‌هایی که اشاره شد، متقاضیان حقیقی و حقوقی دارای زمین شخصی یا دارای زمین در شهرک‌های صنعتی نیز می‌توانند براساس آیین‌نامه اجرایی ماده ۶۱ قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی اقدام به احداث نیروگاه خورشیدی تا دو برابر ظرفیت انشعاب تا سقف ۲۰۰ کیلووات و فاقد انشعاب حداکثر تا سقف سه مگاوات کنند. دراین‌باره تفاهم‌نامه‌ای با سازمان صنایع کوچک و شهرک‌­های صنعتی ایران، برنامه خرید تضمینی برق نیروگاه‌­های انشعابی تجدیدپذیر احداث‌شده بر روی انشعاب واحدهای موجود مستقر در شهرک‌­ها و نواحی صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی تحت‌پوشش سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران منعقد شده است.

شهرک تخصصی خورشیدی
احداث شهرک تخصصی خورشیدی یکی دیگر از دستورکارهای وزارت نیرو در این حوزه است که با هدف کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری در احداث نیروگاه‌های خورشیدی، تسهیل در روند احداث این قبیل نیروگاه‌ها در مناطق دارای پتانسیل، ایجاد زیرساخت‌های متناسب با سطح خدمات مورد نیاز و تخصیص اراضی با حداقل هزینه جهت ترغیب سرمایه‌گذاران در جریان است: «سرمایه‌گذارن بخش خصوصی می‌توانند نسبت به احداث نیروگاه خورشیدی تا سقف سه مگاوات در شهرک تخصصی خورشیدی اقدام کنند و ساتبا با عقد قرارداد خرید تضمینی ۲۰ساله، برق تولیدی این نیروگاه را با نرخ ابلاغی که مشمول تعدیل نیز است، خریداری خواهد کرد. در راستای پیشبرد هرچه بهتر این مدل توسعه‌ای نیز تفاهمنامه‌­ای چهارجانبه فی‌مابین استانداری‌ها، سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی، شرکت‌های برق منطقه­‌ای و ساتبا منعقد شده است تا شرایط و زیرساخت‌های لازم جهت ایجاد شهرک‌های تخصصی خورشیدی در هر استان را مهیا کنند.»

صادرات برق
از دیگر مدل‌هایی که وزارت نیرو برای ترغیب سرمایه‌گذاری در بخش تجدیدپذیرها در دستورکار قرار داده است، احداث نیروگاه تجدیدپذیر با هدف صادرات برق است که به‌منظور اجرای وظایف قانونی وزارت نیرو و تحقق ظرفیت‌های کشور در تولید برق، درآمدزایی، افزایش امنیت انرژی و توسعه ظرفیت تبادلات برون‌مرزی و افزایش سهم کشور در تأمین انرژی منطقه‌ای دنبال می‌شود: «دستورکاری که با رویکرد سه‌گانه استفاده از ظرفیت خطوط موجود، توسعه خطوط صادراتی و ایجاد بازار منطقه‌ای برق در بورس انرژی اجرایی می‌شود و بر این اساس، سرمایه‌گذار احداث‌کننده نیروگاه، مجاز به صادرات برق تولیدی مطابق با پروفایل بار صادراتی در هشت ماه غیرگرم و متعهد به فروش کل برق تولیدی در چهار ماه گرم سال (ابتدای خرداد تا انتهای شهریور) به شبکه سراسری کشور است.»

نیروگاه مقیاس کوچک
یکی دیگر از پروژه‌های توسعه‌ای وزارت نیرو در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، طرح توانمندسازی اقشار کم‌برخوردار از طریق توسعه نیروگاه‌های خورشیدی کوچک‌مقیاس است.
براساس این طرح و درصورت وجود منابع کافی، پیش‌بینی می‌شود مجموعاً دو هزار و ۷۵۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر مقیاس کوچک طی پنج سال از طریق احداث سامانه خورشیدی پنج کیلوواتی به بهره‌­برداری برسد، طرحی که در آن و با هدف ایجاد درآمد پایدار برای خانواده‌های کم‌بضاعت، نرخ خرید تضمینی از این نیروگاه به میزان ۲۶ درصد نسبت به نیروگاه‌های مشابه بالاتر است.