دریاچه گهر؛ نگین فیروزه‌ای در قلب زاگرس

دریاچه گهر در قلب رشته‌کوه‌های اشترانکوه و در ارتفاع حدود ۲ هزار و ۸۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است. این دریاچه که به «نگین فیروزه‌ای زاگرس» شهرت دارد، نه تنها مقصدی برای طبیعت‌گردان و کوهنوردان محسوب می‌شود، بلکه یکی از زیست‌بوم‌های کلیدی ایران با تنوع زیستی قابل توجه است. کامران فرمان‌پور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، با تأکید بر جایگاه ویژه این منطقه می‌گوید: «دریاچه و تالاب کوهستانی گهر به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فرد ژنتیکی و اکولوژیکی، از سرمایه‌های طبیعی ارزشمند استان است و حفاظت از آن همواره در اولویت برنامه‌های اداره‌کل قرار دارد.»

تهدید گردشگری بی‌ضابطه؛ بیش از ۵ هزار بازدیدکننده در روز

با وجود جذابیت‌های بصری، حضور گردشگران فراتر از ظرفیت تحمل منطقه، اصلی‌ترین تهدید برای این زیست‌بوم به شمار می‌رود. امیر زند، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست لرستان، با اشاره به اینکه در برخی ایام تعطیل تعداد بازدیدکنندگان به بیش از ۵ هزار نفر در روز می‌رسد، می‌گوید: «این حجم از حضور گردشگر فراتر از ظرفیت اکولوژیکی منطقه است و آسیب‌های جدی به محیط زیست وارد می‌کند.» وی افزود که تلاش شده با آموزش گردشگران، کنترل ترددها و محدودیت اسکان در بخش‌های حساس، اثرات منفی این حضور کاهش یابد.

پیری دریاچه؛ تهدیدی خاموش برای گهر

در کنار فشار گردشگری بی‌ضابطه، پدیده «پیری دریاچه» یا توالی اکولوژیکی، تهدیدی خاموش است که روند آن به دلیل فعالیت‌های انسانی سرعت گرفته است. ورود مواد شوینده، پسماندهای غذایی، فضولات دامی و سایر مواد آلی باعث افزایش تراکم مواد مغذی در آب شده و گسترش نیزارها و تبدیل تدریجی دریاچه به محیطی مردابی را به دنبال دارد. همچنین ورود رسوبات و واریزه‌ها از ارتفاعات بالادست به حوضه آبریز دریاچه، موضوعی است که پیش‌تر احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون سازمان حفاظت محیط زیست کشور نیز نسبت به آن هشدار داده بود.

در این راستا، مسئولان محیط زیست لرستان از تدوین برنامه احیا و مدیریت دریاچه گهر لرستان در قالب طرح حفاظتی اشترانکوه خبر می‌دهند. این طرح شامل توسعه پاسگاه‌های محیط‌بانی، افزایش گشت‌های کنترلی و بهره‌گیری از زیرساخت‌هایی مانند انرژی‌های خورشیدی برای تأمین روشنایی و امکانات بهداشتی است.

نکته امیدبخش برای آینده این منطقه، پیگیری ثبت دریاچه گهر در کنوانسیون بین‌المللی رامسر است. به گفته فرمان‌پور، پرونده ثبت این تالاب تهیه و پس از رفع ایرادات فنی، دوباره به دفتر کنوانسیون ارسال شده و در مراحل نهایی بررسی قرار دارد. ثبت جهانی این اثر می‌تواند زمینه توسعه مطالعات علمی و جذب حمایت‌های بین‌المللی را برای حفظ این نگین آبی فراهم کند.

منبع : ایرنا