چرا موضوع پایداری و مدیریت سبز در صنعت گردشگری امروز اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟

یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت گردشگری، به‌روزرسانی پیوسته در بخش‌های مختلف آن از منظر رویکردی و رفتاری است. گفتمان گردشگری پایدار بیش از سه دهه است که در دنیا فراگیر شده و به‌عنوان یک مفهوم کلی مورد پذیرش قرار گرفته است. این نگاه، سرعت و جهت گردشگری را به سمت مسیرهای پایدار و سبز سوق داده است.

نگرش‌های سبز و بهینه‌سازی مصرف منابع، نمونه کاملاً مشهود این تحول است؛ اما در کشور ما متأسفانه این رویکردها خیلی موردتوجه قرار نمی‌گیرد. به‌عنوان نمونه، ما شاهد مصرف انرژی بسیار بالا در بسیاری از تأسیسات گردشگری هستیم که علاوه بر اتلاف منابع، هزینه‌های سنگینی را به مالکان و بهره‌برداران تحمیل می‌کند.

در سال‌های اخیر چه اقداماتی برای توسعه گردشگری سبز در کشور انجام شده است؟

تلاشی که طی سه سال گذشته شکل‌گرفته، اهداف مختلفی را دنبال می‌کند؛ از جمله افزایش تاب‌آوری صنعت گردشگری در برابر نوسانات و التهابات، حداقل از منظر تأمین انرژی و آب.

گردشگری سبز به دنبال بهینه‌سازی مصرف منابع و کاهش جدی هزینه‌هاست. این موضوع هم از بعد اقتصادی اهمیت دارد و هم در ابعاد اجتماعی و زیست‌محیطی خودش را نشان می‌دهد.

برگزاری اولین دوره اعطای نشان سبز هتل‌های ایران در سال گذشته، حرکتی فرایندی بود که الگوسازی در صنعت هتلداری را دنبال می‌کند. همچنین تدوین استاندارد معیار مصرف انرژی در هتل‌ها که برچسب انرژی ساختمان را در این حوزه رقم خواهد زد، اکنون حدود ۹۰ درصد پیشرفت داشته و به‌زودی در مسیر تصویب و اعلام قرار می‌گیرد.

این‌ها نمونه‌ای از دستاوردها و حرکت‌هایی است که در راستای افزایش پایداری و مدیریت سبز در گردشگری کشور انجام شده است.

پروژه «برق سبز گردشگری» دقیقاً با چه هدفی طراحی شده است؟

مقوله بهره‌برداری از ظرفیت انرژی خورشیدی بعد از حدود دو سال تلاش و بررسی مدل‌های مختلف، اکنون به مرحله اجرا رسیده است.

خوشبختانه بیش از ۹۰ درصد تأسیسات گردشگری کشور در پهنه‌هایی قرار دارند که بیش از ۳۰۰ روز در سال آفتاب دارند. این یعنی یک منبع بزرگ و در دسترس که هم می‌تواند زمینه درآمدزایی پایدار باشد و هم در زمان‌های قطعی برق به پایداری تأسیسات کمک کند.

در این پروژه که «برق سبز گردشگری» نام دارد، ما با یک سامانه فعال که توسط بخش خصوصی سرمایه‌گذاری و راه‌اندازی شده، مشارکت داریم. سامانه «برقتو» اکنون بزرگ‌ترین خریدار آنلاین برق در کشور است. انتظار می‌رود سایر شرکت‌های فعال در این زمینه حمایت خود را از صنعت گردشگری اعلام و دراین‌رابطه مشارکت نمایند.

مدل اجرایی و اقتصادی این طرح چگونه تعریف شده است؟

مدلی که فراهم شده، با بهره‌گیری از تسهیلات بانکی و حمایت‌های سرمایه‌گذار، زمینه راه‌اندازی نیروگاه‌های کوچک از ۵ تا ۲۰ کیلووات را فراهم می‌کند.
دو نوع نیروگاه در این طرح تعریف شده است؛ نوع معمولی که صرفاً برای تولید و فروش برق است و نوع هیبرید که علاوه بر تولید و فروش، قابلیت ذخیره‌سازی و استفاده در مواقع نیاز را نیز دارد.
تسهیلات ۱۴ درصدی با بازپرداخت پنج‌ساله در نظر گرفته شده و تأمین سهم آورده نیز از طریق سرمایه‌گذار با بازپرداخت ۶ماهه و نرخ سود ۴ درصد انجام می‌شود.

تأسیسات گردشگری چگونه می‌توانند وارد این طرح شوند؟

از امروز تأسیسات گردشگری کشور می‌توانند از طریق سامانه «برقتو» فرایند ایجاد و بهره‌برداری از انرژی خورشیدی را آغاز کنند.
این یک مدل اقتصادی متصل به بازار است که با خرید تضمینی ۲۵ساله برق تولیدی، علاوه بر کمک به رفع بخشی از نیاز کشور، تقریباً ۲۰ سال درآمدزایی تضمینی و پایدار را برای تأسیسات گردشگری فراهم می‌کند.
این ظرفیت در همه انواع تأسیسات گردشگری از جمله اقامتگاه‌های بوم‌گردی، هتل‌ها، مجتمع‌ها و سایر بخش‌های این صنعت که فضای لازم را داشته باشند، قابل‌بهره‌برداری است.

افزایش تعرفه‌های انرژی چه تأثیری بر ضرورت اجرای چنین طرح‌هایی گذاشته است؟

در سال‌های اخیر شاهد افزایش جدی نرخ تعرفه‌های انرژی بوده‌ایم؛ در برخی موارد حتی جهش پنج تا شش برابری نرخ‌ها را داشته‌ایم. بدون شک این روند ادامه خواهد داشت تا قیمت‌ها به نرخ واقعی نزدیک شود.
مدل‌های گذشته که بر مبنای تعرفه‌های سوبسیدی طراحی می‌شد، به دلایل مختلف دیگر امکان ادامه ندارند. ناترازی‌ها و کسری‌های روبه‌افزایش در بخش انرژی، شاهد بزرگی بر چالش‌های این حوزه حیاتی است.
تغییر پارادایم به سمت بهینه‌سازی مصرف و بهره‌گیری از انواع دیگر انرژی، به‌ویژه خورشیدی، دیگر انتخاب نیست؛ بلکه یک الزام حیاتی است.

این تغییر رویکرد چه نسبتی با روندهای جهانی صنعت گردشگری دارد؟

امروز کمتر نشست، بیانیه یا سیاست راهبردی در گردشگری جهانی را می‌بینیم که چارچوب‌های پایداری را مدنظر قرار نداده باشد. این یک دغدغه جدی در سطح جهانی است و در نگاه کلان، عامل ادامه حیات برندهای بزرگ صنعت گردشگری دنیا محسوب می‌شود.

رویکردهای سبز و پایدار، اکنون بخشی از مزیت‌های رقابتی صاحبان کسب‌وکارها هستند و بازار جهانی هم نسبت به این مقولات واکنش مثبت دارد.

در کنار توسعه انرژی خورشیدی، چه برنامه‌های دیگری برای کاهش مصرف انرژی در این پروژه پیش‌بینی شده است؟

ما در این پروژه قابلیت تعویض رایگان موتور کولرهای آبی را با نمونه‌های جدید داریم. در مدل پیشرفته، با تعویض رایگان هر موتور کولر با نمونه‌های جدید، حدود ۴۰ درصد کاهش مصرف برق و ۲۰ درصد کاهش مصرف آب حاصل می‌شود.
این اقدام علاوه بر افزایش راندمان، کاهش آلودگی صوتی را نیز به همراه خواهد داشت.

چشم‌انداز آینده این پروژه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

ثمرات این گام‌های سبز برای گردشگری کشور در آینده‌ای نه‌چندان دور خود را نشان خواهد داد و در سال‌های بعد، قطعاً به عاملی مهم در حیات و تداوم این صنعت تبدیل می‌شود. از همه فعالان حوزه انرژی به‌ویژه در بحث بهینه‌سازی و تأمین انرژی خورشیدی و دیگر انواع انرژی‌های نو جهت مشارکت در گسترش گردشگری سبز و پایدار در کشور دعوت می‌کنیم که طرح‌ها و ایده‌های خود را جهت همکاری به معاونت گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی اعلام نمایند.