درباره «جلال خالقی مطلق» که دیگر میان ما نیست

مرگ شاهنامه‌پژوه گمشده در هیاهوی جنگ





مرگ شاهنامه‌پژوه گمشده در هیاهوی جنگ

۱۲ اسفند ۱۴۰۴، ۱۸:۴۳

|پیام ما| «اگر فردوسی بزرگ ۳۰ سال برای سرایش شاهنامه وقت گذاشت، جلال خالقی مطلق ۳۵ سال از عمر خود را برای تصحیح آن صرف کرد.» این جمله را «ژاله آموزگار»، اسطوره‌شناس و پژوهشگر زبان‌های باستانی، درباره «جلال خالقی مطلق» گفته بود. حالا در روزهایی که ایران زیر بمب و موشک است و روزگاری تیره را می‌گذراند، رسانه‌ها روز شنبه (۹ اسفند) از درگذشت خالقی مطلق در ۸۸سالگی در آلمان خبر داده‌اند. خبری که در میان هیاهوی اخبار جنگ گم شد و کمتر به کسی که سال‌های طولانی عمرش را صرف تصحیح و پژوهش درباره شاهنامه کرد، پرداخته شد و درباره او نوشتند.

خالقی‌ مطلق ۳۵ از بهترین سال‌های عمرش را صرف پژوهش و تصحیح شاهنامه کرد، آن‌هم با هزینه شخصی و بدون آنکه حامی مالی داشته باشد؛ در زمانی که تکنولوژی به‌اندازه امروز پیشرفت نکرده بود و دسترسی به منابع دیجیتال وجود نداشت.
او در این ۳۵ سال بیش از ۵۰ نسخه خطی شاهنامه را که در کتابخانه‌های سراسر جهان نگهداری می‌شدند، بررسی و از بین آنها ۱۶ دست‌نویس از کهن‌ترین و معتبرترین آنها را برای تصحیح انتخاب کرد که کهن‌ترین آنها نسخه‌ای متعلق به قرن هفتم بود.
این کار در هشت دفتر، میان سال‌های ۱۳۶۶–۱۳۸۶ توسط انتشارات بنیاد میراث ایران در نیویورک به چاپ رسید و سپس در سال ۱۳۸۶ مجموعه هشت‌جلدی توسط دائرهالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد. در سال ۱۳۹۰ سه جلد با عنوان یادداشت‌های شاهنامه و در سال ۱۳۹۳ بیت‌یاب شاهنامه نیز منتشر شد که مجموع پژوهش‌های خالقی مطلق در باب شاهنامه به ۱۲ جلد رسید.
خالقی مطلق از سال ۱۳۵۰ استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه هامبورگ بود و در سال ۱۳۸۵ از این دانشگاه بازنشسته شد. او پژوهش روی شاهنامه را در اوقات فراغت از تدریس انجام می‌داد. او بارها گفته است: «به‌خاطر عشق و علاقه‌ام به شاهنامه و وقتی که برای آن گذاشتم، فرصت نکردم بزرگ شدن فرزندانم را ببینم.»
خالقی مطلق متولد بیستم شهریور ۱۳۱۶ در تهران است. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تهران و در دبیرستان مروی گذراند. در سال ۱۳۴۹ از دانشگاه کلن (آلمان) در رشته‌های شرق‌شناسی، مردم‌شناسی و تاریخ قدیم موفق به اخذ درجه دکتری شد. از سال ۱۳۵۰ در بخش ایرانشناسی دانشگاه هامبورگ به تدریس زبان و ادبیات فارسی و فرهنگ ایران پرداخت. خالقی علاوه‌بر تدریس و نگارش صدها مقاله، در کنگره‌ها و سمینارهای بسیاری شرکت و سخنرانی کرده است.
از او علاوه‌بر تصحیح معروف او از شاهنامه فردوسی، چندین کتاب منتشر شده که دو مجلد آن مجموعه مقالات او با عناوین «سخن‌های دیرینه» و «گُل‌رنج‌های کهن» است که به موضوع فردوسی و شاهنامه می‌پردازد. همچنین «حماسه» (پدیده‌شناسی تطبیقی شعر پهلوانی) و «ایرانی‌ات در کتاب بزم فرزانگان» از جمله آنها است.
تعداد دیگری از کتاب‌های خالقی مطلق این عنوان‌ها هستند: «گزارش شاهنامه (جلد یک و دو)»، «واژه‌نامه شاهنامه»، «از شاهنامه تا خدای‌نامه»، «واج‌شناسی شاهنامه»، «زن در شاهنامه»، «صد افسانه»، «زنان شاهنامه»، «شاهنامه و فرهنگ ایران»، «رستم و سهراب»، «فردوسی و شاهنامه‌سرایی»، «یادداشت‌های شاهنامه فردوسی» و «نظامی گنجه‌ای».
خالقی مطلق مدتی درگیر عارضه مغزی بود و به این دلیل از دنیا رفت. گفته شده مراسم تشییع پیکر و خاکسپاری او در آلمان برگزار می‌شود و این‌گونه یکی دیگر از بزرگان ادبیات فارسی هم دور از وطن به خاک سپرده می‌شود.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *