مدیرکل سابق دفتر بهبود تغذیه و جایگاه دام وزارت جهادکشاورزی می‌گوید: «اقتصاد بازار تنها زمانی می‌تواند کارآمد باشد که تصمیمات درست به‌درستی اجرا شوند.» او معتقد است رانت و قیمت‌گذاری دستوری دو معضل بزرگ اقتصادهای توسعه‌نیافته‌اند و حذف ارز ترجیحی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است؛ اما اجرای آن باید تدریجی و کالا به کالا باشد. به‌گفته او، سیاست سال ۱۴۰۱ و شوک ناگهانی امروز هر دو اشتباه‌اند و می‌توانند تولیدکنندگان خرد و متوسط را به‌شدت آسیب‌پذیر کنند.
او با اشاره به وابستگی بیش از ۹۰ درصدی صنعت دام و طیور کشور به نهاده‌های وارداتی، توضیح می‌دهد ذرت، سویا و جو بخش اصلی خوراک دام هستند و خشکسالی اخیر برداشت جو داخلی را کاهش داده است. در چنین شرایطی، حذف ناگهانی ارز ترجیحی می‌تواند تولیدکنندگان خرد و متوسط را از چرخه تولید خارج کند و کشور را ناگزیر به واردات گسترده محصولات پروتئینی با نرخ‌های بالا کند.
او تجربه سال ۱۴۰۱ را یادآور می‌شود: «در آن سال ارز ۴۲۰۰ تومانی با افزایش نرخ به ۲۸۵۰۰ تومان منتقل شد. در ابتدا فاصله ارز آزاد و ترجیحی کم بود، اما به‌مرور این فاصله افزایش یافت و رانت شدیدی ایجاد کرد. امروز نیز اگر سیاست حذف ارز ترجیحی ناگهانی اجرا شود، تولیدکنندگان خرد بیشترین آسیب را خواهند دید.»
سیدعلیان برای توضیح شرایط موجود مثالی می‌زند: «فرض کنید در ساختمانی ۱۲طبقه آتش‌سوزی رخ داده است. سه راه پیش رو دارید: استفاده از پله، آسانسور یا پرتاب خود از پنجره. پرتاب از پنجره شاید شما را از آتش نجات دهد، اما به خطر بزرگ‌تری می‌افتید. آسانسور هم ممکن است در آتش‌سوزی از کار بیفتد. درنهایت پله، هرچند زمان‌بر، اما عقلانی‌ترین راه است. سیاست ارزی نیز همین‌گونه است؛ باید تدریجی و عقلانی اجرا شود.»
به‌گفته او، حذف ناگهانی ارز ترجیحی سه پیامد جدی دارد: خروج تولیدکنندگان خرد از چرخه تولید به‌دلیل کمبود نقدینگی، افزایش فشار بر سرمایه در گردش بانک‌ها، ایجاد بن‌بست مالی و تشدید بی‌ثباتی در بازار نهاده‌هاست که می‌تواند قیمت ذرت و سویا را چند برابر کند. او هشدار می‌دهد: «این شرایط در آستانه ماه رمضان و نوروز می‌تواند بحران عرضه مواد غذایی را به‌دنبال داشته باشد.»
راهکار خروج از بحران، بنابه نظر سیدعلیان، در دو محور اصلی خلاصه می‌شود: «نخست، حذف تدریجی ارز ترجیحی به‌صورت کالا به کالا و دوم، تنوع‌بخشی به سبد خوراک دام و طیور.»
او توضیح می‌دهد استفاده از گیاهان مقاوم به خشکی و شوری مانند سورگوم و کنجاله‌های متنوع شامل پنبه‌دانه، آفتابگردان، کلزا و کنجد با پروتئین بالا می‌تواند وابستگی کشور به سه قلم کالای وارداتی را کاهش دهد. همچنین، بومی‌سازی صنعت طیور با خوراک سازگار با اقلیم ایران، راهی برای تضمین امنیت غذایی پایدار خواهد بود.
سیدعلیان بر اهمیت انتقال دانش فنی به واحدهای تولیدی تأکید می‌کند و می‌گوید: «افزایش بهره‌وری تنها با کار فناورانه و استفاده از خوراک متنوع امکان‌پذیر است.» او معتقد است: «اگر سیاست ارزی به‌سمت تک‌نرخی شدن پیش برود و قیمت دستوری حذف شود، کشاورزان به‌طور طبیعی به‌سمت تولیدات مقاوم به خشکی و شوری حرکت خواهند کرد.»

تصمیمات شتاب‌زده چه بهایی دارد
او در ادامه به یک نکته کلیدی اشاره می‌کند: «بخش کشاورزی ایران نه‌تنها با محدودیت منابع آب و خاک مواجه است، بلکه با تغییراقلیم و فشار تحریم‌ها نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند. در چنین شرایطی، هرگونه سیاست اقتصادی باید با نگاه بلندمدت و راهبردی تدوین شود. حذف ارز ترجیحی اگرچه در ظاهر به‌سمت شفافیت و کاهش رانت حرکت می‌کند، اما بدون برنامه‌ریزی دقیق می‌تواند به فروپاشی زنجیره تولید منجر شود.»
سیدعلیان تأکید می‌کند سیاستگذاران باید به‌جای تصمیمات کوتاه‌مدت، به طراحی سازوکارهای پایدار بیندیشند. او می‌گوید: «اگر امروز به‌سمت تنوع خوراک دام و طیور حرکت نکنیم، فردا ناگزیر خواهیم شد با هزینه‌های سنگین واردات، امنیت غذایی کشور را تأمین کنیم. این همان خطری است که باید از آن پرهیز کرد.»
به‌باور او، راهکارهای ارائه‌شده در طرح ملی بومی‌سازی صنعت طیور نه‌تنها می‌تواند وابستگی کشور به واردات را کاهش دهد، بلکه زمینه‌ساز توسعه فناوری‌های نوین در بخش کشاورزی خواهد شد. او می‌افزاید: «انتقال دانش فنی به واحدهای تولیدی، افزایش بهره‌وری و استفاده از گیاهان کم‌آب‌بر (مقاوم به خشکی و شوری متناسب و مناسب برای کشت در اقلیم خشک ایران)، سه محور اصلی برای عبور از بحران هستند. اگر این سیاست‌ها به‌درستی اجرا شوند، بخش کشاورزی ایران می‌تواند نه‌تنها از بحران فعلی عبور کند، بلکه به الگویی برای کشورهای منطقه تبدیل شود.»

سیاستگذاری منطقی؛ پیش‌نیاز توسعه پایدار
عرضه و تقاضا ستون فقرات اقتصاد بازار هر کشور است؛ اما ستون فقرات اگر دستخوش دخالت‌های غیراصولی شود، کل بدن فرو می‌ریزد. عرضه و تقاضای کالا نیز از این قاعده مستثنا نیست. تجربه‌های گذشته نشان داده‌اند تصمیمات شتاب‌زده در حوزه ارز نه‌تنها رانت و فساد را از بین نبرده‌اند، بلکه تولیدکنندگان خرد و متوسط را قربانی کرده‌اند. امروز نیز اگر حذف ارز ترجیحی به‌صورت ناگهانی اجرا شود، بخش کشاورزی و صنایع وابسته با بحرانی جدی مواجه خواهند شد. راهکار عقلانی همان است که سید احمدرضا سیدعلیان بر آن تأکید دارد: «حذف تدریجی و کالا به کالا، همراه با تنوع‌بخشی به خوراک دام و طیور و بومی‌سازی صنعت.» تنها با چنین رویکردی می‌توان از این گردنه خطرناک عبور و امنیت غذایی کشور را تضمین کرد.