در دو شب پنجشنبه و جمعه، ۱۸ و ۱۹ دی، کشور در اوج اعتراضات قرار داشت. مردم برای مطالبات اقتصادی و اجتماعی به خیابان‌ها آمده ‌بودند. در این میان برپایه برخی از گزارش‌های رسمی، عده‌ای با تخریب اموال عمومی و همچنین استفاده از سلاح گرم، اعتراضات را به اغتشاش کشاندند. به ‌نظر می‌رسد افزایش خشونت در اعتراضات، عاملی در سیر نزولی حضور مردم در خیابان است. باوجوداین، تا امروز دولت راه قانونی‌ برای اعتراضات مسالمت‌آمیز پیشنهاد نداده است تا مردم بتوانند خواسته‌های خود را بیان کنند.

آرام‌شدن تدریجی خیابان‌ها به‌نقل از خبرگزاری‌ها

خبرگزاری فارس درباره حوادث تهران در شنبه‌شب، ۲۰ دی، نوشت: «چند درگیری محدود در شهرری، مسعودیه، نظام‌آباد و شوش مخابره شده است و دسته‌های موتورسوار از اغتشاشگران حمایت می‌کردند. اغتشاشات عملاً با حضور نیروهای مدافع امنیت و هوشیاری مردم از خیابان‌های اصلی به فرعی رسید.» این خبرگزاری ادامه داد: «بررسی‌ها و مشاهدات عینی نشان می‌دهد در محله‌های هفت‌تیر، خیابان انقلاب، سهروردی، شریعتی، سیدخندان، پاسداران و هفت‌حوض که از جمله مکان‌های تجمع در شب‌های گذشته بودند، شنبه‌شب تجمعی ولو در حد چند نفر هم مخابره نشد.»

خبرگزاری مهر هم از کاهش ۹۰ درصدی اعتراضات در شنبه‌شب در سراسر کشور خبر داد. در اصفهان، خوزستان، اراک، آذربایجان‌غربی، چهارمحال‌وبختیاری، کرمان، یزد، خراسان‌رضوی و گلستان شاهد شکل‌گیری تعداد معدودی از افراد بود که به‌سرعت پراکنده شدند.

درحالی‌که برخی از خبرگزاری‌های رسمی گزارش می‌دهند آرامش نسبی برقرار شده، خبرگزاری ایرنا نوشته است: «در نقاط معمول تجمع وجود داشته، اما به‌دلیل نبود لیدرها، گستره و شدت تخریب‌ها در شنبه‌شب کمتر بوده است.»

به‌گزارش تسنیم، روز یکشنبه «با آرامش تمام در شهرها و مراکز استان‌ها شروع شد و کسبه و بازاریان با باز کردن مغازه‌های خود به امور روزانه مشغول شدند. در یکشنبه‌شب نیز به‌جز در چند مرکز استان، شب آرام و بدون تنشی بود.»

وب‌سایت انتخاب نیز در گزارشی از آرام بودن بیشتر استان‌ها و مناطق خبر می‌دهد. «البته در مناطق نواب و سعادت‌آباد تهران، جونقان و هفتشجان چهارمحال‌وبختیاری و تایباد مشهد تحرکات معدودی رخ داد که فوراً توسط نیروهای حافظ امنیت این التهابات برطرف شده است.»

هرچند خبرگزاری‌های داخلی از آرامش نسبی نقاط مختلف بعد از جمعه‌شب، ۱۹ دی، نوشته‌اند، اما مشاهدات عینی حاکی از حضور نیروهای امنیتی در سطح‌ شهرهاست و اینترنت همچنان قطع است.

آمار دقیقی از مردمی که کشته شده‌اند، وجود ندارد

بنا به گزارش تسنیم، «در جریان ناآرامی‌های اخیر ۱۰۳ نفر از نیروهای سپاه، بسیج و فراجا در کشور به شهادت رسیده‌اند. در تعدادی از کلانشهرها مانند تهران و مازندران و البرز، تعداد دقیق شهدا هنوز مشخص نیست. بیشترین تعداد تاکنون در شهر اصفهان با ۳۰ شهید بوده است.» با آنکه در گزارش‌ها، تعداد و نام شهدای نیروهای امنیتی آورده شده، اما تا این لحظه، ۲۳ دی، هنوز خبری از تعداد و نام معترضانی که طی این چند روز کشته شده‌اند، در دسترس نیست. بنا به گفته‌های «محمدصادق معتمدیان»، استاندار تهران، در چند روز گذشته «۴۵ امدادگر را کتک زده و با چاقو و قمه آنها را زخمی کرده‌اند.»

خسارات پس از اعتراضات

یکی از محورهای اصلی گزارش‌های خبرگزاری‌های رسمی، از خسارات وارده به اموال ‌عمومی و خصوصی است. به‌گزارش تسنیم، «در تهران در دو روز پنجشنبه و جمعه ۲۶ منزل مسکونی به آتش کشیده شد. همچنین ۳۴ مسجد، ۱۵ مجتمع تجاری، ۱۳ مرکز دولتی و ۵۰ خودرو عمومی، امدادی و شخصی نیز آسیب دیدند. علاوه‌برآنها، سه پایگاه اورژانس نیز تخریب شده است.»

فرماندار آزادشهر در استان گیلان به انتخاب گفت: «در جریان این اعتراضات بیش از ۵۰۰ میلیارد ریال به تأسیسات و اموال عمومی خسارت وارد شده است. تاکنون نیز ۱۷۰ نفر از معترضین در آزادشهر دستگیر و بازداشت شدند.»

«علیرضا تهیدست»، رئیس اتاق اصناف گیلان، به ایسنا درباره خسارات وارده به بازار رشت، گفت: «در پی حمله تخریبگرانه اغتشاشگران بیش از ۴۰۰ واحد صنفی فقط در بازار رشت به آتش کشیده شد که اکثر این واحدها عمده‌فروش بودند.»

بنا به گزارش ایسنا، در گرگان مجموعه تاریخی فرهنگی عمادیه نیز دچار آسیب شده است. همچنین، در این خبرگزاری آمده: «در شیراز دو مسجد و ساختمان، چهار شعبه بانک، دو ساختمان شهرداری، یک ساختمان کمیته امداد و ۸۳ ایستگاه اتوبوس و صدها تابلو و نماد شهری و تابلوهای راهنمایی و رانندگی در دو شب پنجشنبه و جمعه گذشته، توسط اغتشاشگران تخریب شده است.» تصاویر منتشرشده در ایرنا نیز حاکی از وارد آمدن خسارت به اموال عمومی در یزد و گرگان است.

جدا شدن صف معترضان

موضوع دیگری که در گفته‌های رسمی تعدادی از مسئولان دولتی و برخی از مقامات سیاسی به چشم می‌خورد، جدا شدن صف معترضان از اغتشاشگران است. یکشنبه، ۲۱ دی‌ماه، «احمدرضا رادان»، فرمانده کل انتظامی کشور، دراین‌باره گفت: «دو اتفاق مهم در روزهای اخیر رخ داد؛ یکی، محکومیت اغتشاشگران از سوی مردم در استان‌های مختلف و دیگری، جدا شدن صف معترضان از اغتشاشگران.» رادان معتقد است تروریست‌ها با هدف کشته‌سازی، جوانان و فرزندان این کشور را قربانی می‌کنند. او ادامه داد: «پلیس از این پس، اغتشاش را به‌طور کامل از اعتراض تفکیک کرده و با اغتشاشگران قاطع، سریع و بدون اغماض برخورد خواهد کرد.»

خبرگزاری‌ها از برخورد جدی با گروه‌های تروریستی که آنها را منشأ آشوب می‌دانند، می‌نویسند. اما رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه کشتن مردم بی‌گناه به‌هیچ‌وجه قابل‌قبول نیست، در بخشی از سخنان خود خطاب به مردم که در یکشنبه، ۲۱ دی، از طریق تلویزیون منتشر شد، گفت: «ما اعتراضات مردم را به‌حق می‌دانیم، ما خودمان را موظف می‌دانیم با آنها بنشینیم و گفت‌وگو کنیم. به‌هیچ‌وجه کسی را که اعتراض دارد و حرف حقی می‌گوید و نگرانی دارد، نادیده نمی‌گیریم.»

تقریباً تمامی مسئولان بر جدایی اغتشاشگر و معترض تأکید دارند، اما «احسان هوشمند» در یادداشتی در روزنامه شرق به نکته قابل‌توجهی اشاره کرده و آن این است: «درحالی‌که در رویدادهای اخیر و رویدادهای مشابه در سال‌های گذشته همواره بسیاری از مسئولان اداره کشور بر حق اعتراض تأکید کرده‌اند، اما تاکنون هیچ امکان روشن، مشخص و شفافی برای امکان برخورداری شهروندان از تجمعات اعتراضی به‌شکل قانونی تعریف نشده است؛ یعنی بیان اینکه اعتراض حق قانونی شهروندان است و باید میان اعتراض و اغتشاش تفکیک قائل شد، موجب نشده در عمل راهی برای تعریف قانونی مجاری اعتراضی ارائه شود. در نتیجه، همچنان شاهد برخوردهایی مشابه برخوردهای سال‌های گذشته هستیم.»