روزگاری فعالان میراثی نگران باران‌های تند پاییزی بودند که مبادا به جداره‌های صفوی آسیب بزند، اما حالا آسیب‌های انسانی واردشده به این آثار تاریخی بیشترین دل‌نگرانی‌ها را به وجود آورده و حتی به‌ نظر نمی‌رسد میراث‌فرهنگی هم قصد و نیتی برای حفاظت از دیوار صفوی در سرای «ماشالله» و دروازه‌های تاریخی محمدیه داشته باشد.

از دهه ۸۰ دست‌درازی به دروازه محمدیه و دیوار صفوی شروع شده بود

«اسکندر مختاری»، کارشناس پیشکسوت میراث‌فرهنگی که سال‌ها مدیر محور فرهنگی تاریخی پایتخت بوده، با اشاره به زمان کشف این دیوار صفوی که در حین بازسازی بازارچه نو (در مجاورت دیوار صفوی) رخ داده است، می‌گوید: «در دهه ۸۰ دو کاروانسرا در طرفین بازارچه نو، متوجه فضاهای دست‌کندی شدیم که توسط مغازه‌داران در فضای مناره‌های دروازه ایجاد شده بود، ‌اقدامی که تا امروز هم ادامه داشته و شاید بتوان گفت نشانه دیگری از این مناره‌ها باقی نمانده است.»

او با تأکید بر اینکه دروازه محمدیه درست در موقعیت دیوار صفوی در سرای ماشالله قرار دارد، معتقد است: «خاکی که از محل دست‌کندهای مغازه‌داران بازارچه نو بیرون ریخته می‌شد، متعلق به همان دیوار صفوی باقیمانده در سرای ماشالله است.» مختاری می‌گوید: «ته‌رنگی کوچکی از این دیوار صفوی در بخش شرقی سرا باقی مانده که هر روز در معرض یک نوع تهدید جدید قرار می‌گیرد و همچنان احتمال تصرف بخش‌هایی از آن توسط مغازه‌داران همسایه، وجود دارد.» او تأکید می‌کند: «بدترین اتفاق در قسمت شرقی دروازه محمدیه رخ داده، در این بخش یک مغازه به‌صورت کامل بخشی از مناره را تصرف کرده است. در جبهه غربی نیز شرایط به همین شکل است، یکی از مغازه‌های قرارگرفته در معبر غربی، با نفوذ به داخل منار و دیواره صفوی، گستره خود از زیر مناره و دیواره کهن دروازه  گسترش داده است. این تعرض آشکار در بخش غربی دروازه محمدیه نیز به‌خوبی مشخص است، به‌حدی که مثلاً یک متر مغازه به سه متر تبدیل شده است.»

عوامل انسانی دروازه محمدیه را در معرض خوردگی قرار داده‌اند

مختاری توضیح می‌دهد:‌ «حدود دو سال پیش، زمانی‌ که سازمان بازسازی در حال تهیه طرح مرمت این بنا بود ،متوجه شدیم یکی از مغازه‌ها با نفوذ به داخل مناره‌ها، چیزی حدود یک متر به مساحت مغازه خود اضافه کرده و آن را تا داخل دیوار صفوی توسعه داده است. در حال حاضر نیز این دیواره و مناره‌های دروازه محمدیه از سه طرف توسط عوامل انسانی و نه موریانه یا سیل و بارش باران در معرض خوردگی قرار گرفته است.»

او اضافه می‌کند: «طبیعی است که ملک کاروانسرا متعلق به مالک آن است و احتمالاً اکنون تحت‌تأثیر ماجرای ورثه قرار گرفته که در هر صورت هر کدام از این افراد ذاتاً تعرضی آشکار انجام داده‌اند، اما مسئله حقوقی این قضیه بسیار اهمیت دارد.»

این کارشناس پیشکسوت یکی از دلایل وارد نشدن میراث‌فرهنگی به این مسئله را وجود پیچیدگی‌های حقوقی و مالکیتی در این زمینه می‌داند و می‌گوید:‌ «برای رسیدگی به این وضعیت باید در نظر داشت آن دیوار و دروازه جزو اموال عمومی هستند و چنین اقداماتی به‌مثابه تعرض به حقوق عمومی و تخلف «بَیِن» است و حتی نیاز به هیچ استدلالی ندارد؛ چون جلوی چشم همه در حال وقوع است.»