سال‌هاست از مسئولیت اجتماعی و گزارش پایداری در صنایع و شرکت‌های دولتی سخن گفته می‌شود، اما آیین‌نامه‌ها و نظام‌نامه‌ها، با همه‌ اعتبارشان، گاه در کشوی میز مدیران خاک می‌خورند. بودجه‌های CSR به واحدهای محدود یا پروژه‌های عمرانی سپرده شده و تمرکز صرف بر ساخت‌وسازهای فیزیکی است، درحالی‌که جامعه‌ی پیرامونی، بیش از هر مدرسه، راه یا زمین چمن، به عدالت، شفافیت و پاسخگویی نیازمند است. آیا می‌توان گفت صرف توجه به بخشی از مسئولیت اجتماعی و کنار گذاشتن بخش‌های دیگر، با مفهوم واقعی آن همخوانی دارد؟ گزارش پایداری، آینه‌ای است که وجدان یک شرکت یا سازمان را بیدار می‌کند و آن را به مواجهه با اخلاق، شفافیت و عدالت فرامی‌خواند.

شرکت‌ها و سازمان‌های توسعه‌محور، در مسیر رشد و فعالیت، هر روز با جوامع محلی و پیرامونی مواجه‌اند؛ جوامعی که با مسائل پیچیده‌ای چون اشتغال و بیکاری، تعارض منافع و چالش‌های محیط‌زیستی دست‌به‌گریبان‌اند. پاسخگویی به این نیازها، نه انتخابی تشریفاتی، بلکه نشانه‌ وجدان بیدار یک سازمان است.

استانداردهای GRI با سه سری کد ۲۰۰، ۳۰۰ و ۴۰۰، اهمیت بی‌چون‌وچرای مسئولیت اجتماعی در صنایع و شرکت‌ها را آشکار می‌سازند. اما وقتی واحد مسئولیت اجتماعی تنها به پروژه‌های عمرانی و آموزشی محدود می‌شود، بخش‌های دیگر که به همان اندازه بنیادین هستند، مغفول می‌مانند: وجدان و اخلاق، شفافیت مالی، انتخاب تأمین‌کنندگان، مبارزه با رشوه و رفتارهای ضدرقابتی، حمایت از شرکای بالقوه، تقسیم منصفانه سود و مالیات و سازوکارهای نظارت و مقابله با تخلف. تمرکز صرف بر یک بخش و کنار گذاشتن سایر حوزه‌ها، با معنای واقعی مسئولیت اجتماعی همخوانی ندارد. اقتصاد، اجتماع و محیط‌زیست، باید در کنار هم و یکپارچه دیده شوند، نه به‌دلیل منافع قدرتی یا توان محدود یک مدیر، در حوزه‌ای خاص.

گزارش پایداری، آینه‌ و فرصتی است برای سنجش خود با خود و جلوگیری از تکرار خطاها. وقتی نظارت بر اجرای آن برقرار شود، مسیر توسعه نه صرفاً با هیاهوی سود، بلکه با عدالت، اخلاق و پاسخگویی همراه می‌شود، سازمان از خواب غفلت بیدار می‌شود و به تعالی واقعی مسئولیت اجتماعی گام می‌گذارد.

روی سخن با سیاستگذاران مسئولیت اجتماعی در صنایع و شرکت‌های تحت مدیریت دولت است: ارزش مسئولیت اجتماعی در خود واژه شریف آن نهان است. معنای آن را خوب بفهمیم تا بتوانیم خوب بفهمانیم و جایگاه واقعی آن را بازپس بگیریم. مسئولیت اجتماعی سهم مردم است، برای مردم است و از آن مردم؛ فنس‌ها و حصارها ما را از مردم جدا می‌کند، اما نباید بین ما و مردم فاصله اجتماعی و طبقاتی ایجاد کند. امروز که دور خود فنس کشیده‌ایم، فردا ممکن است در آن سوی فنس باشیم. پس، باید با هم بیندیشیم و برای آینده‌ای مشترک، تصمیماتی بهتر اتخاذ کنیم.

اجرای مسئولیت اجتماعی، خود یک ارزش است؛ ارزشی که برند سازمان را پایدار می‌کند، هزینه‌ها را کاهش می‌دهد، سیستم را اخلاقی و یکپارچه می‌سازد و فاصله صنایع و جامعه را کم می‌کند. مسئولیت اجتماعی، دعوتی مستمر است به‌سوی آینده‌ای پایدار؛ آینده‌ای که در آن همه ما، با هم و در کنار هم، بتوانیم نفس بکشیم و زندگی پایدار داشته باشیم.