۲۵ شهریورماه ۱۴۰۴ پنجمین دوره «جشنواره روابط‌عمومی و مسئولیت اجتماعی» برگزار شد و همچون دوره‌های قبل، هر شرکتی که در این جشنواره شرکت کرده بود «نشان عالی مسئولیت اجتماعی» و «برند خوب» دریافت کرد. برگزارکنندگان این جشنواره اعلام می‌کنند اعطای این نشان‌ها فعالیتی ترغیب‌کننده و مشوق برای انجام بهینه مسئولیت اجتماعی شرکت‌هاست، اما همان‌طورکه دبیر هیئت داوران این جشنواره، «سید فضل‌الدین موسوی» در حین قرائت بیانیه هیئت داوران گفت: کیفیت گزارش‌های رسیده به این جشنواره، نسبت به سال قبل تنزل کرده است.
نتیجه از قبل مشخص بود و بارها «پیام ما» و کارشناسان CSR درباره عواقب این جشنواره‌ها و جایزه‌ها هشدار داده بودند. ناگفته پیداست وقتی می‌توان تنها با مشارکت در این جشنواره و پرداخت هزینه ثبت‌نام، نشان عالی گرفت، مدیران و مسئولین شرکت‌ها و سازمان‌ها خود را به زحمت انجام فعالیت‌های شاخص و استاندارد نمی‌اندازند. مهم این است که مدیر شرکت و سازمان شرکت‌کننده روزمه دلخواه خود را به‌راحتی و با کمترین زحمت به‌دست آورد و راه پیشرفت را به‌راحتی و صد پله یکی طی کند؛ جامعه و مشکلاتش هم بماند برای بعد.
جشنواره‌ها و جایزه‌های مسئولیت‌ اجتماعی شرکتی، روز‌به‌روز متعددتر و متنوع‌تر می‌شوند، در‌حالی‌که برگزارکنندگان این جشنواره‌ها نه تخصصی در مسئولیت اجتماعی شرکتی دارند و نه حتی حرفی برای گفتن. بعد از پنجمین جشنواره «روابط‌عمومی و مسئولیت اجتماعی»، هشتمین «اجلاس سراسری مسئولیت اجتماعی و فرهنگ سازمانی» در راه است، آن‌هم از سوی کسانی که تنها در برگزاری همایش تبحر دارند و شناختی از اصول مسئولیت اجتماعی شرکتی ندارند.
همان‌طور که برگزارکنندگان جشنواره روابط‌عمومی و مسئولیت اجتماعی، متخصص مسئولیت اجتماعی نبودند و از حوزه روابط‌عمومی بودند (این جشنواره با همکاری چهار گروه و انجمن برگزار شد که همگی در حوزه روابط‌عمومی فعالیت دارند) و اکثر صحبت‌های بیان‌شده در اختتامیه این جشنواره حول روابط‌عمومی می‌گشت.
این جشنواره که برای پنجمین سال متوالی برگزار می‌شد، امسال واژه‌ «ارتباط‌محور» را به اصطلاح «مسئولیت اجتماعی شرکتی» افزوده بود تا بتواند این مفهوم را در ذیل «روابط‌عمومی» جای دهد و انتقادات را کم کند؛ اما نتیجه به‌گفته «هامون طهماسبی» مشاور مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها، «واژه‌ای من‌درآوردی و خودساخته» بود. مسئولیت اجتماعی از اساس برمبنای ارتباط و مشارکت است و بدون ارتباط بی‌معنی است؛ منتها این ارتباط نه از نوع روابط‌عمومی متداول در کشور که براساس ارتباطی نزدیک و گفت‌وگومحور با همه ذی‌نفعان شکل می‌گیرد.
اگرچه دبیر هیئت داوران جشنواره به «پیام ما» گفت هیئتی از کارشناسان مؤسسه آرمان، به‌همراه تیم دبیر جشنواره، هوشمند سفیدی، و مدرسین کارگاه‌ها و دیگر همکاران به بررسی گزارش‌های ارسالی اشرکت‌ها و سازمان‌ها و داده‌های آنان در وب‌سایت‌هایشان پرداخته‌اند، اما به‌نظر می‌رسید نه هیئت داورانی وجود داشته و نه داوری‌ ساختارمندی و گاهاً بدون دریافت گزارش مشخص و با توجه به محتویات سایت شرکت انجام‌ شده بود.
این جشنواره چنان مفهوم «مسئولیت اجتماعی شرکتی» را متنزل کرده که دبیر هیئت داوران جشنواره هم از جریان شکل‌گرفته گلایه داشت و گفت: «انتظار ما این است که از یک رویداد تا رویداد بعدی، شاهد رشد و بهبود گزارش‌ها باشیم، اما متأسفانه گزارش‌ها نسبت به سال گذشته پسرفت داشته‌اند.»
مشخص است ‌وقتی مسئولیت اجتماعی شرکتی جزء و زیرمجموعه روابط‌عمومی تلقی شود، نمی‌توان انتظار فعالیت ساختارمند و دقیق برای آن داشت.
در ابتدای مراسم اهدای جوایز «هوشمند سفیدی»، دبیر این جشنواره، از یکی بودن روابط‌عمومی و مسئولیت اجتماعی شرکتی گفت: «یکی از تأکیدات مهم ما این است که بگوییم مسئولیت اجتماعی و روابط‌عمومی کنار هم می‌توانند موفق شوند و هر دو به‌مثابه همدیگرند؛ به‌گونه‌ای‌که مسئولیت اجتماعی یعنی روابط‌عمومی.»
این درحالی‌است که کارشناسان و متخصصین روابط‌عمومی بارها و بارها تأکید کرده‌اند که تقلیل مسئولیت اجتماعی به روابط‌عمومی منشأ مشکلات بسیار است و آن را از راه و مسیر خود منحرف می‌کند و این مفهوم و مقوله را، همچون بسیاری از مفاهیم دیگر، به ابزاری برای اعمال قدرت افراد تبدیل می‌کند. اگرچه هوشمند سفیدی در ادامه سخنان خود از اهمیت جامعه گفت و بیان کرد: «رسالت ما حمایت از جامعه است. جامعه در معنای واقعی آن و اینکه جامعه توانمند شود و بتواند حرفش را بزند، بتواند حقش را بگیرد و مظلوم واقع نشود»، اما مسیری ایجاد کرده است که صدای جامعه بیش از قبل بی‌اهمیت شود.
اینک بعد از برگزاری جشنواره و اهدای جوایز و عنوان‌های پرطمطراق، شرکت‌ها و سازمان‌های یک‌به‌یک خبر عالی بودن مدیر خود در اجرای مسئولیت اجتماعی شرکتی را منتشر می‌کنند؛ بدون اینکه حتی معنی و مفهوم آن را درک کرده باشند. پیداست که این جشنواره‌ها صرفاً تبلیغاتی است و هیچ روندی را اصلاح نمی‌کند.
حال باید از برگزارکنندگان چنین جشنواره‌هایی پرسید آیا آنچه به‌دست آمد، ارزش از‌دست‌رفتن مفاهیم سازنده و موجد توسعه پایدار را دارد؟