نقدی بر مدیریت سلیقه‌ای و حذف سرمایه‌های فکری فرهنگستان هنر

میراث‌داران نیلی در فرهنگستان هنر





میراث‌داران نیلی در فرهنگستان هنر

۶ خرداد ۱۴۰۴، ۱۹:۰۰

فرهنگستان‌ها در هر کشور، جایگاه اندیشه‌ورزان، هنرمندان و دانشمندان برجسته‌ای هستند که پشتوانه‌ای معتبر برای تصمیم‌سازی‌های کلان علمی و فرهنگی به‌شمار می‌آیند. اعتماد به این نهادها، نتیجه سال‌ها اعتبارسازی، استقلال و خرد جمعی فرهیختگان آنهاست. هرگونه تصمیم‌گیری سلیقه‌ای یا سیاسی در ساختار این نهادها، ثبات و مرجعیت‌شان را به خطر می‌اندازد؛ چنانکه اکنون در فرهنگستان هنر شاهد آن هستیم.
در خرداد ۱۴۰۲، رئیس‌جمهور وقت، تحت فشار جریان‌های خاص سیاسی، دکتر بهمن نامورمطلق را پیش از پایان دوره قانونی کنار گذاشت و مجید شاه‌حسینی را که سابقه‌ای در عرصه هنر و مدیریت هنری در کشور نداشت، به ریاست فرهنگستان منصوب کرد. در ادامه، با تغییر اساسنامه و حذف سقف قانونی ۳۰ عضو پیوسته، بلافاصله ۱۰ عضو جدید به عضویت پیوسته فرهنگستان درآمدند. افرادی چون مجید شاه‌حسینی، حسن بلخاری، داریوش ارجمند، محمدرضا حسنایی، ابوالفضل داودی رکن‌آبادی و عبدالمجید قدیریان، محسن مؤمنی شریف، علیرضا عندلیب و… بدون داشتن وجهه مقبول در جامعه هنری، در کنار اعضای پیشکسوت فرهنگستان، به عضویت دائمی این نهاد درآمدند. حضور این افراد در نهادی که سابقه‌ای طولانی از فعالیت متخصصان و پژوهشگران برجسته در حوزه‌های مختلف هنری دارد، فاقد توجیه منطقی بوده است. بسیاری از آنان ارتباط مستقیمی با هنر و اهداف و مأموریت‌های فرهنگستان هنر ندارند و به‌نظر می‌رسد انتصابشان بیشتر براساس روابط شخصی و تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای صورت گرفته باشد؛ تصمیمی که با واکنش منفی بدنه علمی و هنری کشور مواجه شد.
شاه‌حسینی که پیش‌تر با دیدگاه‌های جنجالی‌ای چون «سینمای الحادی» شناخته می‌شد و با جایگاه، وظایف و نقش تأثیرگذار فرهنگستان هنر آشنایی نداشت، با تصمیمات شخصی و غیرکارشناسانه این نهاد را از مسیر اصلی خود منحرف کرد و به‌جای بهره‌گیری از ظرفیت‌های خبرگان و پیشکسوتان هنر و پژوهشگران باتجربه، فرهنگستان را به پایگاهی برای برخی چهره‌های افراطی و غیرمرتبط با مأموریت‌های اصلی آن تبدیل کرد؛ تغییری که کاهش اعتبار و نفوذ فرهنگستان در جامعه هنری و فرهنگی کشور را در پی داشت و به طرد هنرمندان برجسته و اعضای باسابقه فرهنگستان انجامید. حذف اعضای باسابقه و چهره‌های برجسته‌ای چون استاد غلامحسین امیرخانی، مجید مجیدی، محمد احصایی، مهرداد قیومی، سیدمحمدرضا بهشتی از جمع اعضا گروه‌های تخصصی، و جایگزینی اعضای جدید غیرمتخصص در این گروه‌ها نه‌تنها جایگاه علمی، هنری و پژوهشی فرهنگستان را تضعیف کرده، بلکه آن را از مأموریت اصلی خود منحرف ساخته است. حذف شورای تخصصی گروه‌ها که مهمترین وظایف آن بررسی سیاست‌ها و برنامه‌های علمی فرهنگستان و تدوین نظام‌نامه فعالیت‌های علمی و اظهارنظر در مورد موضوعات و طرح‌های پژوهشی سالانه بود، از دیگر اقدامات شاه‌حسینی است. با بی‌توجهی به برگزاری جلسات شوراهای تخصصی و پژوهشی و تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای، پروژه‌های ارزنده پژوهشی که با همت پژوهشگران برجسته تألیف شده و آماده انتشار بود، متوقف شد و آثاری بدون ارزیابی تخصصی و با محتوای غیرپژوهشی به‌شکل کاتالوگ آثار خوشنویسی از هنرمندی ناشناس و کتاب تأثیر جنیان در تاریخ تمدن دره نیل (اربابان تاریکی) با انعقاد قراردادهایی میلیاردی منتشر شد که اعتبار علمی فرهنگستان را زیر سؤال برده است.
تغییر در هیئت‌امنای مؤسسه متن و نیز هیئت‌امنای مؤسسه فرهنگی هنری صبا و انتخاب افرادی غیرمتخصص در این دو مؤسسه، حذف و برکناری و اجبار به مهاجرت یا بازنشستگی کارمندان متخصص و نخبه و اصیل فرهنگستان، جذب و به‌کارگیری بی‌ضابطه نیروهای غیرتخصصی و فاقد صلاحیت علمی و اخلاقی از دیگر دستاوردهای غیرکارشناسانه‌ای است که آسیب‌های جدی به بدنه علمی فرهنگستان هنر وارد کرده و یأس و ناامیدی جامعه هنری و مدیران و کارمندان فرهنگستان هنر را به‌همراه داشته است.
تداوم چنین مسیر انحرافی‌ای می‌تواند جایگاه فرهنگستان را در نظام فرهنگی کشور بیش‌ازپیش تضعیف و اعتماد جامعه علمی و هنری کشور را مخدوش کند. بازگشت به رویکرد تخصص‌محوری و پایبندی به مفاد اساسنامه، مستلزم حضور مدیری آشنا به ساختار، اهداف نهادی فرهنگستان است؛ مدیری که با شناخت از الزامات هنر، درک عمیقی از ظرفیت هنر و جایگاه هنرمندان داشته باشد، بتواند اندیشه‌ورزانه افق‌های جدیدی برای ارتقای هنر کشور در حال و آینده پیشنهاد دهد. تنها با چنین مدیریتی می‌توان فرهنگستان را به مسیر اصالت، پژوهش و مرجعیت هنری بازگرداند و از تقلیل آن به نهادی صوری و آسیب‌دیده جلوگیری کرد.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *