چند سال است در حوزه پرندگان فعالیت می‌کنید و چطور وارد این حوزه شدید؟

حدود ۱۵ سال می‌شود که در این حوزه فعالیت می‌کنم. در دوره راهنمایان طبیعت‌گردی با مبحث پرنده‌نگری آشنا شدم و تا امروز در ایران ۴۳۱ گونه پرنده مشاهده کردم که براساس داده‌های وب‌سایت «eBird» که یکی از مراجع رسمی در حوزه پرندگان است، فعلاً در رتبه اول قرار دارم. البته ممکن است برخی دوستان مدعی باشند که گونه‌های بیشتری را رکورد کرده‌اند، اما ازآنجاکه مشاهدات خود را در هیچ پلتفرم رسمی‌ای ثبت نکرده‌اند، اطلاعاتی از مشاهدات آنها موجود نیست.

در این سال‌ها شاهد رونق پرنده‌نگری در ایران هستیم و زنان حضور پررنگی پیدا کرده‌اند؛ دلیلش را چه می‌دانید؟

این روزها زنان در زمینه‌های مختلف در تمام کشورهای جهان فعال هستند. کشور ما هم از این قضیه مستثنا نبوده و نیست. طی دهه‌های اخیر، باتوجه‌به تغییر تفکر عمومی و البته تلاش‌های پیوسته و زیاد، زنان توانسته‌اند به بخشی از حقوق خود دست پیدا کنند. در حوزه‌های پرنده‌نگری و عکاسی از پرندگان هم زنان زیادی را می‌شناسم که تا حدی فعال هستند و از این تفریح علمی لذت می‌برند. دلیل اصلی حضور گسترده‌تر زنان هم می‌تواند این باشد که آنها ترس‌های قبلی خود برای حضور در برخی حوزه‌ها را که بیشتر مردانه به‌نظر می‌رسید، کنار گذاشته‌اند و می‌خواهند از زندگی‌ و طبیعت پیرامون خود لذت بیشتری ببرند و آن را بیشتر بشناسند.

آیا در راه شناخت طبیعت و پرنده‌نگری زنان همچنان با محدودیت‌هایی مواجهند و اگر بله، در چه مقوله‌هایی؟

سفر انفرادی چه چالش‌هایی داشته و دارد؟

همان‌طورکه در جواب سؤال قبل و در ارتباط با محدودیت‌های این عرصه شرح دادم، اولین مشکلی که همواره با آن مواجه بودم، به زن بودنم مربوط می‌شود. حتی برای من اتفاق افتاده در مواردی که تنها سفر کردم، با مزاحمت پلیس درباره تنها سفر کردنم مواجه شده‌ام؛ آن‌هم صرفاً به‌دلیل اینکه زن بودم. این اتفاق در حالی افتاده است که حضور پلیس بایست برای من احساس امنیت به‌همراه می‌داشت. یا در مواردی برایم اتفاق افتاده که برخی با فرض اینکه با یک زن تنها طرف هستند،‌ تصور کرده‌اند می‌توانند هر رفتار یا فکری درباره‌ام داشته باشند. البته باتوجه‌به شخصیتی که دارم کوچکترین اجازه‌ای به آنها نداده‌ام که بخواهند به حریم شخصی من حتی به‌لحاظ ذهنی هم ورود کنند؛ اما هضم همین حس اولیه‌ای که به من منتقل کرده‌اند، راحت نبوده است.

شما در دوره‌ای وارد حوزه پرندگان شدید که این حوزه کمتر شناخته شده بود. آن سال‌ها واکنش جامعه و اطرافیان شما نسبت به پرنده‌نگری چطور بود؟

همین امروز‌ هم اقشار مختلف جامعه وقتی یک پرنده‌نگر مواجهه می‌شوند با تعجب به او نگاه می‌کنند. مثلاً زمانی که اسکوپ و سه‌پایه را که ابزار ما برای مشاهده است می‌بینند، فکر می‌کنند در حال فیلمبرداری برای صداوسیما هستیم، در حالی‌که اسکوپ، دوربین عکاسی یا فیلمبرداری نیست. حالا با این مثال ۱۵ سال پیش را تصور کنید! یا مثلاً از آخرین باری که سؤال تکراری «آیا در خانه هم پرنده داری؟» را شنیده‌ام، هنوز یک ماه نمی‌گذرد! وقتی در پاسخ به بسیاری از افراد می‌گویید پرنده‌نگر هستید، فکر می‌کنند به باغ پرندگان و باغ‌وحش می‌رویم و آنجا پرندگان را می‌بینیم یا عاشق نگهداری پرنده در قفس هستیم! البته آنچه گفتم مربوط به همه افراد جامعه نیست، ولی اغلب آنها را شامل می‌شود.  

سال‌ها قبل که اطرافیانم تازه با پرنده‌نگری آشنا شدند، گاه انگشت‌شماری از آنها از روی شوخ‌طبعی به‌جای پرنده‌نگری از اصطلاح کفتربازی استفاده می‌کردند. البته هنوز هم کسانی هستند که این عبارت را به‌کار می‌برند. ولی اعضای درجه یک خانواده به‌ویژه مادرم و دوستان نزدیکم همواره مرا در این راه تشویق کردند و حتی در مواردی در برنامه‌های پرنده‌نگری همراه من شدند. 

افزایش تعداد پرنده‌نگرها به حفاظت از گونه‌های مختلف پرندگان چه کمکی می‌کند؟

با افزایش افرادی که در گوشه‌گوشه ایران پرنده‌نگری می‌کنند، بخش بزرگتری از جامعه با این موضوع آشنا می‌شوند. حتی اگر همه این افراد پرنده‌نگر نشوند، اما به پیرامون خودشان (طبیعت و پرندگان) توجه بیشتری می‌کنند و به آن اهمیت می‌دهند. دوستان و آشنایان زیادی دارم که لحظه‌ای برای پرنده‌نگری وقت نمی‌گذارند، ولی اعتراف می‌کنند که از وقتی با من آشنا شدند، پرندگان اطرافشان را می‌بینند و بودن این همه پرنده در محیط‌های مختلف برایشان جالب است. زمانی که افراد به حضور حیات‌وحش توجه کنند، طبیعی است که حفاظت از زیستگاه گونه‌های مختلف هم برایشان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

چشم‌اندازه پرنده‌نگری و حفاظت از پرندگان را در ایران چطور می‌بینید؟