هنوز در شوک خبر تصادف و مرگ دختران مدرسه فرزانگان کرمان بودیم که خبر رسید دو مسافر اتوبوس حامل دختران واترپلو ارومیه قربانی جدید جاده‌های مرگ شده‌اند.

ساعت ۹:۳۹ صبح روز جمعه اتوبوسی بعد از منطقه هستیجان در مسیر دلیجان-میمه با ۲۲ سرنشین واژگون شد. در این حادثه دو نفر کشته و ۲۰ نفر مصدوم شدند. ۱۴ نفر اعضای تیم واترپلو دختران ارومیه جزو مسافران این اتوبوس بودند.

فرماندار دلیجان در توضیح علت حادثه به رسانه‌ها، از تخطی راننده از سرعت مطمئنه گفته است؛ تخلفی که جان دو مسافر مرد این اتوبوس را که پشت سر راننده نشسته بودند گرفت، خانواده‌هایی را داغدار کرد و اعضای تیم واترپلو دختران ارومیه را از مسابقات اصفهان بازداشت.

پس از این حادثه نیز همانند حوادث قبلی، مسئولان استانی و مقامات کشوری دستور بررسی موضوع در اسرع وقت را صادر کردند؛ از فرماندار شهرستان دلیجان و استاندار استان مرکزی تا وزیر ورزش.

هرچند اخبار می‌گویند پیگیری حادثه و درمان مصدومان به‌سرعت انجام شده، اما خبر همین‌جا تمام نمی‌شود. مرگ با این تصادف دو نفر از مسافران را با خود برد و باقی دچار جراحت و شکستگی استخوان‌ها شدند و مدت‌ها با عوارض این حادثه دست‌به‌گریبان خواهند بود.

میزان تصادفات جاده‌ای در کشور ما ۲۰ درصد بیشتر از استانداردهای جهانی است. طبق داده‌های یک تحقیق سالانه، بیش از ۱۷ هزار نفر در جاده‌های ایران کشته (حدود سه هزار نفر آنها زیر ۱۸ سال هستند) و حدود ۳۰۰ هزار نفر نیز مصدوم می‌شوند. براساس اعلام سازمان پزشکی قانونی کشور، تعداد موارد مرگ حوادث رانندگی در سال ۱۳۸۴ در ایران ۲۷ هزار و ۷۵۵ نفر بود؛ آماری که هر سال افزایش یافته است، تا آنجا که مدیرعامل وقت ستاد دیه کشور در سال ۱۳۹۶ گفته بود:‌ «تعداد کشته‌های تصادفات رانندگی در ۱۰ سال (اواسط دهه ۸۰ و ۹۰) بسیار بیشتر از شهدای انقلاب اسلامی، شهدای ترور و شهدای جنگ تحمیلی است.» این آمار سال ۱۴۰۱ با ۱۶.۲ درصد رشد نسبت به سال ۱۴۰۰، به ۱۹ هزار و ۲۳۷ نفر رسید. اردیبهشت امسال پزشکی قانونی اعلام کرد در سال گذشته ۲۰ هزار و ۴۵ نفر در حوادث رانندگی جان خود را از دست دادند؛ این رقم در مقایسه با سال قبل از آن ۲.۸ درصد بیشتر شده است. تعداد قربانیان در هفت ماه اول امسال نیز ۱۱ هزار و ۸۷۳ نفر بوده است. تصادفات رانندگی تنها منجر به مرگ نمی‌شود، داده‌های سازمان پزشکی قانونی نشان می‌دهد از سال ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۱ حدود پنج میلیون و ۵۲۵ هزار و ۸۶۰ نفر در تصادفات رانندگی دچار مصدومیت‌های شدید شده‌اند (این آمار شامل مجروحیت‌های معمولی و درمان‌های سرپایی نمی‌شود).

براساس گزارش‌های رسمی، آمار شهدای جنگ تحمیلی هشت‌ساله عراق با ایران حدود ۱۹۷ هزار و ۳۳۷ نفر بود. در دو دهه  اخیر، در جاده‌های ایران بیش از ۴۰۰ هزار نفر بر اثر تصادفات رانندگی جان خود را از دست داده‌اند. با این آمار، از ۲۰ سال گذشته تا کنون، تلفات تصادفات رانندگی در ایران به دو برابر شهدای جنگ هشت‌ساله با عراق رسیده است.

اعداد عمق فاجعه را نشان می‌دهند. تصادفات رانندگی بعد از بیماری‌های قلبی و سرطان، سومین عامل مرگ‌ومیر در کشور و از جدی‌ترین علل معلولیت ایرانیان است. 

حادثه واژگونی اتوبوس حامل تیم واترپلو دختران آذربایجان‌غربی، بار دیگر زخم کهنه‌ای را باز کرد که سال‌هاست بر پیکر جاده‌های کشور نشسته است. این حادثه تنها یکی از ده‌ها فاجعه‌ای است که هر سال در جاده‌های ناایمن رخ می‌دهد و جان مسافران را می‌گیرد. ورزشکاران، دانشجویان، کارگران و مردم عادی، قربانیان بی‌توجهی‌هایی هستند که نه‌تنها پایانی ندارد، بلکه با هر حادثه، تلخی آن بیشتر احساس می‌شود.

این نخستین‌بار نیست که یک تیم ورزشی در مسیر مسابقات، به‌جای ایستادن روی سکوهای افتخار، روی تخت بیمارستان یا حتی در کنار مرگ قرار می‌گیرد. پیش‌ازاین نیز شاهد حادثه‌های مشابهی بوده‌ایم؛ از واژگونی اتوبوس حامل دانشجویان دانشگاه آزاد تا تصادفات مکرری که دانش‌آموزان، دانشجویان، سربازان، ورزشکاران و هنرمندان را از ما گرفت. اما درنهایت چه تغییری حاصل شد؟ آیا نظارت‌ها افزایش یافت؟ آیا جاده‌ها ایمن‌تر شدند؟ آیا ناوگان حمل‌ونقل عمومی نوسازی شد؟ پاسخ همه این پرسش‌ها متأسفانه «نه» است.

مسئولان وعده می‌دهند، گزارش‌های مختلف منتشر می‌شود، ابراز تأسف‌ها پشت سر هم تکرار می‌شود، اما درنهایت، اتفاق بعدی تنها مسئله‌ای از جنس «زمان» خواهد بود. ریشه این فجایع نه در «بدشانسی» و نه در «خطای انسانی»، بلکه در عدم اجرای استانداردهای لازم در جاده‌ها، اتوبوس‌های فرسوده و سیستم‌های حمل‌ونقل ناکارآمد است. چگونه می‌توان از رانندگان انتظار داشت با خیالی آسوده در جاده‌هایی رانندگی کنند که هر لحظه می‌تواند جان آنها را بگیرد؟ چگونه می‌توان از ورزشکارانی که برای افتخارآفرینی راهی مسابقات می‌شوند، انتظار داشت بدون ترس سوار این اتوبوس‌ها شوند؟

زمان آن رسیده است که مسئولان به‌جای همدردی‌های تکراری، اقدامی عملی انجام دهند. ایمن‌سازی جاده‌ها، نظارت سختگیرانه‌تر بر ناوگان حمل‌ونقل و تأمین وسایل نقلیه استاندارد، از حداقل‌های موردنیاز برای جلوگیری از این فجایع است. تا وقتی این مشکلات حل نشوند، نه‌تنها ورزشکاران بلکه هر شهروندی که قدم در این جاده‌ها بگذارد، قربانی بعدی خواهد بود. تکرار این حوادث دیگر قابل‌تحمل نیست. مردم جانشان را در جاده‌های این سرزمین از دست می‌دهند، اما انگار برای برخی، مرگ در جاده‌ها به یک خبر عادی تبدیل شده است. این بی‌تفاوتی تا کی ادامه خواهد داشت؟