«علیرضا ‌هاشمی»، ‌مدیر پروژه حفاظت مشارکتی از کرکس کوچک جزیره قشم و عضو کارگروه تخصصی کرکس‌ها در اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت، دراین‌باره می‌گوید: بیش از یک سال است در معاونت طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست، دفتر حیات‌وحش و کلینیک حیات‌وحش پردیسان با گردآوری کرکس‌های کوچک در اسارت، اسیرشده و یا ضبط‌شده از متخلفین به تیمار، درمان و بازپروری تعدادی کرکس کوچک پرداخته‌اند. ما در «کارگروه حفاظت از کرکس‌ها» نیز به‌عنوان بخش غیردولتی تلاش کردیم تا حد توان با آنها همراهی کنیم. البته این امر صرفاً به کرکس کوچک معطوف نمی‌شود و همه کرکس‌ها را در بر گرفته که نتایج بسیار قابل‌قبولی نیز داشته است.

به‌گفته این عضو کارگروه تخصصی کرکس‌ها در اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت، پروژه حفاظت مشارکتی از کرکس کوچک در جزیره قشم با حمایت سازمان منطقه آزاد قشم و دیگر نهادهای ملی و بین‌المللی در این جزیره در حال انجام است. او اضافه می‌کند: بستر مناسب فرهنگی، اجتماعی و تخصصی در مورد اهمیت این گونه ایجاد شده بود که پس از تأیید مدیریت محیط‌زیست سازمان منطقه آزاد قشم، پیشنهاد رهاسازی کرکس‌های آماده بازگشت به طبیعت در این جزیره به معاونت طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست ارائه شد. شاید در کلام کار ساده‌ای باشد، اما از تیمار و بازپروری طولانی‌مدت این پرندگان گرفته تا انتقال و ملاحظات تخصصی، آن‌هم در این مسیر طولانی، کار پردردسر و دشواری بود که با هماهنگی‌ها و تلاش معاونت محترم طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره تأیید و موافقت، جهت آماده‌سازی و انتقال دقیق پرندگان به‌همراه دامپزشک و کارشناسان مربوطه آن سازمان به بهترین نحو ممکن صورت گرفت. ازسوی دیگر، حمایت همه‌جانبه، برنامه‌ریزی، پیگیری‌ها و میزبانی محیط‌زیست سازمان منطقه آزاد قشم سبب شد این اقدام ارزنده علی‌رغم همه دشواری‌ها میسر شود.

هاشمی می‌گوید: هفت کرکس کوچک که غالباً نابالغ بودند، در طبیعت جزیره قشم رها شدند تا با پبوستن به جمعیت چندصدتایی از هم‌نوعان خود در این جزیره، ادامه مسیر زندگی خویش را در طبیعت و نه در اسارت سپری کنند. یقیناً بازگشت هفت کرکس در حال انقراض جهانی به طبیعت برای همه دوستداران حیات‌وحش و محیط‌زیست خبر مسرت‌بخشی است که امیدوارم در شرایط کنونی باعث شادی و امیدی دو چندان در دل‌های همه دوستداران پرندگان باشد.

کرکس کوچک بیش از یک سال است که از سوی سازمان منطقه آزاد قشم به‌عنوان نماد پرندگان و یکی از جاذبه‌های اکوتوریسمی‌ این جزیره زیبا معرفی شده است. ‌مدیر پروژه حفاظت مشارکتی از کرکس کوچک جزیره قشم با بیان این مطلب می‌افزاید: طی پروژه حفاظت مشارکتی از این گونه ارزشمند نه‌تنها کرکس کوچک به‌عنوان یکی از جادبه‌های زیستی این جزیره معرفی شده است که با برگزاری کارگاه‌هایی در مدارس منتخب، جلسات با فعالان گردشگری و همچنین طراحی و تولید بومی‌ صنایع‌دستی مرتبط تلاش شده است حفاظتی مردمی‌ و پایدار را برای این گونه رقم بزند. ایجاد پایگاه الکترونیک ثبت اطلاعات مکانی پرنده در جزیره قشم، پایش‌های مداوم برای یافتن لانه‌های فعال و بررسی تهدیدهای این پرنده تنها بخش‌هایی از این برنامه گسترده بوده است.

هاشمی ‌درباره تهدیدهای کرکس کوچک در جزیره می‌گوید: یکی از این تهدیدها که نه‌تنها کرکس‌ها بلکه دیگر موجودات و حتی انسان را به مخاطره می‌اندازد، معضل سگ‌های ولگرد است که باید کنترل شوند. با دعوت مدیریت سازمان منطقه آزاد قشم و همکاری گروه بیماری‌های حیات‌وحش سازمان حفاظت محیط‌زیست، هم‌زمان کارگاه اطلاع‌رسانی در‌این‌باره در روستای سهیلی قشم برگزار می‌شود تا مردم و مسئولان محلی با این موضوع بیشتر آشنا شوند و راهکارهای مقابله با این تهدید را بیشتر بشناسند.

او به میزبانی کم‌نظیر دهیار و اهالی این روستا از برگزاری کارگاه‌های این‌چنینی اشاره و اضافه می‌کند: من از حجم علاقه و دانش پایه موجود در روستای سهیلی شگفت‌زده شده‌ام. علاقه و توان بالای این عزیزان در برگزاری کارگاه‌های متعدد و متنوع نشان از دیدگاه والای آنها به مسائل محیط‌زیست و سلامت دارد که درخور تحسین و قدردانی است. امیدوارم بتوانیم کنار این همکاری و همراهی شکل‌گرفته بین‌سازمانی، دستاوردهای خوبی در حفاظت مشارکتی داشته باشیم. این سطح از همکاری بین دو سازمان متولی، افق روشنی برای هر علاقه‌مند به طبیعت و محیط‌زیست است که امیدوارم پایدار و مداوم باشد. درواقع، حمایت‌ها و همراهی‌های معاونت طبیعی سازمان حفاظت محیط‌زیست و مدیران محیط‌زیست سازمان منطقه آزاد قشم باعث اجرای این برنامه شد.

صنایع‌دستی با طرح کرکس

«صونا احدیان»، دکترای جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه که مشاور اجتماعی و مدیر کارگروه صنایع‌دستی این پروژه است، دراین‌باره می‌گوید: صنایع‌دستی در کنار اهمیت هنری آن یک کار فرهنگی است که در اعماق جامعه بومی‌ تنیده می‌شود و می‌تواند ابزار یا نشانه‌ای قدرتمند از یک مشارکت پایدار باشد تا همراهی واقعی مردمی‌ را رقم زند. صنایع‌دستی می‌تواند نشانه‌ای از همبستگی طبیعت و فرهنگ بومی‌ یک منطقه یا به‌عبارتی علی‌رغم ارزش مادی خود یکی از حلقه‌های ارتباط مردم و طبیعت باشد. ما تلاش کردیم با تولید دست‌سازه‌های مرتبط از جمله طراحی و تولید عروسک کرکس کوچک و همچنین گلابتون‌دوزی با طرح کرکس، ضمن ایجاد فضایی پرنشاط، روح طبیعت را به سبد معیشت حداقل بخشی از بانوان جزیره وارد کنیم. خوشحالیم که اکنون در سه روستای جزیره کارگاه‌های بومی ‌تولید عروسک توسط زنان هنرمند در حال تولید است. امیدوارم به‌زودی هر گردشگر با سوغاتی از تولیدات این هنرمندان به شهر خود بازگردد. شاید بتوانیم در این میان هم گردش اقتصادی مناسبی ایجاد و هم بومیان را برای حفاظت از این پرنده مفید و زیبا دلگرم‌تر کنیم.