افزایش تقاضا برای گردشگری پایدار

براساس پژوهشی که Allied Market Research منتشر کرده، بازار گردشگری پایدار در حال تحولی بزرگ است و این امر نشان‌دهنده تغییرات عمده در تقاضای مصرف‌کنندگان و گرایش‌های گردشگری در سطح جهانی است. براساس این گزارش ارزش بازار گردشگری پایدار در سال ۲۰۲۲ حدود ۳.۳ تریلیون دلار بود و پیش‌بینی می‌شود این میزان تا سال ۲۰۳۲ به ۱۱.۴ تریلیون دلار برسد. در این میان، کشورهای مختلفی در تلاش‌اند تا با گنجاندن اصول پایداری در استراتژی‌های گردشگری خود، از این بازار روبه‌رشد بهره‌برداری کنند. یکی از کشورهای پیشرو در این زمینه ویتنام است که باتوجه‌به تغییرات اجتماعی و فرهنگی در سطح جهانی، به‌سمت تبدیل گردشگری سبز و پایدار به یک استاندارد جهانی در صنعت گردشگری گام برمی‌دارد.

در دنیا با افزایش آگاهی مسافران از پیامدهای زیست‌محیطی، اجتماعی و فرهنگی سفرهایشان، تمایل به گردشگری پایدار در حال افزایش است. مسافران به‌دنبال روش‌هایی برای کاهش ردپای اکولوژیکی خود هستند؛ چراکه از تبعات تخریب محیط‌زیست، کاهش جنگل‌ها و از دست رفتن تنوع‌زیستی آگاه‌تر شده‌اند. آنها به‌طور فعال به‌دنبال مقاصد و فعالیت‌هایی هستند که حفاظت از محیط‌زیست را ترویج کنند، انتشار گازهای گلخانه‌ای و کربن را کاهش دهند و منابع طبیعی را حفظ کنند. مسافران همچنین نگرانی‌هایی در مورد نحوه رفتار با حیات‌وحش و حفظ زیستگاه‌های طبیعی دارند. مشتریان به‌دنبال تجربیات گردشگری حیات‌وحش اخلاقی هستند که به رفاه حیوانات اولویت دهند و به حفاظت از آنها کمک کند. آنها به مکان‌هایی جذب می‌شوند که تعاملات اخلاقی با حیات‌وحش، افزایش آگاهی و آموزش و همچنین حمایت از حفاظت از طبیعت را ترویج می‌دهند. بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌ها نیز گردشگری پایدار را در دستورکار مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) خود گنجانده‌اند. آنها گزینه‌های سفر دوستدار محیط‌زیست را ترویج کرده و این گزینه‌ها را در برنامه‌های خود گنجانده‌اند. این تعهدات شرکتی، نیاز به سفر پایدار را تقویت و به رشد بازار گردشگری پایدار کمک می‌کند.

حمایت دولت‌ها و قوانین جدید

ابتکارات دولت‌ها برای توسعه و حمایت از گردشگری پایدار حیاتی است. در دنیا دولت‌ها به‌تدریج ارزش گردشگری پایدار را برای توسعه اجتماعی، رشد اقتصادی و حفظ محیط‌زیست به رسمیت می‌شناسند. بعضی دولت‌ها قوانینی برای ترویج سفرهای دوستدار محیط‌زیست وضع کرده‌اند. این قوانین ممکن است شامل دستورالعمل‌هایی برای مدیریت محیط‌زیست، حمایت از ابتکارات صدور گواهینامه گردشگری پایدار، راهنمایی‌هایی برای مدیریت انرژی و زباله‌ها و مشوق‌هایی برای کسب‌وکارهای گردشگری پایدار باشد. با ایجاد فضایی برای اجرای شیوه‌های پایدار، این قوانین افراد فعال در صنعت گردشگری را به رفتارهای مسئولانه‌تر تشویق می‌کنند. دولت‌ها همچنین ممکن است مشوق‌های مالی برای حمایت از ابتکارات گردشگری پایدار ارائه دهند. این مشوق‌ها می‌تواند به‌صورت وام‌ها، کمک‌های بلاعوض، معافیت‌های مالیاتی و یارانه‌ها برای فعالیت‌هایی مثل نوسازی‌ سیستم‌های انرژی و تقویت زیرساخت‌های پایدار باشد. حمایت مالی به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا در شیوه‌های دوستدار محیط‌زیست سرمایه‌گذاری کنند و هزینه‌ راه‌اندازی پروژه‌های پایدار را کاهش دهند. دولت‌ها همچنین با عضویت در کنوانسیون‌ها و انعقاد تفاهم‌نامه‌ها برای پیشبرد گردشگری پایدار در سطح جهان مشارکت  می‌کنند.

با تمام این تلاش‌ها هنوز بسیاری از گردشگران به‌طور کامل از مفاهیم و شیوه‌های گردشگری پایدار آگاه نیستند و نمی‌دانند انتخاب‌هایی که در سفر دارند، چگونه می‌تواند بر محیط‌زیست تأثیر بگذارد و اثرات منفی این شکل از گردشگری بر جامعه، اقتصاد و محیط‌زیست چیست. نبود کانال‌های ارتباطی مؤثر و برنامه‌های آموزشی اغلب تلاش‌ها برای ترویج گردشگری پایدار را تضعیف می‌کند. نهادهای آموزشی، سازمان‌های گردشگری و دولت‌ها نقش‌ مهمی در اطلاع‌رسانی به عموم و افزایش آگاهی از گردشگری پایدار دارند. در غیاب فعالیت‌های آموزشی جامع و جذاب که ممکن است گسترش بازار را با مشکل روبه‌رو کند، آگاهی از گردشگری پایدار ممکن است محدود باقی بماند. گذار از شرایط موجود به گردشگری پایدار ممکن است چالش‌برانگیز یا زمان‌بر باشد؛ زیرا نیاز به تغییرات سازمانی و رفتاری و همچنین سرمایه‌گذاری مالی در زیرساخت‌های پایدار دارد. اما شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد می‌توان به آینده آن امیدوار بود.

امیدواری‌ها برای حضور دغدغه‌مندانه نسل زد

یکی از تحولات عمده در صنعت گردشگری پایدار، افزایش نگرانی‌های زیست‌محیطی در میان نسل‌ جوان‌ است که به مسائل زیست‌محیطی حساس شده‌اند و به‌دنبال تجربیات سفر پایدار هستند. این تغییر در رفتار مصرف‌کنندگان تأثیر زیادی بر صنعت گردشگری دارد. گروه‌های سنی جوان‌تر به‌طور فعال به‌دنبال مقاصد تعطیلاتی هستند که در آنها حفاظت از محیط‌زیست و پایداری در اولویت باشد. آنها به مکان‌هایی که مناظر طبیعی، مناطق حفاظت‌شده و رفتارهای دوستدار محیط‌زیست دارند جذب می‌شوند. مسافران جوان که نگران محیط‌زیست هستند، به مقاصدی جذب می‌شوند که نشان‌دهنده تعهد به حفاظت از محیط‌زیست هستند و تجربیات واقعی و مبتنی‌بر طبیعت را ارائه می‌دهند. تجربیات سفرهای اجتماعی و زیست‌محیطی مسئولانه در حال محبوبیت بیشتر در میان نسل‌های جوان است. آنها به‌دنبال فرصت‌هایی برای ارتباط با فرهنگ‌های محلی، حمایت از کسب‌وکارهای محلی و مشارکت در فعالیت‌های محلی هستند. نسل‌های جوان به‌ویژه به‌دنبال ارائه‌دهندگان گردشگری پایدار هستند که تجربیات اصیل و کاملاً غوطه‌ورکننده ارائه می‌دهند، از حفظ فرهنگ محلی حمایت می‌کنند و فرصت‌هایی برای ارتباط معنادار با ساکنان محلی فراهم می‌کنند. این عوامل ممکن است تأثیر مثبتی بر بازار گردشگری پایدار در آینده داشته باشند.

روندهای جدید گردشگری سبز در ویتنام

خانم «مالوری اوور اسپک» مدیر پایداری گروهThien Minh -که یک گروه خدمات مسافرتی است که در منطقه شرق آسیا خدمات سفر ارائه می‌دهد- در گفت‌وگو با روزنامه Lao Dong می‌گوید: «گردشگری سبز در ویتنام تنها یک روند کوتاه‌مدت نیست، بلکه به‌زودی به یک استاندارد تبدیل خواهد شد که توسط گردشگران در سراسر دنیا پذیرفته می‌شود.» او معتقد است پایداری، به‌ویژه در زمینه مقابله با آلودگی پلاستیکی، در آینده نزدیک به یکی از اولویت‌های اصلی صنعت گردشگری تبدیل خواهد شد.

تحول اقتصادی و توسعه پایدار

سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۵ اهداف توسعه پایدار (SDGs) را معرفی کرد. بعد از آن بسیاری از کشورها به‌ویژه کشورهای آسیایی مانند ویتنام، شروع به پیاده‌سازی این اهداف در سیاست‌های خود کرده‌اند. ویتنام به‌طور خاص با امضای توافقنامه EVFTA در سال ۲۰۱۹ و اتخاذ تعهدات زیست‌محیطی، قصد دارد به‌سمت «اقتصاد سبز» حرکت کند که نه‌تنها منابع طبیعی را حفظ کند بلکه با بهره‌گیری از مدل‌های اقتصادی، به کاهش گازهای گلخانه‌ای کمک کند.

هدف ویتنام تبدیل شدن از یک «اقتصاد قهوه‌ای» که در آن منابع طبیعی به‌طور بی‌رویه مصرف می‌شود و گازهای گلخانه‌ای زیادی تولید می‌شود، به یک «اقتصاد سبز» است که منابع طبیعی را به‌طور پایدار مدیریت می‌کند. در این راستا، سیاست‌های ملی رشد سبز برای سال‌های ۲۰۲۱-۲۰۳۰ به تصویب رسیده و چشم‌انداز توسعه پایدار تا سال ۲۰۵۰ برای این کشور تدوین شده است. لازم به ذکر است که ویتنام از اواخر دهه۱۹۹۰ میلادی که اصلاحات اقتصادی خود را شروع کرد و در ۳۰ سال اخیر، رشد اقتصادی این کشور به‌طور متوسط ۶.۸ درصد بوده است. در حال حاضر، رتبه جهانی ویتنام در زمینه رشد اقتصادی ۲۱ است.

استراتژی‌های گردشگری سبز در ویتنام

در راستای تحولات جدید در حوزه گردشگری سبز، ویتنام اهداف مشخصی را در برنامه‌ریزی‌های خود در نظر گرفته است. اولین هدف، بهبود نهادها و سیاست‌های مدیریت توسعه گردشگری است تا توسعه‌ای پایدار و سبز را به‌همراه داشته باشد. دومین هدف، اولویت دادن به بخش‌های گردشگری با تمرکز بر اکوتوریسم، گردشگری اجتماعی، گردشگری کشاورزی و روستایی، و گردشگری ورزشی ماجراجویانه است.

این استراتژی‌ها باید بر حفظ و محافظت از منابع طبیعی و میراث فرهنگی ویتنام تأکید کنند. همچنین، به‌منظور موفقیت در این فرایند، لازم است دولت و نهادهای مختلف مشارکت فعال در این تحول سبز داشته باشند.

چالش‌ها و ضرورت همکاری بین‌المللی

تبدیل گردشگری سبز و پایدار به یک استاندارد جهانی نیازمند همکاری میان نهادهای دولتی، سازمان‌های غیردولتی، بخش خصوصی و جامعه محلی است. اداره ملی گردشگری ویتنام به‌طور پیوسته در حال توسعه و اصلاح قوانین و سیاست‌ها برای ترویج گردشگری پایدار است. این فرایند نیازمند مشارکت فعال جوامع محلی در توسعه محصولات گردشگری سبز و استفاده از فناوری‌های دوستدار محیط‌زیست است.

«پونگ کوآنگ تانگ»، معاون انجمن گردشگری ویتنام، به روزنامه  Lao Dong می‌گوید: «کلید موفقیت در این زمینه، درک نیازهای بازار و هماهنگی بین سیاستگذاران و فعالان صنعت گردشگری است.» او معتقد است هر منطقه‌ای که قصد دارد گردشگری خود را توسعه دهد، باید از ابتدا به‌سمت گردشگری سبز حرکت کند تا از آسیب‌های زیست‌محیطی جلوگیری کند و بتواند به یک مقصد پایدار تبدیل شود.

آینده گردشگری سبز در ویتنام و جهان

باتوجه‌به روندهای جاری و تعهدات بین‌المللی، به‌نظر می‌رسد صنعت گردشگری به‌زودی به‌سمت پذیرش استانداردهای سبز و پایدار حرکت خواهد کرد. در ویتنام، این تحول نه‌تنها به حفاظت از محیط‌زیست و منابع طبیعی کمک خواهد کرد بلکه به ایجاد فرصت‌های اقتصادی جدید و بهبود شرایط زندگی جوامع محلی نیز خواهد انجامید. علاوه‌براین، با پذیرش پایداری به‌عنوان یک اصل اساسی، ویتنام قادر خواهد بود در جلب نظر گردشگران جهانی که به‌دنبال تجربه سفرهای مسئولانه و سبز هستند، موفق باشد.

حرکت به‌سمت گردشگری سبز و پایدار یک فرآیند طولانی‌مدت است که نیازمند تعهد و همکاری مستمر تمامی بخش‌ها و ذی‌نفعان است. از دولت‌ها و نهادهای مدیریتی گرفته تا کسب‌وکارهای محلی و گردشگران، همگی باید در ایجاد یک مدل گردشگری سبز و پایدار نقش ایفا کنند تا آینده‌ای بهتر و سبزتر برای صنعت گردشگری رقم بخورد.