کمتر از صد روز مانده به بزرگ‌ترین رویداد نمایشگاهی جهان، سخنگوی دولت اعلام کرد که «ایران از حضور در اکسپو ۲۰۲۵ ژاپن انصراف داده است.» به گفته فاطمه مهاجرانی، این اتفاق «در نتیجه بررسی‌های همه‌جانبه داخلی در مورد شرایط شرکت در اکسپو ژاپن و محدودیت‌های مربوطه، بنا به نظر متولی موضوع» رخ داده است.

به نظر می‌رسد منظور سخنگوی دولت از «محدودیت‌های مربوطه» شرایط سفت و سخت تحریم‌ها علیه ایران و باقی ماندن ایران در فهرست کشورهای پرخطر مبادلات بانکی در گروه اقدام مالی موسوم به اف‌ای‌تی‌اف باشد.

محمدصادق قنادزاده در گفت‌وگو با ایرنا درباره علت انصراف ایران از حضور در نمایشگاه اکسپوی ژاپن گفته است: «ایران قصد حضور در اکسپوی ژاپن را داشت، اما به علت‌عدم همکاری ژاپن و آماده نبودن زیرساخت‌ها انصراف داد.» ژاپن از ۲ سال گذشته از کشورهای مختلف برای حضور در اکسپو دعوت کرده بود که دعوت از ایران در حدود ۶ ماه گذشته صورت گرفته است. این در حالی است که به گفته این مقام مسوول در سازمان توسعه تجارت، «غرفه‌های مناسب برای شرکت در اکسپو توسط کشورهای مختلف انتخاب شده بود و مکان و غرفه مناسب و درخور جایگاه ایران باقی نمانده بود.»

اکسپوی ژاپن چیست؟

اکسپو ۲۰۲۵ ژاپن یکی از بزرگ‌ترین نمایشگاه‌های صنعت و فناوری جهان است؛ این رویداد جهانی از ۲۴ فروردین ماه لغایت ۲۱ مهرماه سال آینده با موضوع طراحی جامعه آینده برای زندگی بشر برگزار خواهد شد؛ موضوع اصلی اکسپو ژاپن طراحی جامعه آینده برای زندگی بشر است. در این نمایشگاه سه موضوع به عنوان عناوین فرعی این نمایشگاه تعریف شده است که این موضوعات عبارتند از: «نجات زندگی بشر»، «توانمندسازی زندگی بشر» و «پیوند زندگی بشر»

برآورد پیش‌بینی بازدیدکنندگان حدود ۲۸ میلیون نفر است که ۱۰ درصد از این شرکت‌کنندگان خارجی هستند. اکسپو ۲۰۲۵ ژاپن به عنوان یک رویداد جهانی، بستری برای نمایش نوآوری‌ها در زمینه‌هایی مانند هوش مصنوعی، انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های سبز فراهم می‌آورد. ژاپن با تمرکز بر طراحی آینده‌ای بهتر برای جامعه جهانی، به عنوان پیشگام در این حوزه‌ها شناخته می‌شود. ایران نیز با منابع طبیعی غنی و نیروی انسانی ماهر، فرصت‌های زیادی برای مشارکت در این رویداد داشت، اما متاسفانه به‌طور کلی از حضور در این نمایشگاه انصراف داد.

 این نمایشگاه در حقیقت فرصتی برای نمایش دستاوردهای ایران بود؛ در سال‌های اخیر، ایران در حوزه‌هایی مانند انرژی‌های تجدیدپذیر و کشاورزی هوشمند پیشرفت‌هایی داشته است، اما به دلیل تحریم‌ها و تبلیغات منفی، این دستاوردها به درستی معرفی نشدند. اکسپوی ۲۰۲۵ می‌توانست فرصت مناسبی برای ایران باشد، تا نه تنها این توانمندی‌ها را به نمایش بگذارد، بلکه با کشورهای پیشرفته مانند ژاپن همکاری‌های فناورانه و علمی را گسترش دهد. مشارکت در اکسپو می‌توانست سکوی تجاری و دیپلماتیک برای تهران باشد.

شرکت در اکسپو فرصتی برای جذب گردشگر و نمایش زیبایی های ایران

شرکت در اکسپو ۲۰۲۵ برای ایران تنها یک فرصت نمایشی نبود، بلکه یک سکوی تجاری و دیپلماتیک بود که می‌توانست روابط اقتصادی و سیاسی ایران با ژاپن و دیگر کشورهای شرکت‌کننده را تقویت کند. این رویداد همچنین می‌توانست به جذب سرمایه‌گذاری و تقویت گردشگری در ایران نیز کمک کرده و با معرفی جاذبه‌های گردشگری و پروژه‌های زیرساختی، توجه سرمایه‌گذاران خارجی را جلب کند. با وجود این فرصت‌ها، ایران نتوانست برنامه‌ریزی درستی برای حضور در اکسپو ۲۰۲۵ داشته باشد؛ در حالی که بسیاری از کشورها از ماه‌ها قبل شروع به آماده‌سازی خود برای حضور در این رویداد کرده بودند.

اکسپو فقط یک نمایشگاه جهانی نیست و در عمل یک ظرف زمانی ۱۰ساله را برای هر کشوری به تصویر می‌کشد. در اکسپو قرار است بیش از ۱۶۰ کشور حضور داشته باشند، قطعا بازدیدکنندگانی از این کشورها به اکسپو ژاپن می‌آیند و حتما کشورها را با یکدیگر مقایسه می‌کنند. سوال این است که آیا چنین ظرفیت بزرگی می‌توانیم پیدا کنیم تا با ایران‌هراسی مقابله کنیم؟

در کجا بهتر از اکسپو می‌توان تصویر ایران امروزین را معرفی و با رسانه‌های مخالف مقابله کرد؟ چه ویترینی بهتر از این پیدا می‌شود؟ می‌توانستیم به ۲۸ میلیون نفر بگوییم ایران آنچه در رسانه‌ها معرفی کردند، نیست و حالا چنین فرصتی از دست رفته است. بسیاری از کشورها تلاش می‌کنند تا آینده خود را در سال‌های ۲۰۳۰ یا ۲۰۵۰ یا ۵۰ سال آینده ترسیم کنند و حتی نقشه‌هایی برای رفتن به مریخ می‌کشند و مدعی آن می‌شوند، ضمن اینکه نشان می‌دهند دارای چه قدرتی از لحاظ تکنولوژی و فناوری هستند. ما کجای این نقشه هستیم؟