کشور با مشکلاتی چون آلودگی محیط‌زیست، بحران انرژی و تغییرات اقلیمی روبه‌رو است. در این شرایط، صنعت پتروشیمی باید با استفاده از فناوری‌های نوین و شفافیت در گزارش‌دهی، امید را در دل مردم زنده کند و اقدامات جدی‌تری در راستای مسئولیت اجتماعی و کاهش آلایندگی‌ها انجام دهد.

 در حال حاضر، کشور وضعیت نابسامانی دارد و با مشکلات عدیده‌ای چون آلودگی‌های وخیم، ناترازی انرژی، خشکسالی و بحران تغییراقلیم روبه‌روست. این وضعیت به‌همراه مشکلات اقتصادی موجب نگرانی‌های بسیار و ناامیدی مردم کشور است. در این وضعیت عدم شفافیت در مورد آسیب‌ها و آلودگی‌های صنایع بیش‌ازپیش موجب نگرانی است و این گمان را تقویت می‌کند که اوضاع بسیار اسفناک‌تر از چیزی است که دیده می‌شود.

در این شرایط دیده می‌شود که صنایع و شرکت‌هایی برای انجام مسئولیت اجتماعی خود و کاهش و رفع آلودگی‌ها تلاش‌ها و فعالیت‌هایی دارند. منتها از آنجا که این نتیجه و روند این فعالیت‌ها روشن نیست، دلخوشی و بارقه امیدی ایجاد نمی‌کنند و برای مردم حکم دروغ‌های فریبنده را دارند. این‌درحالی‌است که شاید اگر آمار واقعی منتشر شود و مردم در جریان آنچه واقعاً در حال رخ دادن است قرار بگیرند، امیدی در دلشان زنده شود؛ چراکه حداقل می‌توانند به صادق بودن مدیران و مسئولین دل‌خوش باشند.

صنعت پتروشیمی در ایران به‌دلیل منابع غنی نفت و گاز، رشد قابل‌توجهی داشته است. این صنعت در کنار رشد اقتصادی‌ای که برای کشور داشته است، موجب آلایندگی‌های بی‌شماری نیز بوده است؛ آلایندگی‌هایی که تأثیرات مخرب فراوانی بر محیط‌زیست و سلامتی جامعه انسانی کشور داشته است.

صنعت پتروشیمی هر سه نوع آلاینده‌های گازی، مایع و جامد را به‌همراه دارد که تأثیرات منفی گسترده‌ای بر روی آب، خاک و هوا می‌گذارند. دی‌اکسید کربن و متان از این اصلی‌ترین گازهای گلخانه‌ای هستند و شدیدا بر تغییراقلیم اثر دارند، جزو عمده آلاینده‌های گازی این صنعت هستند. دی‌اکسید گوگرد (SO2) نیز که باران اسیدی و مشکلات تنفسی را به همراه دارد و ازن (O3) نیز در این صنعت به‌وفور منتشر می‌شوند. ضمن اینکه فاضلاب‌های صنعتی این صنعت حاوی مواد شیمیایی و ترکیبات سمی، ازجمله فلزات سنگین و ترکیبات آلی سمی هستند. علاوه بر اینها، پسماندهای جامد تولیدشده در صنعت پتروشیمی حاوی مواد خطرناک و سمی است.

این آلایندگی‌ها مشکلات جدی برای سلامت انسان ایجاد می‌کنند. آلاینده‌های گازی به‌ویژه ذرات معلق و گازهای سمی مشکلات تنفسی و قلبی را به همراه دارند و تخلیه فاضلاب‌های آلوده منجر به آلودگی منابع آبی و خاکی و آسیب به اکوسیستم‌های طبیعی می‌شود.

آلایندگی‌های ناشی از صنعت پتروشیمی در ایران مسئله‌ای بحرانی است و به توجه جدی و اقدام فوری نیاز دارد. لازم است این صنعت باتوجه‌به توسعه و بهره‌برداری از فناوری‌های جدید و پاک برای کاهش و رفع آلودگی‌ها را در رأس برنامه‌های خود قرار دهد.

برخی از پتروشیمی‌ها در سال‌های اخیر اقداماتی را با هدف کاهش انتشار گازهای آلاینده و ارتقای استانداردهای زیست‌محیطی انجام داده‌اند. توجه به معدود گزارش‌های پایداری و محیطشرکت‌های زیرمجموعه این در سال‌های اخیر سعی کرده‌اند با  زیستی این شرکت‌ها نشان می‌دهد سعی کرده‌اند با سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین و پایدار آلایندگی‌های خود را کاهش دهند و عمده فعالیت این شرکت‌ها در استفاده از فناوری‌های تصفیه فاضلاب بوده است. چنانکه شرکت پتروشیمی ایلام توانسته است با ایجاد سیستم‌های مدرن تصفیه فاضلاب، آلایندگی آبی خود را کاهش دهد و بخشی از منابع آب را بازیابی کند و بهینه‌سازی روش‌های تولید با آلایندگی کمتر را در دستورکار خود قرار دارد. همچنین دیده می‌شود که پتروشیمی خلیج‌فارس برنامه‌هایی برای افزایش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، مانند انرژی خورشیدی یا بادی را پیاده‌سازی کرده است.

با وجود اقدامات مثبت پتروشیمی‌ها برای کاهش آلایندگی‌ها، همچنان برخی کوتاهی‌ها و چالش‌ها در کنترل آلایندگی‌ها وجود دارد. یکی از مهمترین کوتاهی‌های این شرکت‌ها نظارت و پایش ناقص و ناکافی بر آلایندگی‌هایشان است. چنانچه در گزارش پایداری این شرکت‌ها آمار دقیق و روشنی از میزان آلایندگی این شرکت‌ها وجود ندارد؛ و مشخص نیست مدیران این صنعت خود از میزان آلایندگی شرکت‌های تحت مدیریتشان اطلاعی دارند و به اطلاع عموم نمی‌رسانند و یا اینکه اصلاً چنین اطلاعات و آماری وجود ندارد.

عدم  ارائه داده‌های کافی و واقعی به افزایش نگرانی‌ها در مورد وضعیت آلایندگی‌ها منجر می‌شود. گزارش‌سازی ناقص این صنعت که مشخص نیست به سبب محرمانگی است یا نبود آمار و اطلاعات دقیق، نگرانی و بی‌اعتمادی مردم و جامعه را افزایش می‌دهد. انتشار میزان آلایندگی سالانه این صنعت می‌تواند این امنیت خاطر را ایجاد کند که این صنایع در جهت رفع آلایندگی‌های خود تلاش می‌کنند؛ ضمن اینکه مطالبه‌گری افکار عمومی نیز جهت‌مند می‌شود و با مشخص شدن نیازهای فناورانه این صنایع، پاسخ‌دهی شرکت‌های فناورانه و دانش‌بنیان نیز تسریع پیدا می‌کند.

البته مسئله دیگر در این صنایع اولویت نداشتن مسائل زیست‌محیطی است و عموماً سرمایه‌گذاری‌های لازم برای پروژه‌های زیست‌محیطی در اولویت‌های پایین‌تری نسبت به پروژه‌های توسعه‌ای و سودآور قرار می‌گیرند. اما در سال‌های اخیر خبرها و زمزمه‌هایی از اولویت پیدا کردن محیط‌زیست در صنایع پتروشیمی شنیده می‌شود. چنانکه مدیرعامل جدید هلدینگ خلیج فارس روز گذشته در نشست خبری پتروفن از توجه ویژه خود به محیط‌زیست و کاهش آلایندگی‌های شرکت‌های تحت‌مدیریت خود خبر داد.

از این تریبون خرسندی و دست‌مریزاد خود را به آقای شریعت‌مداری اعلام می‌کنیم و از ایشان می‌خواهیم در این مسیر با شفافیت هرچه تمام‌تر قدم بردارند و مطمئن باشند هر گام مثبت ایشان و همکارانشان مورد تقدیر مردم و رسانه‌ها قرار خواهد گرفت. و به ایشان توصیه می‌کنیم برای جلی اعتماد عمومی و اطمینان و امید بخشیدن به مردم انتشار گزارش پایداری سالانه و استاندارد و شفاف شرکت‌های زیرمجموعه خود را در اولویت قرار دهند.