آیا قانون عفاف و حجاب از قابلیت اجرایی برخوردار است؟

لایحه حجاب و عفاف و امر اجتماعی





لایحه حجاب و عفاف و امر اجتماعی

۱۶ آذر ۱۴۰۳، ۱۹:۳۸

اغراق نیست اگر بگوییم قانون حجاب و عفاف از پرمناقشه‌ترین قوانینی است که در طول این چند دهه تصویب شده است. قانونی که هنوز مجادلات و تضادهای سیاسی اجتماعی ایران را هم در موقع بررسی و تصویب دامن زد و هم در جریان ابلاغ این تضادها را تشدید کرده است. قانونی که هنوز نیامده این همه گسستگی و شکاف‌های اجتماعی را فعال کند، معلوم است که در جریان اجرا چه ماجراهایی را ایجاد خواهد کرد.

 این قانون نه‌تنها تبعات گسترده‌ای برای دختران و زنان دارد بلکه اقشار و اصناف و گروه‌های مختلف جامعه را با مشکلات جدی مواجه خواهد ساخت و حتی در جریان زندگی اقتصادی و معیشت مردم اختلال ایجاد می‌کند. از این رو، پیامدهایی عمیق و گسترده برای حقوق بشر، آزادی‌های فردی و فضاهای عمومی به همراه خواهد داشت.  به همین دلیل است که با انتقادهای گسترده‌ای فعالان اجتماعی و طیف‌های مختلف مردم مواجه شده است.

 در نقد این قانون تاکنون بسیاری گفته‌اند و نوشته‌اند و هشدار داده‌اند. اما می‌توان این فهرست بلندبالای انتقادات را ذیل یک واقعیت طبقه‌بندی کرد: این قانون هجوم و حمله به امر اجتماعی است. من امر اجتماعی را به مجموعه‌ای از رفتارها، باورها و ارزش‌هایی اطلاق می‌کنم  که در یک جامعه خاص شکل می‌گیرد و بر تعاملات انسانی تأثیر می‌گذارد. این امر می‌تواند شامل نهادهای اجتماعی، فرهنگ، سنت‌ها و هنجارهای اجتماعی باشد. در حالی که قانون مذکور این واقعیت را نادیده می‌گیرد و می‌خواهد به ضرب مجازات و مکافات مردم را وادار کند تا به شیوه‌ای دیگر عمل کنند. روشن است که جامعه مقاومت می‌کند و در برابر این قانون می‌ایستد. نزاع و درگیری و اختلاف از همین نقطه بالا می‌گیرد. بسیاری از کارشناسان عقیده دارند که قانون، امر اجتماعی را به وجود نمی‌آورد، بلکه این امر اجتماعی است که محتوای قانون را  تعیین می‌کند..

  وقتی قانون این‌گونه در مقابل جامعه می‌ایستد پس این سؤال پیش می‌آید که آیا چنین قانونی از قابلیت اجرایی برخوردار است؟ واضح است که این قانون، قابلیت اجرایی ندارد. چون نه‌تنها مردم با آن مخالف هستند، بلکه بخش‌های مهمی از حاکمیت نیز جزو منتقدان این لایحه به شمار می‌روند. با این تفاوت که مردم تمایزی بین اجزای حکومت یعنی موافقان و مخالفان این قانون قائل نیستند و آن را از چشم حکومت می‌بینند؛ بنابراین اگر کیفیت یک قانون به‌خصوص قانونی فراگیر؛ مانند عفاف و حجاب پایین باشد، نه فقط به تشدید شکاف‌ بین حکومت و مردم دامن می‌زند بلکه حتی درون حکومت هم تضادها را تشدید می‌کند. در نظر داشته باشیم که در شرایطی که ایران با مشکلات اقتصادی و سیاسی جدی درگیر است و شرایط جهانی و منطقه‌ای خطرات زیادی را متوجه ایران کرده است، و جامعه نیاز به آرامش و حکومت نیاز به بیشترین انسجام دارد. و این قانون درست هر دو را نشانه گرفته است. شرایط داخلی و خارجی تغییر کرده است و اگر هم‌چنان مرغ سیاست‌ورزی عده‌ای هم‌چنان یک پا دارد معنای آن چیزی نیست جز دامن زدن به تنش و التهابات اجتماعی.

 رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نیز نقش مهمی در شکل‌دهی به افکار عمومی دارند. انتقادات و نظرات مختلف در این فضاها به‌سرعت منتشر می‌شوند. در حال حاضر محتوای بیشتر شبکه‌های اجتماعی و همچنین رسانه‌های رسمی نشان می‌دهد که نظرات عمومی در جامعه ایران تا میزان بسیار زیادی در نقطه مقابل نگاه طراحان این لایحه قرار دارد. درواقع فضای رسانه‌ای و مجازی ایران نشان می‌دهد که این قانون مورد پذیرش قرار نگرفته و از همین زاویه قابلیت اجرایی نخواهد داشت.

 از همه این موارد بگذریم، تجربه‌های تاریخی و اجتماعی نیز مثال خوبی برای نوشتن قانون بر اساس امر اجتماعی است. تجربه‌های گذشته در کشورمان نشان داده که قوانین و روش‌های مشابه هیچگاه به نتایج مثبت نرسیده است. اگر یک قانون یا سیاست نتیجه معکوس داشته باشد، قاعدتاً نمی‌توان به سمت قانون مشابه و در مورد اخیر سخت‌گیرانه‌تر و محدودکننده‌تر رفت. گشت ارشاد، انتقال خودرو به پارکینگ، جریمه‌های نقدی و مهروموم کردن رستوران‌ها، مغازه‌ها و کافی‌شاپ‌ها به دلیل حجاب از آن جمله مصوبات و قوانینی هستند که نه‌تنها نتیجه منفی داشته، بلکه به نارضایتی و عصبانیت مردم دامن زده است. قانون عفاف و حجاب در ادامه همان سیاست‌های پر ایراد گذشته است.

 این لایحه فاقد پذیرش جمعی است و جامعه آن را بر نمی‌تابد. خواست و اراده مردم مشخص است و سال‌هاست آن را در میان مردم کوچه، خیابان، شهر و جامعه می‌بینیم. درنتیجه این قانون نه‌تنها به ترویج حجاب نمی‌انجامد، بلکه در بازدارندگی بی‌حجابی نیز موفق نخواهد بود. چون در نقطه مقابل خواست مردم قرار دارد. این قانون تنها می‌تواند نارضایتی‌ها را بیشتر کند و بحران به وجود بیاورد. این قانون به اهدافی به صورت رسمی نوشته شده دست نخواهد یافت اما کینه و اختلافات را دامن خواهد زد.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

برخاستن از آتــــــش

برخاستن از آتــــــش

سمت درست تاریخ

به بهانه برگزاری دادگاه پژمان جمشیدی؛ چرا درک فرد آزاردیده از تجاوز و همراهی با او برای ما مشکل است؟

سمت درست تاریخ

کاغذبازی برای درمـــــــان

«پیام ما» از وضعیت درمانی بیماران تالاسمی در بیمارستان‌های تهران گزارش می‌دهد

کاغذبازی برای درمـــــــان

«بانک زمان» در ایران راه‌اندازی می‌شود؛ سازوکار تبادل رایگان خدمات بدون پول

«بانک زمان» در ایران راه‌اندازی می‌شود؛ سازوکار تبادل رایگان خدمات بدون پول

اکنــــونِ جامعـه ما و امـکان روایـــــــــت

اکنــــونِ جامعـه ما و امـکان روایـــــــــت

کودکـــــــــــان خط مقدم نیستند

تجربه زیسته کودکان، بازنمایی رسانه‌ای و مراقبت‌های ضروری در روزهای جنگ

کودکـــــــــــان خط مقدم نیستند

برنج گـــــــران می‌شـــــود؟

گزارش «پیام ما» از وضعیت بازار برنج در گفت‌وگو با سفیر ایران در فائو و منابع آگاه

برنج گـــــــران می‌شـــــود؟

سپیدپوشان ناراضــی

وقتی تعرفه‌گذاری پرستاری به بی‌عدالتی دامن می‌زند

سپیدپوشان ناراضــی

شبیخون نخاله‌های جنگی

کارشناسان نسبت به پیامد تخریبی و آلودگی پایدار پسماندهای جنگی در منابع آب‌وخاک هشدار دادند

شبیخون نخاله‌های جنگی

کارگران خوزستان قربانیان سیاهی جنگ

«پیام ما» تأثیر جنگ بر شرایط کارگران خوزستان را بررسی می‌کند

کارگران خوزستان قربانیان سیاهی جنگ

بیشترین نظر کاربران

شکاف دستمزدها در دانشگاه

شکاف دستمزدها در دانشگاه