«احمد میدری»، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اعلام اینکه ۳۰ درصد از جمعیت کشور ما زیر خط فقر هستند، گفت: کسانی که دچار فقر شدید هستند، عمدتاً افراد بیکارند. درحالی‌که اغلب کسانی که به فقر مطلق دچار هستند، شغل و درآمد دارند، اما درآمد آنها کفاف زندگی‌شان را نمی‌دهد. براساس داده‌های مرکز آمار، نرخ فقر شدید در کل ایران حدود ۶ درصد با جمعیتی حدود ۵ میلیون نفر بود و برنامه‌هایی ریخته و منابعی داده شد که بتوانیم این را از بین ببریم. میدری دربارۀ برنامۀ دولت چهاردهم برای ازبین‌بردن فقر مطلق، گفت: یکی از احکام برنامه و شعاری که در دولت آقای روحانی و شهید رئیسی هم مطرح بود، بحث رفع فقر مطلق است. به‌لحاظ شاخص‌ها الان حدود ۳۰ درصد از جمعیت کشور ما زیر خط فقر هستند و ازبین‌بردن فقر مطلق یک آرمان و هدف است که باید به‌سمت آن حرکت کرد.

 

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی یادآور شد: تا اواسط دهۀ ۸۰ حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد فقر مطلق داشتیم که بعد از موج اول تحریم‌ها تا میانۀ دهۀ ۹۰ به حدود ۲۰ درصد رسید، اما با شروع موج دوم تحریم‌ها و تورم شدید، از سال ۱۳۹۷ با شیب تندتری افزایش پیدا کرده و به ۳۰ درصد در سال ۱۳۹۸ رسید. براساس داده‌های مرکز آمار ایران و گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ نرخ فقر نسبتاً ثابت و حدود ۳۰ درصد یا ۲۵ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر بوده است. او ادامه داد: ازبین‌بردن فقر مطلق فرایند پیچیده‌ای است و بدون تردید شرایط اقتصاد کلان، یعنی تورم و رشد اقتصادی، دو متغیری است که در موفقیت آن نقش پررنگی دارد. ولی صرف رشد اقتصادی خوب و کنترل تورم، فقر مطلق را از بین نمی‌برد و نباید منتظر ماند که رشد اقتصادی خیلی بالایی اتفاق بیفتد، بلکه ما باید برای کاهش فقر اقدامات متفاوتی را انجام بدهیم. میدری با اشاره به اینکه اقدام اول و تجربۀ همۀ کشورها این است که «فقر شدید» را از بین ببریم، افزود: فقر شدید یعنی درآمد یک فرد کفاف هزینۀ خوراک را نمی‌دهد. به‌عبارت‌دیگر، اگر فرد همۀ درآمدش را هم خرج کند، نمی‌تواند نیاز خوراکش را تأمین کند؛ یعنی شما فرض کنید که هزینۀ مسکن، حمل‌ونقل و بهداشت ندارد و فقط می‌خواهد غذا بخورد. فقر مطلق به موضوع تأمین حداقل نیازهای اساسی (مانند خوراک، پوشاک، مسکن، حمل‌ونقل و…) می‌پردازد.

به‌عبارت‌دیگر، فقر مطلق را می‌توان ناتوانی در کسب حداقل استاندارد زندگی تعریف کرد. بنابراین، فقر مطلق اعم از فقر شدید است. او افزود: کسانی که دچار فقر شدید هستند، عمدتاً افراد بیکارند. درحالی‌که اغلب کسانی که به فقر مطلق دچارند، شغل و درآمد دارند اما درآمد آنها کفاف زندگی‌شان را نمی‌دهد. براساس داده‌های مرکز آمار، نرخ فقر شدید در کل ایران حدود ۶ درصد و با جمعیتی حدود ۵ میلیون نفر بود و برنامه‌هایی ریخته و منابعی داده شد که بتوانیم این را از بین ببریم. در دنیا برای ازبین‌بردن سطح‌بندی می‌کنند. بنابراین، اگر ما الان نمی‌توانیم فقر مطلق را هدف قرار بدهیم، در عوض می‌توانیم خط‌های کمتر را بگیریم و به‌تدریج آن را بهبود ببخشیم. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت: برای اینکه این امر محقق شود، چند کار را باید انجام بدهیم. یکی از آنها هماهنگی بین نهادهای عمومی دولتی، غیردولتی و مؤسسات خیریه برای هم‌افزایی است. نظام حمایتی ما خیلی چندگانه است و این چندگانگی تنها ویژگی ایران نیست؛ یعنی خیلی از کشورهای دنیا این تکثر را دارند، ولی از طریق سازوکارهایی مثل شهرداری در برخی کشورها این هماهنگی انجام می‌شود. یعنی در هر شهر کسانی که در زمینۀ فقر کار می‌کنند، دور هم جمع می‌شوند و جمعیت را بین همدیگر تقسیم می‌کنند. مثلاً در ترکیه موقوفات و سازمان‌های مردم‌نهاد هستند و اینها در شهرداری دور هم جمع می‌شوند. او افزود: همچنین از طریق یک سامانۀ متمرکز این کار می‌تواند انجام شود که مشخص شود هرکسی از کجا خدمات می‌گیرد. این سیاستی است که در برنامۀ هفتم طرح عنوان پنجرۀ واحد خدمات حمایتی آمده و ما باید آن را اجرا کنیم. مقدماتش در دو دولت قبل فراهم شده است و باید بتوانیم این را اجرا کنیم. میدری یادآور شد: کار دیگری که انجام نمی‌شود و خیلی برای اقتصاد کشور، فقرزدایی و همۀ زمینه‌ها ضروری است، بحث «ارزیابی اثربخشی سیاست‌ها» است. مثلاً ما برای جوانی جمعیت خیلی سیاست‌ها را انجام می‌دهیم، ولی پول کم داریم. حالا که پول کم داریم باید ببینیم کدام کار مؤثرتر است، نه اینکه سیاستی با اثربخشی کمتر را اجرا کنیم. باید ببینیم از بین این بستۀ سیاستی کدامش اثربخشی بیشتری دارد.

در کاهش فقر هم باید همین کار را بکنیم. او گفت: در دوره‌ای که در معاونت رفاه بودم، برای سیاست‌های یک وعدۀ غذای گرم دیدیم که به‌خاطر نوسانات پولی و نیازهای دیگری که وجود دارد، گاهی اوقات به‌موقع پول داده نمی‌شود و این باعث پایین آمدن اثربخشی آن سیاست می‌شود. لذا این سیاست باید بازنگری می‌شد. ما در آینده نیز باید این بازنگری‌ها را بر روی سیاست‌های رفاهی انجام بدهیم. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی افزود: نکتۀ دیگر این است که ما باید این ایده را در عرصۀ سیاستگذاری بپذیریم که برخی از اموری که الان دولت در ایران انجام می‌دهد، شیوه‌های تأمین مالی آنها وجود دارد. یعنی خیلی از امور هست که دولت دارد با منابع خودش تأمین مالی می‌کند و باید آن حوزه‌ها را به بخش خصوصی واگذار کنیم، ولی برخی حوزه‌ها مثل بحث آموزش‌وپرورش، بهداشت و حمایت‌های اجتماعی، کاری نیست که آن را به بخش خصوصی واگذار کنیم. برای کارهای حمایتی مؤسسات خیره هستند، ولی کفاف نیاز ما را نمی‌دهند. ما باید منابع بیشتری به بخش حمایتی انتقال بدهیم.