انتخاب فهرست یا افراد؟

سال های اولیه انقلاب را چون با کودکی ام مصادف بود، به یاد ندارم. اما از روزی که یادم می آید دمدمای انتخابات همه از هم می پرسیدند:«به کی رای می دی؟» بالاخره هم یک نفر از داخل صندوق های رای بیرون می آمد و همه چیز تمام می شد. این شرح حال مردم معمولی است که روی حرف خود هم چندان تعصبی ندارند. آنچه که در ایران زیاد مورد نظر نظر نبود لیست بود. آن هم به خاطر این که احزاب قوی و شناسنامه دار در سپهر سیاست ایران شکل نگرفته بود و هنوز هم شکل نگرفته است. لیست ها هم معمولا حاصل ائتلاف دو نامزد یا دو گروه سیاسی ضعیف بودند و هستند. اما علیرغم ائتلاف، هر نامزدی به طور مستقل و جداگانه برای خود فعالیت می کرد و می کند تا سبد رای خود را سنگین تر کند.
در دوره اخیر مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری صحبت از لیست و فهرست کاندیداها بود. لیست هایی از سوی جناح ها و گروه های مختلف سیاسی به جامعه معرفی شد و بانیان این لیست ها هم تاکید و تکرار می کردند که به همه افراد هر دو فهرست رای داده شود. این تاکید هم اول از سوی اصلاح طلبان صورت گرفت. دلیلش هم این بود که رد صلاحیت ها باعث شده بود مردمی که به نام ها رای می دهند نتوانستند به راحتی کاندیداهای مورد نظر خود را پیدا کنند. به دنبال آن اصولگرایان نیز به همین رویه روی آوردند. پیروزی لیست امید در تهران مشخص کرد که این لیست از اقبال بیشتری برخوردار است. این رویه کمابیش در استان کرمان هم اتفاق افتاد. در رفسنجان یک کاندیدای گمنام که از سوی اصلاح طلبان معرفی شده بود توانست نامزد اصولگرایان که از وزرای احمدی نژاد بود را پشت سر بگذارد و به بهارستان راه بیابد. در شهرستان های شهربابک نیز همین اتفاق افتاد. اما از آن جایی که لیست های شهرستان های استان کرمان- به جز مرکز استان عموما تک نفره است- هم انتخاب برای شهروندان راحت تر است و هم در ائتلاف گروه های هم سو اختلاف زیادی روی نخواهد داد.
اما با بررسی شرایط لیست ها در حوزه هایی که بیش از یک نفر هستند به این نتیجه می رسیم که افراد حاضر در لیست ها چندان به هم وفادار نیستند و مردم حائز شرایط رای نیز چندان به لیست ها توجه ندارند. این را از اختلاف آرای کاندیداهای حاضر در لیست ها می توان دریافت. به طور مثال محمدرضا پورابراهیمی و محمدمهدی زاهدی دو نامزدی هستند که این دوره در فهرست اصولگرایان قرار گرفتند. پور ابراهیمی بیش از 157 هزار رای را به خود اختصاص داد و زاهدی بیش از 108 هزار رای از آن خود کرد. با این حساب 50 هزار رای بین دو نامزد یک لیست اختلاف وجود دارد.
این عدم هماهنگی مختص اصولگرایان نیست بلکه در فهرست اصلاح طلبان شهرستان های کرمان و راور نیز فاصله چشم گیری وجود دارد.
زهره سالاری و غلامعباس نوذری دو نامزدی بودند که نامشان در فهرست اصلاح طلبان بود. پس از شمارش آرا ، آرای سالاری بیش از 98 هزار و آرای نوذری بیش از 78 هزار اعلام شد. فاصله ای 20 هزار تایی!
این وضعیت نشان از آن دارد که توجه مردم به افراد هنوز بیش از توجه آن ها به لیست است و نامزدها بیش تر با استفاده از قابلیت های فردی رای خود را مستقیماً از جانب مردم جذب می کنند.