جنگل‌‌‌های زاگرس با گستر‌ه‌ای که کماکان سطح آن نه به صورت دقیق، بلکه به صورت تقریبی گاهی پنج و زمانی شش میلیون هکتار بیان می‌‌شود، نقشی حیاتی در امنیت زیستی کشور دارند. با وجود این اهمیت، اما زاگرس در افکار عمومی‌، رسانه و سازمان منابع طبیعی، در سایه جنگل‌‌های هیرکانی مانده و هیچگاه توجهی همسنگ جنگل‌‌های شمال را به خود جلب نکرده است. نامشخص بودن سطح دقیق این جنگل­‌ها در عصر ابزار‌ها و فنون دقیق مساحی، گواهی بر بی‌توجهی به این جنگل­‌ها و ضعف مدیریت است. در بعد عمومی‌، اگرچه جنگل‌‌های زاگرس، همچون دریاچه ارومیه، وضعیتی رو به زوال دارند، اما به میزان تاثیر این زوال بر کشور، مورد توجه جامعه قرار نگرفته‌اند. این بی‌توجهی زمانی تعجب‌برانگیز است که حیات بخش وسیعی از زیستمندان کشور به بقای جنگل‌‌های این خطه وابسته است و اثرات تخریب این عرصه­‌ها به صورت گردوغبار‌های با منشا داخلی، سیل و فرسایش خاک و مسائل مربوط به آب غیر قابل چشم‌پوشی است. دلیل این کم‌توجهی به زاگرس را می‌­توان در ضعف سازمان منابع طبیعی در آگاهی‌افزایی جامعه نسبت به زاگرس از طریق برنامه­‌های آموزشی – ترویجی عمومی‌، توجه کمتر رسانه­‌ها، کنشگران و دانشگاه جستجو کرد. در سالیان اخیر موضوع توقف بهره‌برداری در هیرکانی و نبود طرح برای مدیریت این جنگل‌‌ها، موضوع اصلی در حوزه کارشناسان، رسانه و کنشگران بوده است. اما زاگرس که از ابتدا وضعیتی مشابه به سردرگمی‌ کنونی هیرکانی داشته، سهمی‌ اندک از نگاه و توجه کنشگران و رسانه­‌ها را داشته است. لازم است که افکار عمومی‌ با حساسیت بیشتری، موضوعات مربوط به عرص‌های با پهنای نزدیک به شش میلیون هکتار، بدون پوشش کامل طرح مدیریت و بی‌برنامه را پیگیری کنند. توجه جامعه به زاگرس، می‌­تواند مانع از تغییر کاربری‌ و تصرف این جنگل­‌ها برای کاربری­‌های مختلف شود. رسانه و کنشگران در جلب توجه افکار عمومی‌ به زاگرس، نقش اصلی را دارند و لازم است در این زمینه، اقداماتی بیش و فراگیرتر از پیش صوت گیرد. در بعد سازمانی و مدیریت، در حالی زاگرس با موضوعات و چالش‌‌های طبیعی و انسانی متعدد رو‌به‌رو است، برنامه‌ای منسجم برای مواجه با این چالش­‌ها وجود ندارد. در ساختار مدیریت سازمان منابع طبیعی، زاگرس همواره در اولویتی بعد از هیرکانی قرار داشته است. با آنکه زاگرس دهه­‌ها بدون پوشش کامل طرح­‌های علمی‌ ر‌ها شده و تنها به صورت مقطعی در آن مدیریت صورت گرفته است، اما در نگاه سازمان منابع طبیعی، موضوعی قابل تامل نبوده است. مدیریت این جنگل­‌ها در شرایطی همانند آتش‌سوزی­‌های سالیانه، زوال بلوط، تعارض و تضاد ذی­نفعان محلی با ادارات منابع طبیعی، نادیده گرفتن ارزش‌‌های غیر پولی زاگرس در طرح­‌های توسعه، تغییر اقلیم و شیوع آفاتی همچون پروانه برگخوار بلوط، هر یک به تنهایی نشانگر ضعف در ساختار مدیریتی زاگرس هستند. برای برون‌رفت از وضعیت کنونی، مدیریت جنگل­‌های زاگرس نیازمند توجه و اقدامی‌ ملی است تا در کنار موضوعات اکولوژیکی و فنی مربوط به مدیریت جنگل، مشکلات اقتصادی و اجتماعی منطقه نیز با همکاری وزارت­خانه­‌ها و سازمان­‌های مختلف بهبود پیدا کند. بررسی شاخص­‌های توسعه نشان می‌­دهد که استان­‌های ناحیه رویشی زاگرس در رده­‌های پایینی جدول توسعه قرار دارند و این موضوع در نهایت می‌­تواند منجر به تخریب جنگل­‌ها شود. با این حال، تلاش­‌های سازمان منابع طبیعی در عمل، کمتر نشانی از انسجام و جامع‌نگری برای ایجاد یک برنامه ملی برای حفاظت از زاگرس دارد. این اقدامات که در سالیان اخیر در پروژه­‌های همچون پویش مردمی‌ بذرکاری برای احیای جنگل­‌های زاگرس و اخیرا نهالکاری میلیاردی متمرکز بوده است که از نتیجه اقدامات پروژه نخست اطلاعاتی در دست نیست و پروژه متاخر نیز با انتقادات بیشمار همراه شده است. اقداماتی این چنین بدون تلاش برای رفع عوامل تخریب جنگل­‌های زاگرس، نه تنها منجر به احیا نخواهد شد، بلکه باعث ایجاد حساسیت در جوامع محلی و همچنین از بین بردن اعتماد فعالین و بخشی از جامعه محلی می‌شود که به احیای زاگرس از طریق این اقدامات، امید دارند. در مساله آتش‌سوزی که در سالیان اخیر تبدیل به بحرانی فراگیر در زاگرس شده است، برنامه جامع و موثری برای کاهش آتش‌سوزی­‌های عمدی و سهوی وجود ندارد. عدم شفافیت در آمار آتش سوزی و گاهی عدم اطمینان به این آمار‌ها، پژوهش در این باره را نیز با دشواری مواجه کرده است. در موضوع آفات، مواجه با پروانه برگخوار بلوط با انتقادات بی‌شمار همراه بود. از سوی دیگر، در شرایط تغییر اقلیم، نیاز به تجدیدنظر در نگاه سنتی به جنگل­‌ها وجود دارد. لازم است سازمان منابع طبیعی برنامه­‌هایی متناسب با شرایط تغییر اقلیم در زاگرس طراحی و اجرا کند. از بعد علمی‌، در سالیان اخیر، اگرچه با رشد گروه­‌های آموزشی جنگل در این منطقه، تحقیقات در زاگرس افزایش یافته است، اما پژوهش و تناسب موضوعات با نیاز‌های مدیریتی از دیگر مسائل مربوط به این ناحیه رویشی است که نیاز به توجه بیشتر دارد. در حالی که بخش اعظمی‌ از مطالعات معطوف به مسایل فنی و اکولوژیکی است، موضوعات اجتماعی و اقتصادی در زاگرس کمتر مورد پژوهش قرار می‌­گیرند. شاید بتوان موضوعات مربوط به تعامل انسان و جنگل را مهمترین مسائل زاگرس و نقطه ضعف در ساختار مدیریتی این جنگل­‌ها دانست. با این حال در برنامه­‌های سازمان منابع طبیعی، مسایل اجتماعی اقتصادی محدود به جمع­‌آوری اطلاعات شده است. بی‌توجهی به تخصصی بودن ترویج و تسهیل­گری در موضوعات جنگل، ناکافی بودن آموزش جوامع محلی، ناموفق بودن در تبدیل زاگرس به یک مسئله ملی و برداشت­‌های اشتباه از مشارکت و حضور ذی­نفعان در مدیریت جنگل­‌های زاگرس، از مهمترین موارد ضعف قابل بیان در این زمینه است. در پژوهش­‌های دانشگاهی نیز این زمینه مطالعاتی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعه وابستگی­‌های معیشتی به جنگل، بررسی دیدگاه جوامع محلی نسبت به کارکرد‌های جنگل­‌های زاگرس و سیستم مدیریتی، تمایل مردم به مشارکت در برنامه­‌های مدیریت مشارکتی، موانع و مشوق­‌ها برای مشارکت مردم محلی در مدیریت، و دیگر مطالعات از این دست، می‌­تواند در شناخت بهتر موضوعات اجتماعی اقتصادی زاگرس کمک کننده بوده و زمینه مدیریت موثرتر این عرصه­‌ها را فراهم سازد. مطالعه این موضوعات نیازمند همکاری بین سازمان منابع طبیعی و گروه­‌های آموزشی جنگل در منطقه زاگرس است.
زاگرس به عنوان پهناورترین عرصه جنگلی کشور، با بحران­‌ها و چالش­‌های متعددی مواجه است. با ادامه روند کنونی تخریب در زاگرس، پایداری حیات در بخش وسیعی از کشور به خطر خواهد افتاد. در این نوشتار برخی از چالش­‌های موجود در زاگرس و پیشن‌هاداتی برای برون رفت از وضعیت کنونی ارائه شد. اما می‌­توان گام نخست عبور از این شرایط را در توجه بیشتر سازمان منابع طبیعی، رسانه، دانشگاه و کنشگران این عرصه و همراهی جامعه دانست.