۳۰ دی‌ماه سال ۱۳۹۵ بود که تهران با خبر فروریختن پلاسکو در بهت و حیرت فرو رفت. ساختمانی ۱۶طبقه‌ای که در ساعت ۱۱:۳۳ ظهر فروریخت و به تلی از خاکستر تبدیل شد. در این واقعه ۱۶ آتش‌نشان و پنج نفر از کسبه جانشان از دست رفت و خسارات مالی زیادی به بار آمد. همچنین، به‌گفته سخنگوی سازمان آتش‌نشانی در آن زمان، ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر به بیرون از ساختمان منتقل شدند و از فاجعه‌ای انسانی جلوگیری شد. حالا ۹ سال از این اتفاق غم‌انگیز می‌گذرد، اما هنوزاهنوز ساختمان‌های ناایمن زیادی در شهر تهران وجود دارند که هرکدام می‌توانند پلاسکویی دیگر را رقم بزنند.

همچنان ۸۰ هزار ساختمان ناایمن در تهران وجود دارد

به‌گزارش مهر، در ۱۰ آبان ۱۴۰۴ «کامران عبدولی»، معاون پیشگیری و حفاظت از حریق سازمان آتش‌نشانی تهران، درباره تعداد ساختمان‌های ناایمن در تهران می‌گوید: «با توجه به اینکه در شهر تهران لیست جامع و دقیقی از ساختمان‌های دولتی و خصوصی در دست نبود، سازمان آتش‌نشانی طرح «نظام بازرسی ایمنی ساختمان‌ها» را با بهره‌گیری از ظرفیت ۱۳۹ ایستگاه آتش‌نشانی به‌صورت میدانی آغاز کرد. تاکنون در قالب این طرح، حدود ۸۰ هزار ساختمان ناایمن شناسایی شده است. از این تعداد، حدود ۲۷ هزار ساختمان پرخطر، نزدیک به ۵۰ هزار ساختمان در رده میان‌خطر و تقریباً سه هزار ساختمان در دسته کم‌خطر قرار دارند. پیش‌تر نیز ۱۲۹ ساختمان بسیار بحرانی در سطح شهر شناسایی شده بود.»

این معاون در گفت‌وگو با ایسنا درباره انواع کاربری‌های این ساختمان‌ها توضیح می‌دهد: «بیشترین تعداد این ساختمان‌ها مربوط به واحدهای تجاری با ۲۸ هزار و ۳۵۴ ساختمان است. پس‌ازآن، ساختمان‌های مسکونی و اداری قرار دارند. همچنین، از بین سایر ساختمان‌ها، چهار هزار و ۸۰۰ واحد صنعتی، تعدادی واحد درمانی، چهار هزار و ۹۴۶ انبار و چهار هزار و ۴۹۶ ساختمان تجمعی با کاربری‌های مختلف هستند.»

جان انسان‌ها، مقدم بر اختلافات حقوقی

در این میان، حتی بعضی از مراکز درمانی که خود باید در زمان بحران در خط مقدم باشند، دچار بحران‌اند و ساختمان‌های‌ ایمنی ندارند. در سال‌های اخیر در بعضی از بیمارستان‌های تهران مانند دی، رسول اکرم، فجر تهران، شهدای تجریش و گاندی شاهد حوادث و به‌ خطر افتادن جان بیماران و کادر درمان بوده‌ایم.

بازار بزرگ تهران نیز یکی از نقاط پرخطر است. «علی نصیری»، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، در گفت‌وگو با ایسنا اعلام می‌کند: «طی سال‌های گذشته اقدامات متعددی انجام شده، اما کافی نبوده است. بازار تهران پر از کالاهایی است که برای فروش آنی نیستند؛ از کاغذ و پارچه گرفته تا مواد شیمیایی. این کالاها در میانه مسیر حمل‌ونقل در بازار انبار می‌شوند، در‌حالی‌که ذات بازار چنین ظرفیتی ندارد.» او تأکید می‌کند ایمنی باید مقدم بر اختلافات حقوقی باشد. اگر اختلافات حقوقی به قیمت تهدید جان انسان‌ها تمام شود، عقل حکم می‌کند که جان مردم در اولویت باشد.

با کمک دستگاه قضا، روند ایمن‌سازی سریع‌تر پیش می‌رود

«جلال ملکی»، سخنگوی آتش‌نشانی، در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره ساختمان‌های ناایمن می‌گوید: «ما در سال‌های اخیر در تهران از ۸۰ هزار ساختمان بازدید کردیم و به چهار دسته‌بندی رسیدیم. دسته شماره یک، دسته بسیار پرخطر که در سال‌های قبل ۱۲۹ ساختمان در این دسته قرار گرفتند. دسته دوم دسته پرخطر، دسته سوم میان‌خطر و دسته چهارم کم‌خطرند. آن ۱۲۹ ساختمان در سال‌های اخیر به ۵۴ ساختمان رسیده است. یعنی ۷۵ ساختمان با همکاری‌ صاحبانشان و اقدامت‌ آنها از مرحله پرخطر خارج شدند. بقیه موارد هم در حال خارج شدند، از این لیست هستند.»

او ادامه می‌دهد: «در سال‌های گذشته، دستگاه قضائی به کمک آتش‌نشانی آمده است؛ زیرا آتش‌نشانی قدرت اجرایی ندارد. اما با کمک دستگاه قضائی در سال‌های اخیر توانسته‌ایم کارهای خوبی انجام دهیم؛ از جمله ساختمان‌هایی را که اعلام می‌کردیم همکاری نمی‌کنند، دستگاه قضائی سروقت آنها می‌رفت و مجابشان می‌کرد. این همکاری باعث شده بسیاری از ساختمان‌ها پای کار بیایند. امیدواریم در سال‌های آینده هم بقیه ساختمان‌ها به این روند بپیوندند.»

ملکی درباره همکاری بیشتر ساختمان‌های پرخطر، میان‌خطر و کم‌خطر می‌گوید: «چون کار آنها سبک‌تر است، همکاری بهتری با ما دارند. آن ۸۰ هزار واحد درواقع شامل همه این دسته‌ها می‌شود.»

او نحوه دسته‌بندی سازمان آتش‌نشانی را توضیح می‌دهد: «آتش‌نشانی از حیث آتش‌سوزی دسته‌بندی می‌کند، زیرا بعضی از دسته‌بندی‌ها براساس سازه و مقاومت نسبت به زلزله، ساختمان‌ها را بررسی می‌کند.»

سالگرد حادثه پلاسکو باید یادآور فرصتی باشد که هنوز وجود دارد و باید از آن برای جلوگیری از فجایع بعدی استفاده شود. اگر امروز به این هشدارها توجه شود، می‌توان مشکلات موجود را برطرف کرد و دیگر شاهد مرگ‌ها و خسارت‌های قابل‌پیشگیری نبود.