قرار بود به رسم هر سال هم‌زمان با ۲۳ ماه ژوئن (دوم تیرماه) ،یعنی روز المپیک (Olympic Day)، مراسم‌های متعددی از حضور نمادین قهرمانان ورزشی تا جشن و پایکوبی شمار زیادی از کودکان برای گرامیداشت این روز برگزار شود،‌ اما ۲۳ ژوئن در ایران طور دیگری رقم خورد. ظهر روز دوم تیرماه ۱۴۰۴ تهران با صدای انفجارهایی لرزید که یکی از آنها سبب آسیب‌رساندن به قلب ورزش ایران درست در روز المپیک شد. مجموعه ورزشی انقلاب که از آن به‌عنوان قلب تپنده ورزش ایران یاد می‌شود، از ترکش‌های جنگ دوازده‌روزه در امان نماند و متحمل‌ آسیب‌هایی شد. مجموعه ورزشی انقلاب و ساختمان‌های داخل و مجاور آن که شامل کمیته ملی المپیک، موزه ملی ورزشی، فدراسیون‌های ورزشی، خوابگاه‌های تیم‌های ملی، آکادمی ملی المپیک و بسیاری دیگر از اماکن ورزشی، جایی که زمینه‌ساز شمار زیادی از افتخارات ملی و آرزوهای قهرمانی هستند، تحت‌تأثیر حملات رژیم صهیونیستی قرار گرفتند و بخش‌هایی از این ساختمان‌ها آسیب دیدند. موشک‌های اسرائیلی در آن روز تنها به سازه‌های ساختمانی آسیب نزدند، بلکه در روزی که با عنوان «المپیک» نام‌گذاری شده، خانه و محل تردد هزاران ورزشکار را نشانه رفتند.

وقتی موشک جای پیام صلح را گرفت

در روز بین‌المللی المپیک، ورزشکاران سراسر جهان، با شعار «سریع‌تر، بالاتر، قوی‌تر – با هم»، پیامی برای صلح می‌فرستند، اما در تهران این روز طور دیگری رقم خورد و ورزش ایران تحت‌تأثیر آسیب‌های حملات موشکی قرار گرفت. براساس گزارش‌ها، موج ناشی از حملات موشکی در ساختمان‌های مجاور مجموعه ورزشی انقلاب،‌ بیشترین آسیب را به ساختمان فدراسیون هندبال و خوابگاه تیم‌های ملی این فدراسیون وارد کرد. همچنین، کمپ تیم‌های ملی تنیس که به‌تازگی تأسیس شده، ساختمان فدراسیون فوتبال،‌ ساختمان کمیته ملی المپیک از دیگر اماکن ورزشی بودند که از موج حملات دوم تیرماه در امان نماندند. خوشبختانه با توجه به اینکه مجموعه ورزشی انقلاب در روز حمله تقریباً نیمه‌تعطیل بود و در غربی این مجموعه نیز بسته بود، آسیب‌های جانی کمی به تعداد اندکی از افراد حاضر در این مجموعه وارد شد و شماری از کارمندان این مجموعه‌ها با مصدومیت سطحی عازم مراکز درمانی شدند. آنچه این حمله را از یک خسارت زیرساختی فراتر می‌برد، بار معنایی و نمادین آن است. حمله به محلی که مدیریت ورزش قهرمانی و المپیکی ایران از آنجا هدایت می‌شود، در روزی که متعلق به جنبش جهانی المپیک است، پیام‌های بسیاری دارد.

ورزش هدف نیست

براساس قوانین بین‌المللی و منشورهای بشردوستانه، مراکز فرهنگی، ورزشی و آموزشی که نقشی غیرنظامی دارند، هیچ‌گاه نباید به‌عنوان هدف نظامی شناسایی شوند. بااین‌حال، در هفته‌های اخیر، اخبار متعددی مبنی‌بر هدف‌گیری و آسیب دیدن مراکز غیرنظامی از جمله اماکن ورزشی در تهران و سایر شهرها منتشر شد.

براساس پروتکل‌های الحاقی کنوانسیون ژنو، مراکز غیرنظامی مانند مجموعه‌های ورزشی باید از تعرض مصون بمانند. هرگونه هدف‌گیری آنها، در غیاب دلایل روشن مبنی‌بر استفاده نظامی، می‌تواند نقض فاحش حقوق بین‌الملل تلقی شود. کنوانسیون چهارم ژنو (۱۹۴۹) و پروتکل الحاقی اول (۱۹۷۷)، کشورها را از هدف قرار دادن غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی منع می‌کنند. ماده ۵۱ پروتکل الحاقی اول نیز، اصل تناسب و تمایز را الزام‌آور می‌کند، به این معنا که حملات نظامی باید بین اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل شوند و خسارات غیرنظامی نباید بیش از مزیت نظامی مورد انتظار باشد.

سکوت کمیته بین‌المللی المپیک

تا لحظه نگارش این گزارش، کمیته بین‌المللی المپیک (IOC) واکنشی رسمی به این حملات و آسیب‌دیدن اماکن ورزشی در ایران نشان نداده است. این درحالی‌ست که در سال‌های گذشته، IOC در مواردی بسیار کمتر از این نیز واکنش‌هایی فوری به حوادث ورزشی یا امنیتی داشته است. این سکوت، برای برخی ناظران، نگران‌کننده و غم‌انگیز است. المپیک، اگر قرار است نماد صلح باشد، باید در برابر حمله به ورزش و قهرمانان سکوت نکند؛ خصوصاً وقتی حمله در روز رسمی جنبش المپیک رخ می‌دهد. در جهانی که ورزش آخرین سنگر صلح است، حمله به خانه ورزش، هشداری‌ درباره عبور جنگ از همه خطوط قرمز انسانی است.

واکنش‌‌های ضعیف؛ پیگیری‌های حداقلی

پس از آسیب‌هایی که به اماکن ورزشی در جریان جنگ دوازده‌روز و به‌ویژه در روز جهانی المپیک وارد شد، انتظار می‌رفت اقدامات گسترده‌‌تری از سوی مدیران ورزشی در ایران صورت گیرد، اما متأسفانه آن‌طور که باید، این حملات در مجامع بین‌المللی بازتاب پیدا نکرد و یکی از دلایل آن را باید در فقدان پیگیری‌های مستمر و اثربخش مدیران ورزشی یافت.

در این میان «محمدمهدی فروردین»، رئیس فراکسیون ورزش مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر لزوم پیگیری حقوقی جنایات رژیم صهیونیستی در مجامع بین‌المللی ورزشی و حقوقی، گفته بود: «باید از تمام ظرفیت‌های دیپلماتیک و ورزشی کشور برای ثبت این جنایات در مجامع بین‌المللی استفاده شود.»

همچنین «مهدی علی‌نژاد»، دبیرکل کمیته ملی المپیک، نیز با اشاره به حملات دوم تیرماه، گفته بود: «از نهادهای بین‌المللی ورزشی توقع داریم این موضوعات را محکوم کنند. در روز المپیک شاهد بودیم حملاتی به نزدیکی ساختمان کمیته ملی المپیک توسط رژیم صهیونیستی انجام و باعث آسیب‌هایی به این ساختمان شد و ما مراتب را به کمیته بین‌المللی المپیک اعلام خواهیم کرد. این نشان داد این رژیم هیچ حدومرزی برای آسیب رساندن به کشورها ندارد و اصول را رعایت نمی‌کند. اینکه در روز المپیک این اتفاق برای کمیته ملی المپیک ایران رخ داد، جای تأسف دارد.»

صدای یک المپین از دل جنگ

اما یکی از تأثیرگذارترین واکنش‌ها مربوط به «حسن تفتیان»، دونده المپیکی ایران، بود. دارنده مدال طلای آسیا و رکورددار دوی ۱۰۰متر ایران در پیامی در شبکه اجتماعی اینستاگرام نوشته بود: «مگر روح المپیک صلح برای همه نیست؟ پس چرا دنیا دراین‌باره ساکت است؟ المپیک عزیز، من حسن تفتیان هستم. من یک المپین هستم. امروز روز المپیک است؛ روز صلح، اتحاد و امید، اما در ایران خبری از صلح نیست، بلکه ترس، سکوت و سختی است. چطور می‌توانم برای صلح بدوم وقتی کشورم در درد و آشوب است؟ من چیز زیادی نمی‌خواهم. فقط یک پیست دوومیدانی می‌خواهم؛ جایی برای دویدن، نفس کشیدن و تمرین کردن تا بتوانم دوباره برای ایران مسابقه بدهم. مگر روح المپیک صلح برای همه نیست، پس چرا دنیا درباره ایران ساکت است؟ من هنوز می‌دوم، با پاهایی خسته و قلبی پر از امید.»