گاز طبیعی سوخت اصلی نیروگاه‌های حرارتی است و نیروگاه‌های حرارتی، منبع اصلی تأمین برق کشور است. بیش از ۹۰ درصد برق مورد نیاز کشور از نیروگاه‌های حرارتی تأمین می‌شود و نیروگاه‌ها همواره راغب هستند که از گاز طبیعی به‌عنوان سوخت اصلی استفاده کنند؛ چراکه تجهیزات نیروگاه‌های حرارتی براساس گاز طبیعی طراحی شده است و با مصرف گاز بالاترین بهره‌وری و کمترین خرابی را دارند. همچنین، سوخت گاز نسبت به سوخت‌های دیگر، پاکترین و کم‌آلاینده‌ترین سوخت است و علاوه‌بر کم‌اثری در آلودگی هوا، خورندگی و استهلاک کمتری نیز در تأسیسات نیروگاهی ایجاد می‌کند.

یک مهمان ناخوانده

 وزارت نیرو در این خبر اعلام کرده است که دلیل اصلی خاموشی‌های پاییزه امسال نیز کسری قابل‌توجه ذخایر گازوئیل نیروگاه‌ها بوده که به‌مراتب با آمار و ارقام به‌آن پرداخته شده است، اما در کنار کسری ذخایر گازوئیل نیروگاه‌ها، عامل اصلی دیگری وجود دارد که شرایط کسری مخازن گازوئیل را تشدید کرده و می‌توان گفت اثر آن کمتر از اثر عدم تخصیص به‌اندازه گازوئیل به نیروگاه‌ها نبوده است: «این مسئله که از آن می‌توان به‌عنوان «نارسایی گازی» نام برد، موجب شده با تخصیص گاز کمتر از برنامه در شش‌ماهه نخست امسال و به‌تبع تأخیرات ایجادشده در دوماهه مهر و آبان، نیروگاه‌ها مجبور به استفاده بیشتر از مخازنی شوند که پرشدگی مطلوبی برای ورود به فصل سرما نداشته‌اند.»

کاهش تخصیص گاز

براساس این خبر یکی از مشکلات عمده در بخش تولید برق کشور در نیمه نخست سال جاری، کاهش تخصیص گاز طبیعی به نیروگاه‌ها بود. در نیمه نخست سال ۱۴۰۲ بالغ‌بر ۹۴ درصد سوخت نیروگاه‌ها با گاز طبیعی تأمین شد، اما در نیمه نخست سال جاری این سهم به ۸۶ درصد رسید. درواقع، در نیمه نخست سال جاری ۱۴ درصد سوخت نیروگاه‌ها با سوخت معادل یعنی سوخت مایع (گازوئیل و مازوت) تأمین شد: «محاسبات تجمیع مصرف سوخت نیروگاهی (گاز طبیعی، گازوئیل و مازوت) در نیمه نخست سال جاری نشان می‌دهد که در مجموع ۶ درصد گاز کمتری به نیروگاه‌ها نسبت به مدت مشابه سال قبل تخصیص داده شده که این میزان بالغ‌بر سه میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب است. این روند در مهرماه هم ادامه داشت به‌طوری‌که نسبت به زمان مشابه سال قبل، حدود ۱.۹ میلیارد مترمکعب گاز کمتری به نیروگاه‌ها تحویل شد و در نیمه نخست آبان‌ماه نیز حدود یک‌ میلیارد مترمکعب گاز کمتری به نیروگاه‌ها نسبت به زمان مشابه سال قبل، تخصیص پیدا کرد که به‌دلیل ادامه تعمیرات دوره‌ای و اساسی پالایشگاه‌ها و معوق شدن تعمیراتی که باید در تابستان انجام می‌شد و انتقال آن به ماه‌های مهر و آبان بود.»

بالاخره در آبان‌ماه تعمیرات پالایشگاه‌ها به اتمام رسید. پاون نوشت: «غلامعباس حسینی، سرپرست مجتمع گاز پارس جنوبی، از اتمام تعمیرات پالایشگاه‌های گازی پارس جنوبی در آبان‌ماه خبر داد و گفت: تعمیرات اساسی همه پالایشگاه‌های مجتمع در سال ۱۴۰۳ با برنامه‌ریزی دقیق و با تلاش و همت متخصصان و کارکنان این مجتمع از تاریخ چهارم اردیبهشت با پالایشگاه دوازدهم آغاز و هفتم آبان با تعمیرات اساسی پالایشگاه پنجم با موفقیت پایان یافت.»

یک ادعای جدید

وزارت نیرو اما مدعی است که اگر محدودیت تأمین سوخت وجود نداشت، ظرفیت تولید برق بسیار بالاتر از نیاز فعلی است.

یک مدیر صنعت برق گفت: «مسلم است اگر محدودیت تأمین سوخت وجود نداشت، ظرفیت تولید برق کشور هم اکنون بسیار بالاتر از نیاز فعلی است.»

سلاحی گفت: «مسلم است اگر محدودیت تأمین سوخت وجود نداشت، ظرفیت تولید نیروگاهی کشور بسیار بالاتر از نیاز فعلی است. از سوی دیگر اگر در سرمای زمستان تأمین سوخت واحدها دچار اختلال شود، قطعاً تبعات سنگینی خواهد داشت. هم‌اکنون بسیاری از کشورها با تولید سرانه بالاتر از کشورمان مصرف برق و انرژی بسیار کمتری دارند. به‌عبارت دیگر، پتانسیل بالایی در مدیریت مصرف وجود دارد که بدون کاهش سطح رفاه می‌توان میزان تولید را هم افزایش داد. این یک فرضیه نیست، یک نمونه اثبات‌شده است که مشابه خارجی دارد؛ البته این موضوع پیش‌نیازهایی دارد که باید محقق شود.»

فریزرها خاموش

به‌گفته او، اکنون مسئله دیگر اوج بار مصرف دوره گرم نیست بلکه بحث تأمین انرژی است. بنابراین، باتوجه‌به تأثیر بالای روشنایی در بخش‌های خانگی و تجاری راهکار ساده استفاده حداکثری از نور طبیعی و توسعه لامپ‌های ال‌ای‌دی نه‌تنها به کاهش مصرف با هزینه‌های بسیار کم کمک می‌کند بلکه با فیزیولوژی چشم نیز سازگارتر است. یخچال‌ها چون دائم روشن هستند، سهم بالایی از مصرف دارند. اگر امکان استفاده از یخچال‌های کم‌مصرف فراهم نیست، لااقل می‌شود با تعویض زه مغناطیس یخچال‌ها در مواردی که درب درست بسته نمی‌شود، از مصرف آن کاست.»

این مدیر صنعت برق کشور درخواست عجیبی از مردم کرده است: «اگر ممکن است در این ایام کمتر از فریزر استفاده شود؛ چراکه در کشور ما وفور نعمت است و نیاز به فریز کردن احساس نمی‌شود. استفاده از ظرفیت کامل ماشین‌ لباسشویی و ظرفشویی از چندباره‌کاری و مصرف بالا جلوگیری می‌کند. اما مهمترین کار که به عبور از این شرایط کمک می‌کند، اعتماد و همراهی با خدمتگزاران صنعت برق و همچنین تا حد امکان صرفه‌جویی در مصرف گاز است.»