یاسر مختاری

سلامت در شبکه‌های اجتماعی، میان تبلیغات دارو و نسخه‌های بی‌پایه، در معرض بازاری بی‌ضابطه قرار گرفته است. در این بازار، به‌رغم ممنوعیت قانونی تبلیغ هر نوع دارو و مواد مشابه، انواع آمپول‌های لاغری و داروهای ترک اعتیاد، درمان‌های ادعایی برای ریزش مو و تقویت قوای جنسی و... از سوی بلاگرها عرضه می‌شود. از سوی دیگر، به گفته «نسیم صادقی»، پزشک و پژوهشگر سلامت، مرز میان آموزش و تبلیغ مخدوش شده و «فالوئر» و «شهرت» جای «صلاحیت علمی» را گرفته است؛ مسئله‌ای که می‌تواند به سلامت عمومی جامعه آسیب بزند.

بدهی بیمه‌ها به داروخانه‌ها به ۷۷ همت رسیده و هر ماه ۱۲ همت نیز به آن اضافه می‌شود. این در حالی است که به گفته کارشناسان، این مطالبات موجب کمبود نقدینگی داروخانه‌ها، ناتوانی آن‌ها در خرید دارو از شرکت‌های دارویی و در نتیجه، تشدید کمبودهای دارویی شده است. به گفته سخنگوی «انجمن داروسازان ایران»، بخش زیادی از کمبودهای کنونی دارو به این دلیل است که داروخانه‌ها توان خرید دارو را ندارند.

| پیام ما | بنزین کارت جایگاه‌ها از بامداد هفدهم شهریور ۱۰ هزار تومان می‌شود. دولت این تصمیم را گامی برای مدیریت مصرف و مقابله با قاچاق سوخت می‌داند، اما به باور اقتصاددانان، این افزایش قیمت در میانه تورم و فشار فزاینده بر معیشت، گرانی کالاها و خدمات را به دنبال دارد؛ چراکه تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد هرگونه تغییر در نرخ حامل‌های سوخت، به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر قیمت کالاها و خدمات تأثیر می‌گذارد.

درحالی‌که نرخ تورم و هزینه‌های زندگی خانوارهای کارگری هر روز با شتاب بیشتری از میزان دستمزدها فاصله می‌گیرد، بر اساس بند ۱۰ مصوبه دستمزد سال ۱۴۰۵ می‌توان در صورت افزایش هزینه‌ها و نرخ تورم، تا پیش از شهریورماه برای ترمیم دستمزد اقدام کرد. اگرچه دو هفته از شهریورماه گذشته و هنوز این اتفاق محقق نشده است، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با فعال شدن دوباره «کمیته دستمزد شورای عالی کار» موافقت کرده تا امیدها به ترمیم مزد امسال جامعه کارگری افزایش پیدا کند. به گفته «علیرضا حیدری»، کارشناس رفاهی و کارگری، در شرایطی که تورم فاصله میان درآمد و هزینه‌های ضروری خانوار را بیشتر کرده است، نمی‌توان دستمزد را تا پایان سال ثابت نگه داشت. ضمن اینکه کاهش قدرت خرید خانوارها دیگر صرفاً یک مسئله معیشتی نیست و می‌تواند تبعات اقتصادی و اجتماعی بیشتری داشته باشد.

با نزدیک‌شدن به آغاز سال تحصیلی، به‌رغم اعلام وزارت آموزش‌وپرورش مبنی بر بازگشایی حضوری مدارس در اول مهرماه، ابهام درباره فعالیت حضوری یا تداوم آموزش مجازی همچنان وجود دارد؛ مسئله‌ای که به گفته یک فعال فرهنگی، امکان برنامه‌ریزی را از مدارس، معلمان، دانش‌آموزان و خانواده‌های آنها گرفته است. از سوی دیگر، وضعیت معیشتی معلمان، چگونگی تأمین هزینه‌های جاری مدارس و کمبود اعتبار آنها، چالش‌هایی مانند دریافت مبالغی از خانواده‌ها را به همراه داشته است؛ آن‌هم در شرایطی که معیشت بسیاری از خانواده‌ها به‌سختی اداره می‌شود و هزینه‌های جانبی تحصیل، ازجمله لباس، لوازم‌التحریر و سرویس مدارس نیز افزایش یافته است.

هم‌زمان با انتشار گزارش‌هایی از شناسایی و افزایش موارد ابتلا به واریانت جدید کرونا موسوم به «سیکادا» در شماری از کشورهای آمریکای لاتین و اروپا، معاون وزیر بهداشت ایران نیز در هشداری به دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، خواستار تشدید نظام مراقبتی و مدیریت این بیماری شد. این در حالی است که به گفته یک اپیدمیولوژیست، اگرچه هنوز موارد ابتلا به این سویه جدید در ایران و سایر کشورهای منطقه گزارش نشده است، این موضوع به‌معنای نبود این واریانت از ویروس کرونا در این کشورها نیست، بلکه می‌تواند با ضعف نظام پایش و شناسایی موارد مثبت در آن‌ها مرتبط باشد.

پس از هفته‌ها آرامش در جنوب ایران، موج جدیدی از درگیری‌ها میان ایران و آمریکا در استان‌های ساحلی خلیج فارس و دریای عمان آغاز شد. در حمله آمریکا به شهرستان سیریک و هدف قرار گرفتن یک مراسم عروسی، چهار نفر شهید و ۶۸ نفر مجروح شدند. سپاه پاسداران نیز در واکنش به این حملات، اعلام کرد یک پادگان آمریکایی در اردن را هدف قرار داده و تعدادی از تفنگداران آمریکایی را کشته است.

در آستانه فصل شیوع بیماری‌های تنفسی، واکسن آنفلوآنزا که قرار بود یکی از ابزارهای پیشگیری از بیماری باشد، اکنون خود به کالایی کمیاب در ایران تبدیل شده است. به گفته مسئولان، امسال تنها بخش محدودی از نیاز کشور تأمین شده است. یک مقام سازمان غذا و دارو می‌گوید از یک سو محدودیت‌های شدیدی در واردات واکسن وجود دارد و از سوی دیگر، تولیدکنندگان داخلی نیز تمایلی به تولید آن ندارند. با وجود این مشکلات، پرسش این است که این تعداد محدود چگونه و با چه سازوکاری در اختیار مردم قرار می‌گیرد؛ آیا واکسن به دست کسانی می‌رسد که توان و دسترسی بیشتری دارند یا گروه‌های پرخطر و نیازمند در اولویت توزیع قرار می‌گیرند؟

انتشار تازه‌ترین آمارهای تورمی از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی، بار دیگر بحث درباره فاصله میان «تورم رسمی» و آنچه مردم در زندگی روزمره خود تجربه می‌کنند، به میان آورده است. به گفته یک اقتصاددان، هرچند آمارهای رسمی براساس روش‌های مشخص آماری محاسبه می‌شوند، افزایش قیمت برخی کالاها و خدمات ضروری، کاهش قدرت خرید دستمزدها و رشد هزینه‌های مسکن موجب شده است تجربه خانوارها از تورم با اعداد اعلام‌شده تفاوت محسوسی داشته باشد.

تصویب طرح اخیر مجلس برای کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری مهریه به ۱۴ سکه، بار دیگر بحث توازن حقوق زن و مرد در قوانین خانواده را به میان آورده است. موافقان این مصوبه، آن را راهکاری برای کاهش تبعات اقتصادی و قضایی مهریه می‌دانند. بااین‌حال، منتقدان معتقدند بدون ایجاد سازوکاری شفاف برای دسترسی زنان به اطلاعات مالی زوج، این مصوبه وصول حقوق مالی زنان را دشوارتر می‌کند و شکاف موجود در ساختار حقوقی خانواده را عمیق‌تر می‌سازد. به گفته «فاطمه موسوی»، «عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران»، این مصوبه ضمن حذف تنها امتیاز حقوقی زنان در قوانین مدنی، به بازتولید خانواده سنتی با ساختاری مردسالار می‌انجامد.

انباشت بدهی‌ها و بحران نقدینگی بیمه‌های پایه، در شرایطی که قیمت دارو و خدمات درمانی روزبه‌روز افزایش می‌یابد، فشار بر نظام سلامت کشور را تشدید کرده است. به گفته مدیرعامل «سازمان بیمه سلامت»، بیمه‌ها دیگر توان پوشش داروها، تجهیزات پزشکی و روش‌های درمانی نوین را ندارند. از سوی دیگر، منابع مصوب آنها نیز با چند ماه تأخیر پرداخت می‌شود؛ وضعیتی که چشم‌اندازی نگران‌کننده از آینده درمان در کشور ترسیم کرده است.

ارز ترجیحی دارو که طی سال‌های گذشته بارها محل مناقشه میان دولت، مجلس و فعالان حوزه سلامت بوده، با تغییر گروه ارزی برخی مواد اولیه و پیش‌سازهای دارویی و حرکت آن‌ها به‌سمت ارز توافقی، نگرانی‌های جدیدی درباره حذف تدریجی این ارز ایجاد کرده است. اگرچه سازمان غذا و دارو تأکید می‌کند تصمیم اخیر به‌معنای حذف ارز ترجیحی دارو نیست، تجربه «دارویار»، افزایش قیمت دارو و هشدار نمایندگان مجلس درباره پیامدهای این سیاست، نگرانی‌ها از دشوارتر شدن دسترسی بیماران به دارو را افزایش داده است.