یاسر مختاری

با وجود چهار دهه سابقه قانونی مناسب‌سازی در ایران، موانع شهری همچنان تردد مستقل افراد دارای معلولیت را محدود می‌کند. از یک‌سو، به‌رغم تصریح قانون، همچنان مناسب‌سازی در برخی سامانه‌های حمل‌ونقل مانند مترو به‌کندی پیش می‌رود؛ چنان‌که براساس آمارهای رسمی، تنها ۳۳ درصد از ایستگاه‌های متروی تهران مناسب‌سازی شده‌اند. از سوی دیگر، معابر جدید نیز به‌دلیل نگاه هزینه‌فایده به معلولیت، دسترسی معلولان را نه‌تنها تسهیل نکرده، بلکه آن را دشوارتر کرده‌اند. فعالان حقوق افراد دارای معلولیت، ضعف نظارت، اجرا نشدن مصوبات و نگاه هزینه‌محور به معلولیت را از عوامل تداوم این وضعیت می‌دانند. این نشان می‌دهد فاصله میان قوانین مصوب و دسترسی واقعی شهروندان همچنان پابرجاست.

نام «مرگ سیاه» کافی است تا یکی از تاریک‌ترین خاطرات تاریخ بشر دوباره زنده شود؛ بیماری‌ای که در سه پاندمی بزرگ، میلیون‌ها انسان را کشت و نسل‌هایی را با وحشت مرگ جمعی روبه‌رو کرد. حالا با مرگ مشکوک یک پژوهشگر روس و احتمال ابتلای او به طاعون، بار دیگر این پرسش پیش آمده است که آیا کابوس قدیمی بازگشته؟ این پرسش هنوز پاسخی ندارد. از سوی دیگر، اگرچه خود بیماری هنوز از جهان رخت نبسته است، دهه‌ها از آخرین پاندمی آن گذشته و به گفته «آمیتیس رمضانی»، رئیس انجمن متخصصان بیماری‌های عفونی کشور، امروزه درمان‌های مؤثری برای آن وجود دارد.

چهار نوزاد طی حدود دو ماه در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان یک بیمارستان در میبد جان باخته‌اند. این اتفاق با تعطیلی بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (NICU) بیمارستان، ورود وزارت بهداشت و تشکیل پرونده قضایی همراه شده است. به گفته مقامات قضایی و دانشگاهی یزد، همه علل احتمالی این مرگ‌ها، از وضعیت نیروی انسانی و تجهیزات پزشکی تا عملکرد دستگاه‌ها و احتمال تأثیر قطع‌و‌وصل برق، در دست بررسی است و هنوز دلیل اصلی آن‌ها مشخص نشده است. این در حالی است که وزارت بهداشت این اتفاق را غیرقابل‌قبول و مشکوک می‌داند.

افزایش هزینه خدمات دندانپزشکی در سال ۱۴۰۵، دسترسی به درمان را برای بخشی از خانوارها دشوارتر کرده است. هزینه درمان ریشه با تعرفه آزاد به ۱۱ میلیون تومان و درمان مجدد آن به بیش از ۱۲ میلیون تومان می‌رسد. پوشش محدود بیمه‌ها نیز نمی‌تواند فاصله میان هزینه درمان و توان پرداخت مردم را پر کند. در نتیجه، بخشی از مردم ناچارند درمان را به تعویق بیندازند؛ تأخیری که می‌تواند درد بیشتر، کاهش کیفیت زندگی و هزینه‌های بالاتر درمان در آینده را به همراه داشته باشد.

وضعیت شغلی و معیشتی، دو رکن حیاتی آموزش و سلامت را هدف گرفته است؛ از یک‌سو معلمان و از سوی دیگر پرستاران، با انتشار ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی از استعفای خود خبر می‌دهند. این یعنی مدارس و بیمارستان‌ها نیروهای متخصص خود را از دست می‌دهند و آموزش و سلامت، به‌عنوان دو حق اصلی شهروندان، با تهدید مواجه می‌شوند. اگرچه مشخص نیست تا امروز چند نفر از شغل خود استعفا داده‌اند، به گفته «محمد شریفی‌مقدم»، دبیرکل خانه پرستار، نبود آمار شفاف و پاسخ‌گویی درباره ابعاد این خروج‌ها، نگرانی‌ها از تشدید کمبود نیروی انسانی و انتقال هزینه بحران به مردم را افزایش داده است.

در حالی که رئیس‌کل بانک مرکزی از کاهش اندک تورم نقطه‌به‌نقطه خبر داده و آن را نشانه تغییر روند تورمی می‌داند، اقتصاددانان معتقدند این شاخص به‌تنهایی تصویر روشنی از اقتصاد ارائه نمی‌دهد. تداوم تورم بالا، افت قدرت خرید و فشارهای ناشی از تحریم‌ها نشان می‌دهد کاهش یک شاخص لزوماً به معنای بهبود معیشت و شرایط اقتصادی نیست.

هم‌زمان با برگزاری هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل، رقابت برای جانشینی «آنتونیو گوترش» وارد مرحله تازه‌ای شده است. چهار نفر از هفت نامزد دبیرکلی سازمان ملل زن هستند و این رقابت برای نخستین بار می‌تواند به انتخاب یک زن به‌عنوان دبیرکل سازمان ملل منجر شود. از سوی دیگر، محیط‌زیست، کمک به جوامع بومی و صلح ازجمله مهم‌ترین برنامه‌های نامزدهای دبیرکلی سازمان ملل متحد است.

روزانه صدها گرم پسماند به‌ازای هر شهروند تولید می‌شود. در تهران، این رقم به حدود ۶۵۰ تا ۷۰۰ گرم در روز می‌رسد که سهم قابل‌توجهی از آن را پسماند تر و غذایی تشکیل می‌دهد. در شرایطی که بخش قابل‌توجهی از این پسماند در صورت تفکیک می‌تواند به کمپوست یا انرژی تبدیل شود، ضعف تفکیک از مبدأ و نبود سازوکار مؤثر برای دریافت عوارض واقعی پسماند، هم هزینه مدیریت شهری را بالا می‌برد و هم منابع قابل‌بازگشت به چرخه طبیعت را هدر می‌دهد. به گفته یک کارشناس مدیریت پسماند، این وضعیت ضرورت بازنگری در مسئولیت شهروندان و تولیدکنندگان مواد غذایی برای کاهش تولید پسماند را جدی‌تر می‌کند.

کرونا دوباره در آستانه هشدار بالا قرار گرفته است؛ موضوعی که در کنار افزایش موارد سایر بیماری‌های تنفسی و هم‌زمان با نزدیک‌شدن به بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، نگرانی‌ها از افزایش موارد ابتلا و در پی آن، بستری و بدحالی را بیشتر کرده است. از سوی دیگر، گرانی دارو و خدمات درمانی، نگرانی از درمان‌نشدن مناسب یا رهاکردن روند درمان از سوی بیماران را افزایش داده است. بر همین اساس، به گفته یک اپیدمیولوژیست، وزارت بهداشت باید با تقویت پوشش بیمه‌ای درمان و داروهای این بیماری، این نگرانی را کاهش دهد.

در حالی که دولت قیمت بنزین را سه‌نرخی کرده و علاوه بر ادعای مدیریت مصرف بنزین، می‌گوید قرار است بخشی از درآمد حاصل از این تغییر قیمت به کالابرگ اختصاص پیدا کند، کاهش مداوم قدرت خرید مردم این پرسش را جدی‌تر کرده است که این سیاست قرار است از معیشت خانوارها حمایت کند یا افزایش هزینه‌ها را به نام مردم معرفی کند. در همین حال، به گفته یک اقتصاددان، پیش از وعده افزایش کالابرگ، دولت باید روشن کند درآمد واقعی حاصل از بنزین چقدر است و آیا این درآمد اساساً توان جبران موج گرانی کالاهای اساسی را دارد یا خیر؟

سیلاب در مازندران، با وجود خسارت‌های بسیاری که در چند روز اخیر به جا گذاشته، هنوز تمام نشده است و هشدارهای تازه هواشناسی از احتمال تکرار بارش‌های شدید، طغیان رودخانه‌ها و جاری شدن روان‌آب در استان حکایت دارد. این نخستین سیل در این استان بارانی نیست و آخرین آن نیز نخواهد بود، اما به گفته دبیر تشکل‌های محیط‌زیستی این استان، برخی با نگاه اقتصادی سعی در متهم کردن جنگل به ایجاد خسارت‌ها دارند؛ در حالی که تغییر مسیل‌ها و ایجاد سکونتگاه‌ها در این مسیل‌ها، نقش اصلی را در ایجاد این خسارت‌ها ایفا می‌کنند.

واکسن آنفلوآنزا در ایران هنوز میان وعده تأمین و واقعیت کمبود معلق است. از یک سو، وزارت بهداشت از ورود واکسن‌های جدید و عرضه آنها در هفته‌های آینده می‌گوید و از سوی دیگر، آمار روشنی از تعداد دوزهای تأمین‌شده و میزان پوشش نیاز کشور ارائه نکرده است. در شرایطی که پیش‌تر از محدودیت شدید واکسن و ضرورت اولویت‌بندی مصرف‌کنندگان خبر داده شده بود، مشخص نیست این بار چه تعداد واکسن در اختیار کشور قرار می‌گیرد و آیا این تعداد می‌تواند نیاز گروه‌های نیازمند واکسیناسیون را پوشش دهد؟