|پیام ما| گردوغباری که از زمین‌های خشکیده پشت مرز‌ها بلند می‌شد و به چشم مردم می‌رفت، سرانجام مسئولان ارشد 10 کشور همسایه را راهی ایران کرد. اجلاس منطقه‌ای که از اردیبهشت ماه امسال برای حل مشکل کانون‌های خارجی گرد و غبار، وعده‌اش را دادند حالا به پایان رسیده است. اما آورد این مذاکرات چه بود؟ آخرین خبر امضای یادداشت تفاهم میان ایران و عراق است؛ دومین منشا غبار ایران. غایب بزرگ این اجلاس اما عربستان بود که با مساحتی بالغ بر ۹۰ میلیون هکتار دارای بیشترین سطحی است که به عنوان منشا اصلی گرد و خاک بر کشور ما تاثیر می‌گذارد.

بعد از شدت گرفتن غبار، رئیس جمهور، سازمان محیط زیست را مکلف کرده بود به همراه دیگر دستگاه‌های ذیربط از طریق دیپلماسی و مجامع بین‌المللی و نیز تعامل با کشورهای همسایه، رفع مشکل ریزگردها را مجدانه پیگیری کند. این علی سلاجقه، رئیس سازمان محیط زیست را راهی عراق و سوریه و کویت و شرکت در نشست سفرای 15گانه کرد. این پیش‌درآمد اجلاس 21 تیر بود. در این اجلاس ابراهیم رئیسی هم چهار پیشنهاد را مطرح کرد: تاسیس یک سازوکار و سازمان در قالب اتحادیه منطقه‌ای، ایجاد صندوق مالی به‌عنوان پشتوانه مالی اقدامات اجرایی، لزوم انجام نوعی از تقسیم کار بین کشورهای عضو و تشکیل دبیرخانه این اتحادیه برای پیگیری مصوبات.
جزئیاتی درباره تفاهم با عراق
روز پنج‌شنبه یادداشت تفاهم همکاری برای مقابله با توفان‌های گرد و غبار به امضای رییس سازمان حفاظت محیط زیست ایران و وزیر محیط زیست عراق رسید. سلاجقه در دیدار با وزیر محیط زیست عراق، یکی از اهداف برگزاری نشست منطقه‌ای وزرای محیط زیست را ایجاد همگرایی و همسویی بین کشورهای دوست و برادر عنوان کرد و افزود: «این نشست نقطه شروعی بر تلاش مشترک برای حل مشکلات محیط زیستی منطقه غرب آسیا بود.»
رییس سازمان حفاظت محیط زیست عنوان کرد: «در بحث تثبیت محیط‌های منشا گرد و غبار، روش‌های مختلف و نظرات کارشناسی گوناگونی وجود دارد. بنابراین باید با تبادل نظر هیات‌های کارشناسی، بهترین روش‌ها انتخاب و اجرایی شوند.» او گفت: «ما در سال‌های گذشته برای تثبیت خاک در محیط‌های منشا گرد و غبار از مالچ‌های نفتی استفاده می‌کردیم که البته خسارات محیط زیستی هم به دنبال داشت، اما در سال‌های اخیر با کمک دانشمندان و شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی، چندین مالچ دوستدار محیط زیست آماده شده است.» به گفته او این مالچ‌ها هم در شرایط آزمایشگاهی، هم در شرایط میدانی و هم در درجه حرارت‌های مختلف نتایج خوبی داشته است، ضمن اینکه از نظر فنی، اقتصادی و محیط زیستی نیز نسبت به مالچ‌های نفتی مزیت بیشتری دارند. معاون رییس جمهور در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به روابط حسنه دو کشور ایران و عراق، بر لزوم تبادل تجربیات محیط زیستی دو کشور تاکید کرد و گفت: «موضوع توفان‌های گرد و غبار، کشورهای ما را تحت‌الشعاع قرار داده و برای شهروندان ما مشکلات جدی به وجود آورده است که باید با مشارکت یکدیگر بر این معضل غلبه کنیم.» سلاجقه با اشاره به طرح ایجاد پارک صلح و دوستی بین دو کشور که اجرای آن با ظهور گروه داعش متوقف ماند، از تمایل ایران برای ایجاد و توسعه این پارک خبر داد. او تاکید کرد: «آمادگی داریم روابط خود را با شما در همه زمینه‌ها از جمله موضوعات محیط زیستی ارتقا دهیم.» در ادامه این دیدار، جاسم عبدالعزیز حمدی، وزیر محیط زیست عراق با تشکر از میزبانی خوب ایران برای نشست منطقه‌ای وزرای محیط زیست، گفت: «پس از سفر سلاجقه به بغداد، باب جدید همکاری‌های محیط زیستی بین دو کشور ایران و عراق گشوده شد.»
او با بیان اینکه حضور رییس جمهوری اسلامی ایران در نشست منطقه‌ای وزرای محیط زیست نشان از اهمیت بالای موضوعات محیط زیستی برای مسئولان ارشد ایرانی دارد، تاکید کرد: «ما از همه نتایج و تصمیماتی که در این نشست حاصل شد، حمایت می‌کنیم چون بستر مناسبی برای همکاری بین کشورها به وجود می‌آورد.» وزیر محیط زیست عراق، بحث انتقال تجربیات و تبادل کارشناسان را دارای اهمیت بسیار زیاد توصیف کرد و افزود: «مباحث مربوط به تفسیر اطلاعات آب و خاک و مدیریت پدیده گرد و غبار از مهم ترین محورهای این همکاری است.»
عبدالعزیز حمدی عنوان کرد: «توفان‌های گرد و غبار و پدیده بیابان‌زایی، اثرات زیان‌باری بر سلامتی مردم منطقه دارد، اما می‌توان در سایه تعامل و همکاری متقابل، این مشکلات را کنترل کرد.» او خواستار همکاری با کشورمان در بحث تربیت کارشناسان و کادرسازی برای مدیریت چالش‌های محیط زیستی شد.
در پایان این دیدار، یادداشت تفاهم همکاری در زمینه مقابله با توفان‌های گرد و غبار به امضای رییس سازمان حفاظت محیط زیست جمهوری اسلامی ایران و وزیر محیط زیست جمهوری عراق رسید.
غبار، مخاطره همه کشورهاست
سوریه با 4 میلیون هکتار سومین منشا غبار ایران است. پس از سفر سلاجقه و هیئت همراه به سوریه در نهم خرداد ماه سال جاری، بین دو کشور تبادل نظر انجام شد. بعد از اجلاس اخیر از سوریه و اقداماتش برای کنترل غبار خبری نبوده اما هفته پیش که حسین مخلوف، وزیر اداره محلی و محیط زیست سوریه به ایران آمده بود به ایرنا گفت: «از سال ۲۰۰۶ در زمینه محیط زیست برنامه‌هایی در سوریه آغاز شده بود که اگر در همکاری با ایران، تثبیت شود و به یک برنامه اجرایی برسد، امکان بهره‌مندی از تجارب طرفین را در مقابله با ریزگردها که بر سلامت انسان، جامعه، اقتصاد و پوشش گیاهی تأثیر منفی دارد، فراهم می‌کند.»
بعد از سوریه، یمن، کویت و امارات متحده عربی در منطقه غرب آسیا و آسیای میانه کشور را تحت تاثیر قرار می‌دهند. یک روز پیش از تفاهم با عراق، رییس سازمان حفاظت محیط زیست گفت: «دو کشور ایران و امارات تجارب خوبی درباره مدیریت چالش‌های محیط زیستی دارند که ‌می‌توانند این تجربیات را با یکدیگر به اشتراک بگذارند، هرچند تحریم‌های ظالمانه غرب ما را از یک سری همکاری‌های بین‌المللی بازداشت اما تلاش کردیم با تکیه بر جوانان غیور، باهوش و دانشمند خود در قالب شرکت‌های ‌دانش‌بنیان، خیلی از مشکلاتمان را حل کنیم و آماده ارائه خدمت به کشورهای دوست و برادر هم هستیم. مسئله گرد و غبار یک مخاطره برای همه کشورهای منطقه است، ما ‌می‌توانیم در قالب یک کنوانسیون منطقه ای، تصمیمات اتخاذ شده در نشست امروز را عملیاتی کنیم.» همچنین مریم المهیری، وزیر تغییر اقلیم و محیط زیست امارات متحده عربی گفت: «از حضور در ایران و شرکت در نشست منطقه ای وزرای محیط زیست، خوشحالم و از میزبانی ایران برای برگزاری این نشست تشکر می‌کنم. ما ‌می‌توانیم تجارب و راه حل‌های خود را برای مدیریت چالش‌های محیط زیستی با یکدیگر به اشتراک بگذاریم و به تبادل دستاوردهای علمی و تحقیقاتی خود در این زمینه بپردازیم.»
دیروز سلاجقه در گفت‌وگو با ایرنا درباره میزبانی این اجلاس گفت: «در یک بازه زمانی ۴۰ روزه توانستیم ۱۰ کشور همسایه را برای حضور در این همایش دعوت کنیم و این نشست در تراز عالی یعنی با حضور ۶ وزیر، دو معاون وزیر و هیأت‌های عالی‌رتبه با حضور رئیس جمهور همراه بود.» به گفته او خروجی‌های این نشست در قالب اعلامیه، نقطه شروع ارتباطات بین‌المللی خواهد بود. سلاجقه از سوی دیگر به انتظار افکار عمومی برای عملیاتی کردن تصمیمات نشست وزیران اشاره کرد و در نهایت گفت: «آمادگی داریم با استفاده از تجارب کشورهای عضو، اولین گام‌های میدانی و عملیاتی را برداریم.»
این نشست در حالی نقطه شروع ارتباطات بین‌المللی خوانده می‌شود که پیش از این برقراری این ارتباط برای گفت‌وگو درباره مسئله گردوغبار در عمل با موفقیت همراه نبوده است. رئیس سازمان محیط زیست چندی پیش درباره شکست گفت‌وگوهای پیشین به مذاکرات با ترکیه اشاره کرده و گفته بود: «شاید عدم حضور مطلوب ما در برخی از نشست‌های بین‌المللی موجب شده است که گفتمان بین‌المللی و مرجعیت علمی در جهان با استناد به داده‌هایی که کشورهای دیگر همچون ترکیه ارائه می‌دهند، انجام شود و شاید اگر خودمان حضور مطلوبی داشتیم و داده‌های خود را ارائه می‌دادیم، شرایط بهتری فراهم می‌شد.»

تحلیل و بازگو کردن مکرر بدیهیات منجر به پراکنده‌گویی و پرگویی می‌شود. شرایط اجتماعی و سیاسی کاملاً شفاف است. خروج از وضعیت پر چالش سیاسی و اجتماعی نیازمند راهکار و برنامه عملی و نه تحلیل و بازگو کردن بدیهیاتی چون انواع و انبوه چالش‌های اقتصادی، ویرانی اخلاق سیاسی، روابط خارجه پرهزینه، پرمخاطره و غیر ملی و… است؛ اینکه تحولات سیاسی و اجتماعی توسط اذهان پویا و نه اذهان آشفته یا غیرملی به وقوع می‌پیوندد. جهان هستی بنا بر یک قاعده فرا انسانی و طبیعی پیوسته و بی‌وقفه در حال حرکت، تغییر و تکامل است. به عبارتی هیچ پدیده‌ای در عالم هستی نمی‌تواند در حالت سکون باشد و به تعبیری دیگر، عدم حرکت، تغییر و تکامل پدیده‌ها به معنی نیستی آن پدیده‌ها است.

بر این اساس باید گفت که «بودن» به معنی حرکت، تغییر و تکامل است و این‌که قاعده حرکت، تغییر و تکامل بر همه ابعاد زیست اجتماعی انسان‌ها حاکم است. ایدئولوزی‌ها، اهداف، اندیشه‌ها، طرح‌ها، راهکارها و … اجتماعی و سیاسی به‌طور اجتناب‌ناپذیری تابع قاعده فرا ارادی حرکت، تغییر و تکامل است؛ بنابراین، هیچ ذهن یا اراده انسانی «توان و اجازه سکون» ندارد و به همین دلیل تلاش انسان‌ها تنها معطوف به کنترل و هدایت حرکت، تغییر، تحول و تکامل امور در راستای اهداف مدنظر است.
اگر استدلال بالا مبنی بر قاعده فراانسانی؛ حرکت، تغییر و تکامل، منطقی تلقی شود، آنگاه باید ادعا شود، برای «کنترل و هدایت» عرصه سیاسی و ساختار مدیریت کلان، کم‌هزینه‌ترین و کاربردی‌ترین راهکار، اجماع و سازماندهی رفتاری وطن‌پرستان حول هدف جمعیِ (اجتماعی و ملی) منافع ملی است. «اجماع در یک ساختار رفتاری، برابر است با توان لازم» برای کنترل، هدایت و تغییر حرکت مدیریت کلان سیاسی به سوی آینده‌ای نامطلوب و پرمخاطره، به‌سوی آینده‌ای مطلوب، قابل‌پیش‌بینی و امن.
بنابراین، از آن‌جا که زیست اجتماعی، به دلایل فرا ارادی و طبیعی، ذاتی پویا دارد، تحولات سیاسی و اجتماعی اجتناب‌ناپذیر است. به عبارتی نیازها، اهداف، خواسته‌ها، آرزوها و تمایلات انسان‌ها (شهروندان) پیوسته و بی‌وقفه در حال به‌روز شدن است و همین پویایی و به‌روز شدن اهداف، خواسته و نیازهای شهروندان، موتور تحولات کلان سیاسی و اجتماعی؛ بنابراین، به‌روز و کاربردی شدن سازوکار، ساختار و عملکرد مدیریت کلان سیاسی، متناسب با نیازها، اهداف، آرزوها و خوسته‌های شهروندان «اجتناب‌ناپذیر» است. بنابر شواهد و تجربیات تاریخی و معاصر بی‌شمار تحولات سیاسی اجتناب‌ناپذیر به دو روش صورت می‌گیرد.
یکم؛ تنش‌های اجتماعی در همه عرصه‌ها _که برآیند ناکارآمدی ساختار مدیریت کلان سیاسی است منجر به تضعیف و عدم‌مشروعیت نظم حقوقی مستقر می‌شود. اینکه فقدان مشروعیت سیاسی، شهروندان را به‌سوی رویارویی با ساختار مدیریت کلان سوق می‌دهد. از آنجا که عوامل داخلی و خارجی بسیاری در رویارویی شهروندان با ساختار مدیریت کلان سیاسی دخیل و ایفای نقش می‌کنند، پیش‌بینی پیامدهای چنین فرآیندی بسیار دشوار است. اما آنچه بنابر شواهد و تجربیات تاریخی مشهود و مسلم است، این است که، تقابل میان شهروندان و مدیریت کلان سیاسی، معمولاً همراه با رفتار و اقدامات قهرآمیز از سوی دو طرف مناقشه خواهد بود.
دوم؛ تحولات سیاسی و اجتماعی مبتنی بر روش مسالمت‌آمیز از طریق اجماع پیرامون یک هدف جمعی (ملی) و تحقق آن از طریق صندوق رای _ که از دستاوردهای عصر روشنگری است. تحولات سیاسی و اجتماعی از طریق صندوق رای (کنترل‌شده و هدفمند) یا از طریق حضور کف خیابان (افسارگسیخته و بستر دخالت بیگانگان) اجتناب‌ناپذیر است؛ «باید یکی را انتخاب کرد!»

رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا از تداوم گرد و خاک طی چهار روز آینده در شرق کشور و به ویژه منطقه زابل خبر داد. صادق ضیاییان در گفت‌و‌گو با ایسنا درباره شرایط جوی کشور با بیان اینکه طی چهار روز آینده در شرق کشور، تداوم بادهای ۱۲۰ روزه همراه با گرد و خاک، به ویژه در منطقه زابل را خواهیم داشت، عنوان کرد: طی این مدت در برخی مناطق استان‌های واقع در غرب، جنوب غرب، جنوب و مرکز کشور پدیده گرد و غبار دور از انتظار نیست. به گفته او، امروز (شنبه) در ساعات بعد از ظهر و اوایل شب، در برخی نقاط هرمزگان، جنوب کرمان و جنوب سیستان و بلوچستان افزایش ابر، رگبار و رعد و برق پراکنده و وزش باد شدید موقت پیش‌بینی می‌شود، همچنین یکشنبه و دوشنبه این وضعیت در مناطق ذکر شده تشدید می‌شود و طی پنج روز آینده در سایر مناطق کشور پدیده قابل توجهی نخواهیم داشت. رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات همچنین این را هم گفت که در چهار روز آینده شرق دریای عمان و جمعه دریای خزر مواج است. او درباره وضعیت جوی تهران گفت: آسمان تهران امروز (۲۵ تیرماه) صاف و گاهی همراه با وزش باد با حداقل دمای ۲۴ و حداکثر دمای ۳۶ درجه سانتیگراد و طی ‌یکشنبه (۲۶ تیرماه) صاف و در بعضی ساعت‌ها همراه با وزش باد با حداقل دمای ۲۵ و حداکثر دمای ۳۷ درجه سانتیگراد پیش‌بینی می‌شود.ضیاییان در پایان گفت: طی امروز، اهواز با دمای ۴۸ و ۴۹ درجه سانتیگراد گرم‌ترین و شهرکرد با دمای ۷ و ۸ درجه سانتیگراد سردترین مراکز استان‌ کشور هستند.

حمام منصوریه اردبیل یادگار دوره قاجاریه، همچون بیماری خسته از رنج روزگار، در حال احتضار است و از یک سو قرار گرفتن در مالکیت شخصی و از سوی دیگر انتظار مردم از سازمان میراث فرهنگی برای مرمت آن، این بنای تاریخی را در دوراهی کم‌توجهی قرار داده است. به گزارش ایرنا و بر اساس مستندات موجود؛ اردبیل با نام باستانی آرتاویل از شهرهای شمال غرب ایران است و “آرتا” در باور ایرانیان باستان، به قانون نظم و آفرینش در زمان پیش از آیین زرتشتی اطلاق می‌شده و اردبیل در طول تاریخ، به نام‌های گوناگونی از جمله دارالارشاد، دارالملک، دارالعرفان، دارالامان ملقب بوده و به‌ علت قرار داشتن در مسیر جاده ابریشم، از رونق اقتصادی بسیار خوبی برخوردار بوده‌است.

یافته‌های تازه در منطقه مرادلو نشان از تاریخ ۴۰ هزار ساله اردبیل دارد و این شهر، تمدنی سه هزار ساله در حاشیه جاده ابریشم دارد و سابقه تاریخی و باستانی آن را کاروانسراهای بی‌نظیر از نظر نوع معماری و تجمیع هنرهای ظریف ایرانی بیان می‌کند. تعدد حمام‌های تاریخی در اردبیل نه تنها به جهت وجود کاروانسراها و رفت و آمد کاروانیان بلکه به علت اهمیت استحمام، بهداشت و تطهیر بدن نزد اهالی این دیار بوده است و بقایای گرمابه های تاریخی نظیر حمام کهنه، اوچ دکان، پیر، حاج شیخ، پیر زرگر، ملاهادی و ابراهیم آباد موید این ادعاست.
معماری و تزئینات حمام منصوریه
به گزارش ایرنا، یکی از گرمابه‌های تاریخی اردبیل، حمام منصوریه است که در محله‌ای به همین نام و در جنب مسجد منصوریه واقع شده است. بنا بر اعلان اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل، این بنا متعلق به دوره قاجاریه بوده و عرصه آن ۵۴۸ و اعیان آن ۳۹۰ متر مربع است.
معماری این حمام مشابه سبک معماری دوره حمام های هم‌دوره خود همچون حمام ابراهیم‌آباد، سیدآباد و یعقوبیه است.در حال حاضر بخش هایی از حمام منصوریه و تزئینات آن از بین رفته و مالکیت بنا شخصی و از آن وراث یک خانواده است.
سازه بنا مقاومت خود را از دست داده و گنبد بخش سربینه و بخش مرکزی گرمخانه و کاربندی‌های به کار رفته در آن در حال تخریب است و کاربری قبلی بنا خدماتی بوده و نیازهای محله ای را تأمین می کرده و در حال حاضر بخش‌هایی از این حمام تخریب شده و آن را به حالت متروکه در آورده است. این حمام دارای یک درب ورودی بوده که با چند پله رو به پایین داشته و این درب سال ها قبل با چینش آجرهایی مسدود شده و اتاقک تون یا گرمخانه حمام تخریب شده و سقف آن دارای تزئینات نقاشی با طرح های اسلیمی بوده است که اکنون بر روی نقاشی های باقیمانده، اندود گچ کشیده شده و پوشش این بخش گنبد عرقچین بوده است. میان در ارتباطی بخش سربینه و گرمخانه با سرویس بهداشتی و اتاق تنظیف در ارتباط بوده و ورود از سربینه به گرمخانه از میاندر صورت می گرفته و اکنون همه این بخش ها مسدود شده است و درب جدید بطور مستقیم از سربینه وارد گرمخانه می‌شود. گرمخانه در بخش مرکزی حمام دارای خزینه بوده و در دو طرف خزینه، بازوهای کناری وجود داشته و بخش‌هایی از بنا همچون چال حوض و تیانبار بعدها در گذشت روزگار تخریب شده است.
واپسین نفس‌های حمام قاجاریه در اردبیل
اصلاح بافت فرسوده شهری و احداث ساختمان‌های نو و قرار گرفتن حمام تاریخی و فرسوده در کنار بناهای جدید شده است به طوری که امروز حمام منصوریه در قیاس با سازه‌های جدید، همچون پیری فرتوت و خمیده قامت در کنار جوانی نورس و شمشاد قد به نظر می‌رسد.
تزئینات بخش سربینه شامل نقاشی‌هایی با طرح‌های اسلیمی و گل و گیاه بوده که بخش‌هایی از آن در اثر آتش سوزی از بین رفته است اما قسمت‌هایی از این تزئینات در زیر اندود گچ حفظ شده و این بخش دارای گنبد است و علاوه بر نقش سازه ای، نقش تزئینی را نیز ایفا می کند و در بخش‌هایی از سربینه از کاشی لعابدار در رنگ‌های متنوع همچون فیروزه‌ای استفاده شده است.
بنا دارای پی و پایه سنگی با ملات شفته آهکی و پایه های آجری به ضخامت هشتاد تا ۱۰۰ سانتیمتر است که در مقابل نیروهای رانشی گنبد در طول زمان مقاومت کرده‌اند و سازه حمام، سازه‌ای متصل است و قرارگیری عناصر خرد گرداگرد عناصر اصلی سبب ممانعت از رانش آن شده است.
پوشش گنبد عرقچین بر روی زمینه مستطیل و مربع شکل است و در گنبد بخش سربینه و گنبد مرکزی گرمخانه کاربندی هایی با نقش سازه ای و نقش تزیینی استفاده شده و نوع قوس‌های بکار رفته به طور عمده جناقی و شیوه اجرای آن به سبک رومی و ضربی بوده است.
در حال حاضر سازه بنا مقاومت خود را از دست داده و گنبد بخش سربینه و بخش مرکزی گرمخانه و کاربندی‌های به کار رفته در آن در حال تخریب است و کاربری قبلی بنا خدماتی بوده و نیازهای محله ای را تأمین می کرده و در حال حاضر بخش‌هایی از این حمام تخریب شده و آن را به حالت متروکه در آورده است.
ریزش دیواره بنا و مرمت آن در تیرماه امسال
تیرماه سال جاری به دنبال انتشار خبر ریزش بخشی از دیواره حیاط حمام منصوریه اردبیل و بازتاب آن در شبکه های اجتماعی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل در ۱۷ تیر ماه در ابن رابطه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا از آغاز سریع مرمت دیواره خبر داد.
نادر فلاحی تصریح کرد: به دلیل برخی مسائل، شاهد تخریب دیوار حیاط حمام بودیم که به محض اطلاع از موضوع، بلافاصله کارشناسان این اداره‌کل از محل بازدید کردند تا با ارزیابی دقیق در زمینه مرمت بنا اقدام سریع انجام شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل تاکید کرد: طبق قوانین، باید برای مرمت بنا حداقل ۵۰ درصد هزینه توسط مالک تامین شود و در غیر این صورت نمی‌توان نسبت به مرمت کلی اقدام کرد.
به گفته او پس از بررسی‌های اولیه و با توجه به ضرورت موضوع، مصالح مورد نیاز برای مرمت و احداث دیوار حیاط حمام منصوریه، تامین و عملیات اجرایی آن آغاز شد و پیشرفت و تکمیل کار با جدیت پیگیری می شود.
او درباره مالکیت حمام و ضرورت مرمت کلی آن توضیح داد: با توجه به اینکه این ملک، مشارکتی و در دست وراث است، بر اساس ضوابط و مقررات میراث‌ فرهنگی باید مالکان برای مرمت بنا با اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان مشارکت و همکاری کنند اما به دلیل ناهماهنگی موجود بین وراث، تاکنون در این زمینه اقدامی نشده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل تاکید کرد: طبق قوانین، باید برای مرمت بنا حداقل ۵۰ درصد هزینه توسط مالک تامین شود و در غیر این صورت نمی‌توان نسبت به مرمت کلی اقدام کرد.
در آخرین بازدید از حمام منصوریه، مشاهده شد که کارگران در حال تکمیل دیواره فروریخته حیاط آن هستند تا بنا از هرگونه دستبرد و گزند مصون باشد اما خود سازه بنا از گنبد تا بخش های دیگر آن به مرمت و بازسازی نیاز دارد و باید همانگونه که اداره کل میراث فرهنگی اعلام کرده، با مشارکت وارث و مالک حمام با اداره کل، کارهای اساسی برای مرمت و نگهداری حمام صورت گیرد.
سرنوشت بنا در دوراهی بلاتکلیفی و یک راهکار پیشنهادی
برای گفت‌و‌گو با خانواده مالک یا وارث حمام منصوریه به سراغ اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی اردبیل رفتیم و متاسفانه تلفن یا نشانی از مالک حمام به دست نیامد تا از برنامه و هدف آنها درباره چگونگی نگهداری یا مرمت بنای حمام مطلع شویم، بنابراین سرنوشت این سازه تاریخی فرسوده همچنان از یک سو به تصمیم و سطح همکاری مالک با اداره کل میراث فرهنگی در خصوص مرمت بنا و از سوی دیگر به برنامه و عزم اداره کل یاد شده بستگی دارد و مردم و علاقه مندان به میراث فرهنگی نیز انتظار دارند در هر صورت، حمام منصوریه از این بلاتکلیفی خارج و به نحو نیکو بازسازی و نگهداری شود.
در شهر اردبیل و با فاصله کمی از حمام منصوریه، مجموعه جهانی بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی در تمام فصول سال مورد بازدید و آمد و شد گردشگران و مسافران داخلی و خارجی قرار می گیرد و بی شک اگر حمام منصوریه نیز بازسازی و برای بازدید آماده شود، پای گردشگران و علاقه مندان به آن باز و هزینه نگهداری و مخارج مرمت های بعدی از محل فروش بلیط تامین خواهد شد و برای همیشه غبار غربت از سیمای حمام رخت خواهد بست.

«صیانت» دست‌بردار نیست. حتی در روزها و هفته‌هایی که اینترنت به‌قول کاربران کم‌سن‌وسال‌ترش، «دیزلی» است و انگار دولت ابراهیم رئیسی که اخیراً رسماً از سهمیه‌بندی اینترنت نیز سخن گفته، همان گازوئیل و سوخت فسیلی اینترنت ایرانیان را نیز قطره‌چکانی توزیع می‌کند. در این اوضاع و احوال اما هشدارها و انذارهای گاه و بی‌گاه نمایندگان مجلس انقلابی و اعضای دولت انقلابی درباره حال و اوضاع «فضای مجازی فارسی» و آن‌چه در «شبکه‌های اجتماعی» و حساب‌های کاربری کاربران ایرانی می‌گذرد، بار دیگر شدت گرفته است. رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس اصرار دارد که او و همفکرانش در پارلمان دنبال «محدودیت» اینترنت نیستند؛ بلکه می‌خواهند «مصونیت» ایجاد کنند. گزاره‌ای که طیفی از نیروهای سیاسی موسوم به «پایداری‌ها» به‌عنوان مهمترین حامیان طرح جنجالی «صیانت»، در این چند ماه و سال گذشته، به دفعات تکرار کرده و در عین حال اصرار دارند که آن‌چه این روزها اعصاب کاربران شبکه‌های اجتماعی را به هم ریخته و کسب‌وکار بسیاری از ایرانیان را در فضای مجازی، کساد کرده، هیچ ربطی به «اجرای چراغ خاموش طرح صیانت» ندارد. آن هم در حالی که مخالفان پرشمار این طرح جنجالی پارلمانی که حتی در جلب اکثریت آرای نمایندگان مجلس یکدست اصولگرای یازدهم را نیز ناکام مانده و درگیر حاشیه شده، معتقدند که حامیان صیانت وقتی از تصویب این طرح در مجلس نا امید شدند، می‌خواهند همان محدودیت‌ها را از طریق مصوبات شورای‌عالی فضای مجازی اعمال کنند.
ماجرا از روز سه‌شنبه هفته گذشته آغاز شد. زمانی که شبکه‌های اجتماعی به یک‌باره پُر شد از واکنش‌ها به ایجاد محدودیت در موتور جست‌وجوی گوگل برای کاربران ایرانی. کاربرانی که معتقدند وقتی هر آدرسی را در اینترنت جستجو می‌کنند، صرفا به محتوای ویژه کودکان دسترسی پیدا می‌کند. اگرچه این موضوع، یعنی ایجاد محدودیت در دسترسی به محتوای آزاد از روز سه‌شنبه با واکنش شدید کاربران فضای مجازی روبه‌رو شد و برخی این اقدام دو اپراتور بزرگ کشور را مقدمات و نشانه‌هایی از رویکرد اجرای چراغ خاموش «طرح صیانت» دانستند اما وزیر ارتباطات دولت سیزدهم، اول تیرماه گذشته از این موضوع خبر داده و از آن به‌عنوان رونمایی از «اینترنت ویژه کودکان» یاد کرده بود. وزیر ارتباطات گفته بود: «با فعال‌سازی این سرویس محدودیت‌هایی برای دسترسی کودکان اعمال می‌شود تا این دسته از کاربران در معرض محتوا های نامناسب قرار نگیرند.»
اما در شرایطی که امکان ایجاد محدودیت در موتورهای جست‌وجو پیش از این فراهم بوده و کارکرد آن نیز زمانی است که والدین ترجیح می‌دهند با اعمال تنظیمات درسیستم‌های رایانه‌ای و دیگر ابزاری که در اختیار کودکانشان است، از دسترسی آنان به محتوای غیراخلاقی ممانعت کنند، وزیر ارتباطات در همان نشست خبری اول تیرماه در این رابطه گفته بود: «با فعال‌سازی این سرویس که بر اساس مصوبات شورای‌عالی فضای مجازی طراحی شده، محدودیت‌هایی برای دسترسی کودکان اعمال می‌شود تا این دسته از کاربران در معرض محتوا های نامناسب قرار نگیرند. امکان تغییر شیوه دسترسی به حالت بزرگسال در هر لحظه فراهم است و والدین هر زمان که بخواهند می‌توانند از سرویس بزرگسالان استفاده کنند. این سرویس ظرف یک یا دو هفته آینده رونمایی می‌شود.
مدیر فنی هلدینگ دانش‌بنیان گرین‌وب اما در این باره گفته است: «با طرحی که اجرایی شده است، آی.پی‌های داخلی کشور قبل از برقراری ارتباط با گوگل، از یک کانال واسطه عبور می‌کند و در این مسیر تنظیمات Safe Search مرورگر کاربر روشن می‌شود. این موضوع سبب می‌شود فیلترهایی که شرکت گوگل برای ارائه اینترنت ایمن به کودکان در نظر گرفته، روی آی.پی‌های داخل کشور اعمال شود و کاربر با نسخه‌ای از اینترنت که دارای محدودیت‌هایی برای جست‌وجوی کودکان است، مواجه شود.» محمد مظفری این نکته را هم گفته که «اگرچه این قابلیت، می تواند دارای مزیت‌هایی باشد و نتایج جست‌وجوی کودکان را مدیریت کند، اما نگرانی برخی کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات، از توسعه دادن این طرح و اعمال آن بدون درنظر گرفتن نظر مستقیم کاربر است؛ چرا که حتی گوگل هم این سرویس خود را به صورت اختیاری ارائه کرده است.»

غار تشان در بهبهان خوزستان از سال 95 و با کشف ماهی قرمز کوچک بی‌چشمی‌به نام ماهی کور شناخته شد و با ثبت جهانی ماهی کور که پیشتر تصور می‌شد تنها در لرستان زندگی می‌کند به شهرت رسید. پس از آن نیز کشف دو گونه سخت پوست و حلزون غارزی بیش از پیش بر منحصر بودن غار تشان صحه گذاشت. اما ثبت جهانی هر سه این گونه‌ها پس از 6 سال نه توانسته آنان را حفظ کند و نه تَشان، محل زندگی آبا و اجدادی آن‌ها را. این ثبت تنها باعث شده توجه عمومی‌به تشان به‌عنوان محلی برای تفرج جلب شود.

با کشف و ثبت جهانی این ماهی و دیگر همسایگانش در تشان، ورود گردشگران بدون ضابطه به این محوطه، زندگی و بقای نسل این ماهی و دیگر گونه‌های ارزشمندی که در آن زندگی می‌کنند را با مشکل و خطر مواجه کرده است. میهمان زندگی تشان و گونه‌هایش گردشگران بی مبالات و تبعات آنها از جمله زباله، یادگاری نوشت‌ها بر پیکره غار و انبوهی فیلتر سیگار هستند. این شرایط در حالی در تشان حاکم است که بنا به گفته کارشناسان از جمله غارهای درجه یک کشور محسوب می‌شود. مطابق مقررات و دستورالعمل حفاظت و بهره‌برداری غارهای کشور، غارهایی که دارای ارزش طبیعی ویژه یعنی گونه‌های خاص زیستی، ساختارهای حساس و کمیاب غاری، فسیل‌های منحصر به فرد، بقایای انسانی، مصنوعات بشری و یا منابع آبی حساس هستند در دسته غارهای درجه یک دسته‌بندی می‌شوند. این غارها حسب مورد به عنوان اثر طبیعی ملی توسط سازمان و یا میراث تاریخی توسط سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده و یا می‌رسند. براساس این دستورالعمل، مسئولیت حفاظت از این غارها، حسب مورد به عهده سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان میراث فرهنگی است. همچنین این آیین نامه می‌گوید بهره‌برداری از این غارها محدود به فعالیت‌های تحقیقاتی و مطالعاتی و غارنوردی تیم‌های ورزشی با اخذ مجوز کتبی از کارگروه استانی و طبق شرایط اعلامی‌از سوی سازمان متولی یعنی سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت میراث فرهنگی و با همراهی حداقل یک نفر کارشناس امکان‌پذیر خواهد بود. این آیین نامه به صراحت هرگونه بهره‌برداری و فعالیت در حریم این غارها که باعث آسیب به غار شود ممنوع اعلام کرده است. بنابراین حریم این غارها براساس نقشه غار و توسط کارگروه غارشناسی تعیین و به دستگاه‌های ذی‌ربط ابلاغ می‌شود. مقرراتی که حتی در یک بند برای تشان رعایت و اجرا نشده و وضعیت غار و جانداران ساکن در آن را بحرانی کرد.
مداخله دادستان به مسئله
شرایط به حدی در غار تشان بحرانی شد که دادستان بهبهان، طی مکاتبه‌ای قضایی، از رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشور حفاظت و ممنوعیت تردد اشخاص به این غار حسب نظر کارشناسی و دستورالعمل حفاظت و بهره‌برداری از غارها را درخواست کرد. علیرضا قاسمی‌نژاد در نامه‌ای خطاب به علی سلاجقه نوشت: «مقرر است پیرو پرونده متشکله از سوی اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان، ثبت غار تشان را به عنوان اثر طبیعی ملی موضوع مناطق چهارگانه، مناطق بند الف ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی تسریع فرمایید».
رئیس اداره حفاظت محیط زیست بهبهان به «پیام‌ ما» می‌گوید این موضوع در دست اقدام است و به زودی مقررات غارهای درجه یک بر این غار اعمال می‌شود. به گفته فرخ شیرعلی اقدامات لازم به منظور تشکیل پرونده انجام و برای ثبت به تهران ارسال شده است: «با طی شدن مراحل اداری معمول، به زودی این غار به ثبت ملی خواهد رسید و مقررات حفاظتی بر آن اعمال می‌شود.»
هجوم گسترده مردم به غار
«یاسر فاطمی»‌ پژوهشگر و کارشناس ارشد زیست‌شناسی دریا یکی از اشخاصی است که تلاش بسیاری برای ثبت جهانی این گونه‌ها انجام داده است او در مورد غار تشان به «پیام ما» می‌گوید: «تابستان سال 1395 بود که خبر کشف یک غار با داشتن اشیا تاریخی فراوان در روستای سرجوشر بخش تشان منتشر شد. این اخبار هجوم گسترده‌ی مردم به غار را به دنبال داشت. این اتفاق در شرایطی رخ داد که برخی از آثار به جا مانده مثل سنگ‌چین، تکه‌های سفال و استخوان‌های انسان به راحتی در قسمت‌های مختلف غار قابل دیدن بود.»
به گفته او پس از چند روز و در پی بررسی غار توسط گروهی از مردم محلی که آشنایی نسبی با حیات‌وحش داشتند یک نوع ماهی قرمز بدون چشم در دو حوضچه‌ غار مشاهده شد. پس از انتشار خبر کشف ماهی کور، گروهی از کارشناسان دانشگاه‌های گیلان، شیراز و چابهار به بررسی ژنتیکی و ظاهری این ماهی و مقایسه‌ آن با ماهی‌های کور غار لون در استان لرستان پرداختند. نتایج وجود یک گونه‌ جدید از ماهیان کور در این غار را تایید کرد. به سبب جذب همراهی مردم و افزایش توجهات به حفاظت از این ماهی، آن را ماهی کور تشانی نامگذاری کردند.
غار تشان رها شد
فاطمی‌ توضیح می‌دهد: پس از انتشار نتایج حاصل از این مطالعه در مجلات معتبر علمی ‌شور و اشتیاق مطالعه‌ زیستی این غار در بین محققان کشورمان فروکش کرد و تقریباً از آن زمان تاکنون غار چه توسط فعالین محیط‌ زیست و چه توسط مسئولان به حال خود رها شده است. پس از بررسی مجدد یکی از حوضچه‌های این غار توسط دانشجویانی از دانشگاه لیوبلیانا اسلوونی و دانشگاه هرمزگان، یک گونه‌ی سخت پوست جورپایان غارزی دیگر در سال 96 در این غار کشف شد که مجدد با بررسی ظاهری و ژنتیکی این گونه مشخص شد که این سخت پوست یک گونه‌ ناشناخته است و باز هم با نام تشان ثبت جهانی شد. این پایان کار نبود چرا که در همان حوضچه زیست ماهی و سخت پوست، یک نوع حلزون غارزی هم کشف شد که این حلزون هم در نوع خود جالب و بسیار پر اهمیت است. این حلزون مربوط به یک جنس جدید جانوری و ششمین گونه‌ حلزون‌های غارهای سولفیدی در تمام دنیا و اولین گونه از حلزون‌های غار زی در ایران بوده است. این جنس و گونه‌ جدید جانوری نیز با تلاش محققینی از موسسه ملی زیست‌شناسی اسلوونی، دانشگاه هرمزگان و برخی دیگر از محققین کشورهای جمهوری چک و اسلوونی باز هم با نام تشان ثبت جهانی شد.
او بر این نظر است که هر سه گونه‌ ماهی کور، سخت پوست و حلزون غارزی از نظر اینکه تاکنون فقط در یک زیستگاه بسیار کوچک مشاهده شده‌اند، مهم هستند و باید به شدت حفاظت شوند تا روند تغییر جمعیت آنها در سال‌های متمادی ثبت و بررسی شود.
قاچاق نوروزی ماهی‌کور
به گفته فاطمی مسئولان، فعالان محیط‌ زیست و کارشناسان محیط زیست نسبت به حفاظت از این غار بی‌تفاوت بوده و این مسئله باعث شده است سوداگران یافتن اشیا تاریخی نقطه به نقطه این غار را کنده و بافت زمین‌شناسی آن را به کلی تخریب کنند: «از طرفی به سبب رنگ قرمز ماهی کور و شباهت آن به ماهی قرمز سفره هفت سین، هر ساله در اسفند ماه شاهد قاچاق گسترده این گونه برای فروش عنوان ماهی سفره هفت سین هستیم. همچنین به تبع هوای بسیار گرم بخش تشان و وجود آب بسیار زلال و خنک در این غار متأسفانه گاهی برخی از گردشگران ناآگاه در حوضچه‌های این غار شنا می‌کنند و به‌واسطه‌ معرفی عوامل بیماری‌زای ویروسی یا باکتریایی و یا قارچی، نسل این سه گونه را در خطر کاملاً جدی قرار می‌دهند. چرا که این جانوران برای میلیون‌ها سال در این محیط کاملاً ایزوله زیست ‌کرده‌اند و حضور هر عامل بیماری‌زای جدید امکان انقراض کامل این زیستمندان با ارزش را فراهم می‌کند. قندیل‌های بسیار زیبا و شگفت‌انگیز این غار به کلی توسط گردشگران ناآگاه درو و به بیرون از غار منتقل شدند. با در نظر گرفتن تهدیدات بالا و نیز به لحاظ تنوع زیستی خاص و غنی، وجود آثار تاریخی و بافت زمین‌شناسی خاص (غار سولفیدی)، طبق دستورالعمل حفاظت و بهره‌برداری از غارهای ایران مصوبه 17792/38766 مورخ 29 فروردین ماه 1389 این غار درجه یک بوده و طبق همین دستورالعمل باید در اولین فرصت به عنوان اثر ملی و طبیعی معرفی شود.
فاطمی ‌در مورد برخی اقدامات حفاظتی که باید در اولویت قرار گیرد توضیح می‌دهد: اقدامات حفاظتی که برای این غار باید در اولین فرصت انجام شود یکی بستن در غار ( در نرده‌ای که امکان عبور حیات وحش مثل شغال و کفتار و خفاش و… را بدهد ولی از ورود انسان جلوگیری کند) و دیگری استخدام یک محیط‌ بان از مردم محلی و از خود روستای سرجوشر است تا در آرامش کامل نسبت به اجرای بقیه‌ برنامه‌های حفاظتی اقدام شود. فقط شش سال از شناسایی این غار گذشته است اما حجم تخریب تحمیل شده در نبود حفاظت، از حدود تصور بیرون است. شش سال زمان برای ثبت این اثر طبیعی داشتیم و اکنون در سال هفتم هستیم در حالی که معلوم نیست در پایان این سال از پیکر این غار و ساکنانش چه باقی می‌ماند.

عبدالله امیدوار، از پیشگامان جهانگردی معاصر در ایران، بیست و چهارم تیرماه 1401 درگذشت. به گزارش ایسنا، او در شیلی، کشوری که سال‌ها در آن زندگی می‌کرد، به عنوان نمادی از سینمای شیلی معرفی شده است. مرکز فرهنگی لاموندا در سانتیاگو شیلی که عبدالله امیدوار یکی از پایه‌گذاران و همکاران آن بوده است، با تایید خبر درگذشت او، اعلام کرد که شیلی با یکی از نمادهای سینمای خود خداحافظی کرد.
در بیانیه این مرکز فرهنگی که بامداد جمعه ۲۴ تیرماه ۱۴۰۱ به وقت تهران، منتشر کرده، آمده است: «عبدالله امیدوار (۲۰۲۲ – ۱۹۳۲) تهیده‌کننده و فیلمسازی بود که به بیش از ۱۰۰ کشور جهان سفر کرد و بیش از ۱۲۰ فیلم مستند ساخت. او در ۸۹ سالگی درگذشت و ما امروز با نمادی از سینمای شیلی خداحافظی می‌کنیم.»
عبدالله امیدوار به همراه برادرش، عیسی امیدوار طی 10 سال به ۹۹ کشور از پنج قاره جهان سفر کردند که حاصل آن هزاران عکس، فیلم، صنایع دستی نقاط مختلف جهان و تعداد زیادی مقالات و تحقیقات علمی است. آنها ابتدا در یک سفر هفت ساله با موتورسیکلت «ماچلس» انگلیسی به قدرت cc ۵۰۰ که روی گلگیر چرخ جلوی آن شعار «همه متفاوت، همه خویشاوند» نوشته شده بود، داشتند و بعد هم یک سفر سه ساله را با اتومبیل سیتروئن دو سیلندر که هنگام بازگشت از سفر اول، شرکت سیتروئن فرانسه آن را هدیه داد، انجام دادند.
عبدالله امیدوار در مصاحبه با همشهری گفته است که ابتدا قصد آنها یک سفر تحقیقاتی بوده و حدود سه سال قبل از سفر تمرینات سختی را آغاز کردند: «آن زمان هنوز در تهران هیچ باشگاه کوهنوردی وجود نداشت. ما همراه جمعی از علاقه‌مندان به کوهنوردی در تهران به صخره‌نوردی و کوهنوردی می‌رفتیم و بعدها در سال 1332 تعدادی از نخستین مربی‌های کوهنوردی تهران از جمله برادرم، عیسی باشگاه کوهنوردی دماوند را افتتاح کردند. فتح قله‌های بلند ایران و صخره‌نوردی به همراه اعضای باشگاه بخشی از برنامه آمادگی جسمانی ما بود. از نوجوانی در مورد نحوه زندگی انسان در مناطق مختلف کنجکاو بودم. به همین دلیل ماه‌ها وقت، صرف و همراه عشایر، کوچ‌نشینی را تجربه می‌کردم.»
عبدالله امیدوار در پایان این ماجراجویی کاوشگرایانۀ ۱۰ ساله در قاره‌ی سیاه، جنوبگان (قطب جنوب)، آسیا، قطب شمال، اروپا، آمریکا و استرالیا، در کشور شیلی ساکن شد و به حرفه سینما پرداخت. در کاخ سعدآباد موزه‌ای به برادران امیدوار اختصاص داده شده که داشته‌ها و یادگاری‌های خود از ماجراجویی ۱۰ ساله را به نمایش گذاشته‌اند و ماجرای این سفرها در کتابی به نام «سفرنامه برادران امیدوار» به قلم عیسی و عبدالله منتشر شده است. او درمورد این موزه گفت: «این اشیا هم از نظر تاریخی ارزشمند هستند و هم جنبه‌های انسان‌شناسی دارند. ما برای به دست آوردن هرکدام از این اشیا زحمت زیادی کشیده‌ایم. بعد از بازگشت از سفر، دیداری در کاخ سعدآباد با پهلوی اول داشتیم و دغدغه خود را در مورد تأسیس موزه و نمایش آثار مطرح کردیم. متأسفانه آن زمان این دغدغه اصلاً درک نشد و به جای آن وعده زمینی در عباس‌آباد را به ما دادند. ولی ما گفتیم که این زمین بدون هیچ ساختمانی که بتوانیم اشیا را در آن نگهداریم و به نمایش بگذاریم به درد ما نمی‌خورد. اشیا سال‌ها در زیرزمین خانه و صندوق امانات بانک باقی ماند. تا اینکه در دوره مدیریت آقای عبدالعلی‌پور در کاخ سعدآباد یک روز از ما، دعوت و نسبت به دایر کردن این نمایشگاه و موزه ابراز علاقه کردند.»
عبدالله امیدوار سرانجام دیروز،24 تیرماه، پس از 89 سال زندگی و ماجراجویی، چشم از جهان فروبست.

مجلس در جریان نشست علنی روز سه‌شنبه همین هفته با تقاضای کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مبنی بر تحقیق و تفحص از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه موافقت کرد و دیروز به فاصله حدود 24 ساعت از مصوبه روز سه‌شنبه مجلس، ستاد احیای دریاچه ارومیه در بیانیه‌ای از این تصمیم و اقدام نمایندگان مجلس استقبال کرد.

در حالی که در جریان نشست علنی روز سه‌شنبه مجلس، از مجموع 223 نماینده‌ای که در رای‌گیری برای تعیین‌تکلیف این طرح تفحص شرکت کردند، ۱۸۲ نفر به این تقاضای تفحص رای موافق داده و 12 نماینده دیگر نیز رای ممتنع دادند، تنها 15 نفر از نمایندگان به درخواست کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط‌زیست مجلس رای منفی دادند تا به‌رغم مخالفت ضعیف این 15 نماینده، طرح تفحص از ستاد احیای دریاچه ارومیه در ۱۸ محور به تصویب برسد. این در حالی بود که «چگونگی عملکرد مالی و اجرایی ستاد دریاچه ارومیه از بدو تاسیس»، «میزان اعتبارات در اختیار این ستاد در طول فعالیت»، «چگونگی هزینه‌کرد اعتبارات ستاد احیای دریاچه ارومیه و همچنین دریافتی‌های مدیران ستاد»، «نحوه اختصاص اعتبارات در اختیار این ستاد در استان‌ها و شهرستان‌های مختلف» و «بررسی کلیه قراردادهای مالی و اجرایی ستاد دریاچه ارومیه با شرکت‌ها، اشخاص و پیمانکاران» و نیز «بررسی میزان موفقیت ستاد در برنامه‌های پیش‌بینی شده و نحوه عمل به مصوبات و بخشنامه‌ها و قوانین بالادستی و مصوبات مجلس» برخی از مهمترین موارد از این محورهای 18 گانه بود. طراحان این طرح تحقیق و تفحص که همچنین در یکی از دیگر محورهای طرح‌شان، می‌خواهند حال و روز و آخرین وضعیت مشکل زیست‌محیطی دریاچه ارومیه را نیز مورد ارزیابی قرار دهند تا روشن شود که آیا به‌رغم تخصیص اعتبار و هزینه‌کرد این اعتبارات، مشکلات دریاچه ارمیه مرتفع شده یا نه، همچنین درپی بررسی این هستند که «علت نیمه‌تمام گذاشتن برخی پروژه‌های استان‌های مجاور دریاچه ارومیه و رها شدگی آن‌ها در سال‌های اخیر چه بوده و کدام پروژه و به چه دلایلی رها شده‌اند.»
اما ستاد احیای دریاچه ارومیه در حالی از تصویب طرح تفحص مجلس استقبال کرده که در سال‌های گذشته و از زمان تشکیل این ستاد در نخستین روزهای دولت روحانی، بارها خبرهایی در ارتباط با اقدامات بعضی افراد ذی‌نفوذ و قدرتمند در راستای منافع خود، در تضاد با اقدامات ستاد احیای دریاچه ارومیه فعالیت کرده‌اند. آن هم در حالی که بعضی از این افراد صاحب‌نفوذ و قدرتمند، نفوذ و قدرتشان را به‌واسطه خویشاوندی، رفاقت یا همکاری با برخی نمایندگان مجلس و مقام‌های دولتی به دست آورده‌اند. از جمله اواخر فرودین‌ماه 97 خبرگزاری تسنیم با انتشار اسنادی از نامه‌نگاری و «مخالفت دو نماینده وقت مجلس با رهاسازی آب سدها به دریاچه ارومیه‌» خبر دادند و در نمونه‌ای دیگر نیز در حالی منابع خبری در خردادماه 1400، از بهره‌برداری از کارخانه قند مروارید مهاباد در آینده نزدیک خبر دادند که اواخر فروردین‌ماه 98، معاون وقت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت از محیط‌زیست در سخنانی جابجایی کارخانه قند از مشهد به مهاباد را یکی از مصادیق دور زدن قانون «ممنوعیت خروج ریشه چغندرقند» از حوضه آبخیز دریاچه ارومیه عنوان کرد.
حال روابط‌عمومی ستاد احیای دریاچه ارومیه در شرایطی از ورود مجلس برای تفحص از عملکرد این ستاد استقبال کرده که در این بیانیه، ابتدا به روایت داستان دریاچه ارومیه پرداخته که به سال 85 یعنی زمانی بازمی‌گردد که برای اولین‌بار تراز دریاچه ارومیه به پایین‌تر از 1273 متر یعنی دست‌کم یک متر پایین‌تر از آستانه تحمل اکولوژیک ادامه حیات رسید. وضعیتی ناگوار که دولت وقت را تحت فشار افکار عمومی بر آن داشت که در مردادماه 85، پس از 2 سال از زمان تصویب تکلیف قانونی خود مندرج در بند (الف) ماده 67 برنامه چهارم توسعه، دست به کار تدوین برنامه مدیریتی برای دریاچه ارومیه شود. اقدامی که 26 ماه بعد یعنی در 28 مهرماه 87 به نتیجه رسید و «برنامه مدیریت جامع دریاچه ارومیه» در اجلاسی با حضور وزیران وقت نیرو و جهاد کشاورزی، رئیس وقت سازمان حفاظت از محیط‌زیست و استانداران 3 استان حوضه آبریز، اعلان موجودیت کرد و تفاهم‌نامه مشترکی تحت عنوان «حفاظت و مدیریت پایدار حوضه آبریز دریاچه ارومیه» میان مشارکت‌کنندگان دولتی این رویداد برای عملیاتی کردن اقدامات احیای دریاچه ارومیه ظرف 5 سال به امضاء رسید. ستاد احیای دریاچه ارومیه اما با اشاره به 18 ماه اتلاف وقت دیگر، بالاخره «تشکیل ستادی به‌منظور هماهنگی و اجرایی نمودن برنامه جامع مدیریت حوضه آبخیز دریاچه ارومیه»، با تکلیف استقرار دبیرخانه آن در سازمان حفاظت محیط‌زیست در نیمه فروردین‌ماه 89 به تصویب رسید. این ستاد همین اتلاف وقت 6 ساله را از جمله مهمترین دلایل چند ده برابر شدن هزینه احیاء یا حتی غیرممکن شدن آن خوانده و با اشاره به نکته تاسف‌بار دیگر، آورده است: «در سفر استانی 18 فروردین‌ماه 89که به نام اعلام رسمی تصمیم دولت برای اعلام تشکیل ستاد اجرایی مدیریت حوضه آبریز دریاچه ارومیه به مردم آذربایجان غربی نام گرفته بود، 2 سد جدید زولا و دریک با مجموع قدرت تنظیم 168 میلیون مترمکعب افتتاح شدند تا توسعه بی‌رویه پای خود را بیش از پیش روی گلوی دریاچه ارومیه فشار دهد.»
این بیانیه با اشاره به طرح موضوع دریاچه ارومیه در مجلس از همان نخستین ماه‌های طرح بحث، به آسیب‌شناسی مرکز پژوهش‌های مجلس در بهمن‌ماه 89 اشاره کرده و برخی راهکارهای این مرکز برای نجات دریاچه ارومیه را فهرست کرده است. اما در ادامه تاکید دارد «پس از بی‌توجهی مطلق دولت مستقر به عملیاتی کردن این راهکارها و پیشنهادات و باتوجه به ادامه و تشدید وخامت اوضاع دریاچه، تعدادی از نمایندگان، به‌خصوص نمایندگان محدوده حوضه آبریز دریاچه ارومیه، طرحی را با عنوان «انتقال آب برای نجات دریاچه ارومیه از خشک شدن» تدوین کردند.» طرحی با امضای 66 نماینده که وزارت نیرو را مکلف می‌کرد «طی سال 90، حداقل یک میلیارد مترمکعب آب را برای صیانت از دریاچه ارومیه از راه‌های «انتقال آب به طریق پمپاژ از رودخانه سیلوه در پیرانشهر به دریاچه ارومیه» و «انتقال آب رودخانه ارس به دریاچه ارومیه از دو حوزه آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی» فراهم آورد و «آبگیری سدهای حوزه دریاچه ارومیه در استان‌های آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی و کردستان به بعد از حل بحران دریاچه ارومیه موکول شود.» طرحی که البته هر دوفوریتش رد شد و در نوبت بررسی عادی در کمیسیون قرار گرفت و مرکز پژوهش‌ها را بر آن داشت که در مهرماه 90، در گزارشی با عنوان «اظهارنظر کارشناسی درباره طرح انتقال آب برای نجات دریاچه ارومیه از خشک شدن»، راهکارها و پیشنهادهایی را برای احیای دریاچه ارومیه ارائه کند. هرچند بی‌توجهی به این راهکارها طی سال 89 تا 92 باعث شد که یک متر و 20 سانتی‌متر دیگر از تراز دریاچه ارومیه کاهش یافت تا دریاچه ارومیه در بدترین شرایط خود از زمان ثبت تراز آن از سال 43 تا آن زمان قرار گیرد.
این بیانیه تاکید دارد در چنین بستری بود که در آغاز روی کار آمدن دولت یازدهم، کارگروهی به نام «کارگروه ملّی نجات دریاچه ارومیه» یا «ستاد احیای دریاچه ارومیه» با عضویت عالی‌ترین مقامات مدیریتی کشور یعنی 7 وزیر، 2 معاون رئیس‌جمهور و 3 استاندار حوضه آبریز، با راهبری معاون اول رئیس‌جمهور، تشکیل شد و به جبران عملکردهای نادرست گذشتگان خود، به دور از شعارزدگی و با روحیه‌ای عملیاتی پرداخت.
ستاد احیای دریاچه ارومیه تصویب طرح تفحص را «فرصتی برای انعکاس صورتی قانونی از تجربه‌های به دست آمده در قانون برنامه پنج‌ساله هفتم» خوانده است. این ستاد با تاکید بر این‌که «دیکته ننوشته، غلط ندارد»، با اشاره به تدوین و همچنین انتشار برنامه‌ای که این کارگروه برای احیای دریاچه تهیه کرد، تاکید کرد که این اقدام را انجام داده تا هم خود مراقب اجرای آن باشد و هم مردم را به مطالبه‌گری تشویق کند. این بیانیه می‌افزاید: «باید توجه داشت که تصویب طرح تحقیق و تفحص در این مقطع زمانی که نگرانی‌های عدیده‌ای درباره آینده وضعیت دریاچه ارومیه وجود دارد و در کنش‌گری‌های اجتماعی به حق مردم حوضه آبریز و دوستداران محیط‌زیست نیز متبلور گردیده، می‌تواند از دو حیث حائز اهمیت باشد: نخست به تسریع در اتمام بخش اندک باقی‌مانده از پروژه‌های سخت‌افزاری آب‌رسان به دریاچه ارومیه منجر گردد و دوم به تقویت اراده قاطع لازم برای آغاز فاز نرم‌افزاری برنامه احیای دریاچه ارومیه کمک شایانی نماید؛ برنامه‌ای که قرار است به عنوان اصلی‌ترین کلید احیای پایدار دریاچه ارومیه، ضمن تمرکز بر کاهش مصارف آب در بخش کشاورزی، با شعار «احیای دریاچه ارومیه با رونق اقتصاد روستایی»، به بهره‌وری تولید و بهبود وضعیت معیشتی منجر گردد. اهدافی که تحقق آن‌ها جز با تعامل سازنده دولت و مجلس، قابل تحقق نیست. به سرانجام رسیدن برنامه‌های احیای دریاچه ارومیه، ضرورتی است که امروز ابعاد گوناگونی به خود گرفته و اصلی‌ترین لازمه آن، اراده سیاسی قاطع است.»

دیپلماسی اکولوژیک دنبال کردن همزمان اهداف ثبات ژئوپلیتیکی و امنیت اکولوژیکی و انسانی با توجه به وضعیت آب و هوای شکننده جهانی را شامل می‌شود. شوک‌های ناشی از تغییرات آب و هوایی و کاهش منابع طبیعی، پایه‌های نظم بین‌الملل را زیر سؤال می‌برند و به خطرات سیستماتیک – از تحولات اجتماعی-اقتصادی تا رقابت ژئو اقتصادی – تبدیل می‌شوند. در حالی که ناشناخته‌های زیادی در مورد امنیت و تغییرات سیاره‌ای در دهه‌های بعدی وجود دارد، اتحادیه اروپا باید در بازسازی یکپارچگی اکولوژیکی، حمایت از سازگاری و کاهش آب و هوا ، افزایش انعطاف‌پذیری انسانی و سیاسی-اقتصادی در اروپا و سایر مناطق فعال باشد.

دیپلماسی محیط زیستی به معنای ادغام ثبات اقلیمی ‌و بازسازی اکوسیستم در قلب سیاست خارجی اتحادیه اروپا به منظور پیشگیری از اختلال در امنیت بین‌المللی است. چنین رویکردی مبتنی بر بازسازی امنیت بر اساس تثبیت سیستم‌های انسانی با اولویت بعد محیط زیستی است. در صورت فقدان عملی پیشگیرانه، هر چه منابع طبیعی کمیاب‌تر شود و یکپارچگی اکولوژیکی کاهش یابد، اختلالات اقلیمی‌خشونت‌بارتر و سیستم‌های سیاسی و اقتصادی بی‌ثبات‌تر خواهند شد.
تعامل با ایران از طریق دیپلماسی محیط زیستی، امکان ایجاد لحن متفاوتی را در مباحث امنیتی فراهم می‌کند. درک چگونگی رویکرد مذکور با در نظر گرفتن بازسازی اکولوژیکی پیچیده و چند بعدی، راهی برای اعتمادسازی و رسیدن به ثبات فراهم می‌کند. پیام کلیدی در قلب تعامل دیپلماتیک اکولوژیکی با ایران باید این باشد که تاب‌آوری کشور در مواجهه با تغییرات آب‌وهوایی و فرسودگی محیط‌زیست با تاب‌آوری اروپایی و بین‌المللی مرتبط است و بالعکس.
تمرکز روی بازسازی یکپارچگی چرخه هیدرولوژیکی بایستی نقش محوری در احیای منابع آبی داشته باشد. استقرار ابزارها و فرآیندهای بازسازی محیطی می‌تواند به رفع برخی نگرانی‌های اصلی ایران کمک کند. نگرانی‌هایی که شامل فشار جمعیت، اکوسیستم‌های فرسوده، تنش بر سر منابع، مهاجرت روستا به شهر، و مدیریت آب‌های فرامرزی می‌شود. مهمتر از همه، استراتژی مزبور فرصتی حیاتی برای مفهوم‌سازی مجدد امنیت در زمان دشواری‌های جوی خواهد بود و از طرفی امری لازم برای یادگیری متقابل و تعامل سازنده است.
در ایران، مانند بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک، دیپلماسی اکولوژیکی بایستی از احیای آب به عنوان پایه‌ای برای سازگاری با اقلیم، امنیت بین‌المللی و راه‌اندازی مجدد اکولوژیکی آغاز شود. در واقع خدمات محیط زیستی (مانند بهره‌وری مواد غذایی، در دسترس بودن آب آشامیدنی، حفاظت در برابر بلایای طبیعی و مقررات بهداشتی) به توانایی نواحی در حفظ آب بستگی دارد. هنگامی‌که منابع آب از بین رود، سیستم‌های اقتصادی، بافت‌های اجتماعی، امنیت و در نهایت ثبات سیاسی نیز به خطر می‌افتد. این امر می‌تواند منجر به رفتارهای تهاجمی‌در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی شود.
در سطوح مختلف ایران، تقاضا برای معکوس کردن و مدیریت کم‌آبی وجود دارد. به طوری که ایرانیان در نقاط مختلف کشور از تنش آبی (گرایش به سمت کمبود و ورشکستگی) رنج می‌برند و مخاطراتی از جمله اختلالات معیشتی، مسائل بهداشتی، ناامنی غذایی، پراکندگی سرزمینی و سیاسی بین مراکز شهری و روستایی را تشدید می‌کند. بنابراین مشکل تنها از منظر فنی قابل حل نیست و عبور از موانع پیچیده سیاسی و اقتصادی در راه طراحی شیوه‌های احیاکننده برای رسیدگی به کمبود آب و حمایت از انعطاف‌پذیری اجتماعی-اقتصادی و امنیتی ضروری است.
فرصت‌ها برای دیپلماسی اکولوژیکی اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا برای تعامل سازنده با ایران در زمینه تثبیت اکولوژیکی باید رویکردی چند بعدی و چندسطحی را به کار گیرد. گام اولیه بایست بر تأمل در مورد آینده تغییرات آب و هوایی و تمایل به اجرای آزمایشی فرآیندهای احیا کننده استوار باشد که به طرق مشخص به نفع جامعه و اقتصاد ایران ختم شود. گفت‌وگو در مورد اقدامات ملموس، ثمربخش‌تر از سخنرانی صرف به دولت در مورد چگونگی اجرای تعهداتش در توافق‌نامه پاریس خواهد بود.
در کوتاه‌مدت، اتحادیه اروپا می‌تواند حداقل در سه حوزه ایران را تشویق به اقدام عملیاتی کند:
1.بازآفرینی چشم‌انداز حفظ آب: شناسایی چگونگی تقویت چرخه هیدرولوژیکی ملی و منطقه‌ای که بازسازی جداول آبی و تنوع زیستی خاکی را هدف قرار می‌دهد. این امر مستلزم استفاده از انواع مختلف داده‌ها برای درک بهتر این است که کدام عوامل منجر به تخریب سیستماتیک آب می‌شوند. لازمه آن راه اندازی تیم‌های چند رشته‌ای متشکل از طراحان و حافظان محیط‌زیست، هیدرولوژیست‌ها، جنگل‌بانان و آگرواکولوژیست‌هاست. تلاش‌های آن‌ها می‌تواند توسط زیرساخت‌های هیدرولوژیکی و کارشناسان فناوری تکمیل شود تا تلاش‌های بازسازی را با تکنیک‌های مدیریت بهره‌وری آب تقویت کنند.
2.جمع‌آوری داده‌ها: بازسازی اکولوژیکی منوط به درک رفتار آب، کیفیت محیط زیستی، وابستگی‌های متقابل اکولوژیکی و مصرف آب (عواملی که می‌توانند در ایران بر اساس زیر منطقه متفاوت باشند) است. چنین امری نیازمند تجزیه و تحلیل داده‌های یکپارچه، از جمله سنجش از دور، تشخیص کاربری زمین، تجزیه و تحلیل ماهواره‌ای (پوشش ذخیره کربن، چرخه آب، غلظت تنوع زیستی و موارد دیگر) همراه با داده‌های کیفی است که نحوه استفاده از آب در جوامع و بخش‌های اقتصادی و سیستم‌های حکومتی بر مصرف آب را پوشش می‌دهد.
3.تعامل گسترده: تجزیه و تحلیل داده‌ها باید به درک این موضوع منجر شود که چه کسی باید در بازسازی محیط زیستی شرکت کند، به گونه‌ای که اعتماد و همکاری فعال در سال‌های آینده امکان‌پذیر شود. این امر مستلزم ترکیبی از افزایش تعامل با بازیگران دولتی (ملی و محلی) و همچنین سازمان‌های بین‌المللی در کشور، مانند برنامه توسعه و محیط‌زیست سازمان ملل و سازمان غذا و کشاورزی است. علاوه بر این، جمع‌آوری داده‌ها می‌تواند از طریق سازمان‌های مدنی و از طریق مبادلات دانشگاهی ارتقا یابد. درک این نکته ضروری است که بازسازی باید برای افرادی که زندگی آن‌ها به آب متکی هستند مفید باشد در نتیجه میزان تعلق‌پذیری افراد در موفقیت یا شکست فرآیندهای بازسازی نقشی تعیین‌کننده دارد.
در میان‌مدت تا بلندمدت، دو ایده سیاسی را در پیش روی اتحادیه اروپا و ایران می‌توان در نظر گرفت.
1.محوطه‌سازی آبی برای کاهش خطر بلایا: آب جاری از کوه‌های پوشیده از برف ایران به دو دلیل جلوگیری از سیل و ذخیره آن در خاک پیش از تخلیه و تبخیر نیاز به جمع آوری دارد، تا بدین ترتیب به بازسازی خاک و تداوم تنوع زیستی کمک شود. به عبارت دیگر، بازسازی نه تنها در مورد مناطق مورد بهره‌برداری اقتصادی (مانند کشاورزی) بایست اعمال شود، بلکه به منظور محافظت از بلایا، ایجاد تاب‌آوری و سازگاری آب و هوایی نیز لازم‌الاجراست. روش‌های طراحی اکولوژیک نیازمند تقویت وابستگی‌های متقابل زیرزمینی و سطحی حوضه‌های آبخیز در ایران و در صورت امکان کشورهای همسایه است.
2.حمایت از معیشت جایگزین: معیشت افراد وابسته به منابع طبیعی بایستی با شرایط جدید تطبیق داده شده و به نوعی تنوع‌سازی شود. به عنوان مثال، محصولات کشاورزی با مصرف بالای آب باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی و متنوع‌ شود که پایه اقتصادی محکمی‌را برای اقشار وابسته به کشاورزی بدون تضعیف انعطاف‌پذیری طولانی‌مدت آن فراهم کند.
به عنوان نتیجه‌گیری، دیپلماسی اکولوژیکی با ایران باید با احیای منابع آبی آغاز شود، و در صورت ادامه همکاری فراتر از آن نیز رود. امنیت آب اولین گام جهت رسیدگی به برخی عوامل اساسی بی‌ثباتی سیستمی‌ در کشور است. علاوه بر این، حمایت از انعطاف‌پذیری آب در عصر اختلال آب و هوایی در نهایت باید به طراحی مجدد انعطاف‌پذیری سیستمی از جمله اقتصادی منجر شود. به همین دلیل، دیپلماسی محیط زیستی یک مسیر دوطرفه است و اتحادیه اروپا می‌تواند از مبادله با سایر نقاط جهان، از جمله ایران، چیزهای زیادی بیاموزد.

وکیل شاکیان حادثه اتوبوس خبرنگاران که در دومین جلسه رسیدگی به پرونده اتوبوس خبرنگاران محیط زیست، از طرف خبرنگاران مصدوم و با اخذ توکیل از وکلای اولیاء دم از اولیاء دم هم دفاع کرد، گفت: در این جلسه خواستار محاکمه مسئولان سفر علاوه بر راننده شدیم و ظرف چند روز آینده رای صادر می‌شود.
روز گذشته دومین دادگاه حادثه اتوبوس خبرنگاران محیط زیست با حضور هیات کارشناسی، راننده، پدر مرحوم مهشاد کریمی و تعدادی از خبرنگاران در ارومیه برگزار و در آن چند سند مهم مبنی بر مناسب نبودن اتوبوس برای جاده فرعی درجه ۲ ارائه شد.
دوم تیرماه سال ۱۴۰۰ در پی واژگونی اتوبوس خبرنگاران در جاده نقده مهشاد کریمی – خبرنگار ایسنا- و ریحانه یاسینی -خبرنگار ایرنا- جان خود را از دست دادند و ۲۱ خبرنگار و عکاس دیگر مجروح شدند. بر اساس آخرین اعلام کارشناسان قوه قضائیه راننده به عنوان مقصر 100 درصدی این حادثه شناخته شده است.
محمد داسمه در گفت‌و‌گو با ایسنا افزود: جلسه دوم پرونده اتوبوس خبرنگاران در محاکم کیفری دو ارومیه با حضور پدر مرحوم مهشاد کریمی، برخی خبرنگاران شاکی، هیات کارشناسی و راننده اتوبوس خبرنگاران برگزار شد. در این دادگاه به نظریه سازمان حمل و نقل جاده‌ای کشور استناد کردیم که رئیس کمیسیون عمران مجلس طی مکاتبه‌ای آن را برای مرجع قضایی فرستاده بود.
او افزود: بر اساس نظریه، اتوبوس با هندسه جاده همخوانی نداشت چرا که جاده روستایی و درجه ۲ بود و باید از وسیله نقلیه سبک برای تردد در این جاده استفاده می‌شد بنابراین انتخاب نوع وسیله نقلیه نامناسب یکی از تقصیرهای مسئولان سفر است. در این شرایط علاوه بر راننده، مسئولان سفر مقصر هستند بنابراین تقاضای نقض منع تعقیب مسئولان سفر و محاکمه آنان و راننده را ارائه دادیم.
این وکیل دادگستری اضافه کرد: در این جلسه صورتجلسه‌ای از جانشین پلیس راهور کشور و مسئولان ارشد نیروی انتظامی و سازمان حمل و نقل جاده‌ای ارائه کردیم که در آن اعلام شده است که علاوه بر راننده، مسئولان سفر هم مقصر هستند.
داسمه در پایان گفت: رای دادگاه به احتمال زیاد ظرف چند روز آینده اعلام می‌شود.
پیش از این ۱۷ خرداد اولین جلسه دادگاه کیفری اتوبوس خبرنگاران در راستای اعتراض به قرار منع تعقیب مسئولان در این پرونده، در ارومیه برگزار شده بود.

رئیس جمهور در جریان نشست دیروز هیات دولت با اشاره به ضرورت اقدامات تبیینی و اقناعی با موضوع عفاف و حجاب، جامعه ایرانی را جامعه‌ای عفیف و علاقمند به حجاب دانست و گفت: «امروز عمده بانوان و دختران ما در جامعه بسیار مقید به حفظ حجاب و عفاف هستند و باید از آنها تشکر کرد.» به گزارش ایرنا، ابراهیم رئیسی با تاکید بر ضرورت اجرای قانون حجاب و عفاف از سوی همه دستگاههای اجرایی، ملاک عمل در این زمینه را مُرِّ قانون و آموزه‌های روشن دینی دانست و با رد هر گونه اقدام سلیقه‌ای یا خارج از چارچوب‌های قانونی در این زمینه گفت: «قانون حجاب و عفاف، تکلیف همه دستگاه‌ها و نهادهای اجرایی و حاکمیتی را در زمینه ترویج و حفظ حجاب، مشخص کرده است.» رئیسی جامعه ایران را جامعه‌ای دینی و علاقه‌مند به رعایت احکام و قواعد شرعی خواند و با قدردانی از منش و روحیات مردم در این حوزه، گفت: «ترویج فرهنگ حجاب و عفاف به نوعی علاقه قلبی عمده مردم است. دستگاه‌های مسئول باید تلاش کنند، ضمن رعایت قواعد و موازین قانونی، در این مسیر گام بردارند.»

وزارت امور خارجه کره جنوبی در بیانیه‌ای از گفت‌وگوی معاونان وزیران امور خارجه ایران و کره درباره روابط دوجانبه و مسئله آزادسازی پول‌های بلوکه شده ایران در بانک‌های کره‌ای خبر داد. آن‌طور که خبرگزاری یونهاپ در گزارشی آورده، وزارت امور خارجه کره جنوبی اعلام کرد، دیپلمات‌های ارشد ایران و کره، دیروز تماسی تلفنی داشته‌ و درباره راه‌هی بهبود روابط دوجانبه که تحت تاثیر موضوع پول‌های بلوکه شده این کشور در بانک‌های کره قرار گرفته است، گفت‌وگو کرده‌اند. در بیانیه وزارت امور خارجه کره آمده است: «چو هیون دونگ، معاون وزیر خارجه کره با علی باقری‌کنی درباره آخرین تحولات مذاکرات درباره احیای توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ گفت‌وگو کردند.» وزارت خارجه کره جنوبی همچنین اعلام کرد، علی باقری‌کنی در این تماس تلفنی گفت، «مسائل مبرم دوجانبه» باید فورا حل شوند و همتای کره‌ای او پاسخ داد که دولت سئول با احیای توافق هسته‌ای تلاش خواهد کرد این پول‌ها آزاد شوند و واردات نفت [از ایران] از سرگرفته شود. مقامات سئول گفته‌اند سرنوشت پول‌های بلوکه‌شده به نتیجه مذاکرات هسته‌ای ایران با قدرت‌های جهانی بستگی دارد اما مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن در اواخر ژوئن در دوحه، بدون پیش‌رفتی هدف‌مند بود.
این در حالی بود که روز گذشته سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز با بیان اینکه طی روزهای آینده شاهد سفرهای مهمی از سوی سران کشورهای همسایه و منطقه به تهران خواهیم بود، بیان کرد: «به زودی زمان و مکان مذاکرات احیای برجام و رفع تحریم‌ها مشخص می‌شود.» ناصر کنعانی که در نخستین نشست خبری خود در قامت سخنگوی دستگاه دیپلماسی خواستار آزادی بی‌قیدو شرط دیپلمات ایرانی شد که هم‌اکنون در یکی از زندان‌های بلژیک به‌سر می‌برد، در بخشی دیگر از سخنانش ابراز امیدواری کرد که با رویکرد سازنده و همراه با حسن نیت طرف‌های مذاکره‌کننده از جمله آمریکا که مسئول اصلی شرایط کنونی در روند مذاکرات است، امکان جمع‌بندی نتایج مذاکرات در آینده نزدیک فراهم شود.»