مهر امسال پایتخت نشینان هوای آلوده تنفس کردند. آنطور که شرکت کنترل کیفیت هوای تهران گزارش داده است، تهران در ۳۰ روز گذشته، ۲۲ روز هوای قابل قبول داشته و ۸ روز هم هوا برای گروه‌های حساس ناسالم بوده است. سایت‌های خبری در اولین روزهای پاییز امسال خبر دادند که آلودگی هوا نسبت به گذشته در تهران رکورد زده است. گفته می‌شود کیفیت هوای پایتخت در نخستین هفته پاییز امسال، ۴ روز در شرایط ناسالم برای گروه‌های حساس بود و ۳ روز هم در شرایط قابل قبول. گفته می‌شود که از میان آلاینده‌ها ذرات کمتر از دو و نیم میکرون، سه روز و ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرون هم در این بازه زمانی، یک روز هوای پایتخت را آلوده کردند. اکنون پرسش اینجاست که وضعیت هوا در مهر یک دهه اخیر هم به آلودگی امسال بود؟

بررسی‌های روزنامه پیام‌ما، از داده‌های شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در مهر سال ۹۹ نشان می‌دهد که در این تاریخ هوای تهران ۲۱ روز در شرایط قابل قبول قرار داشته و ۹ روز هم برای گروه‌های حساس ناسالم بوده است. آلاینده غالب در روزهایی که هوا برای گروه‌های حساس ناسالم بود، ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون بود. سال گذشته کیفیت هوا در بازه زمانی ۲۰‌ام مهر تا ۲۷‌ام مهر برای گروه‌های حساس ناسالم شناسایی شد. اطلاعات شرکت کنترل کیفیت هوا در مهر سال ۹۸ نیز نشان می‌دهد که در این بازه زمانی، تهران ۲۷ روز هوای قابل قبول برای تنفس داشته و هوا تنها سه روز برای گروه‌های حساس، ناسالم بوده است. آلاینده غالب در مهر سال ۹۸ ذرات کوچکتر از دو و نیم میکرون بودند و همچنین در این بازه یک روز هم ذرات کوچکتر از ۱۰ میکرون هوا را آلوده کردند.
مهر سال ۹۷ اما اوضاع قدری متفاوت‌تر از سال‌های اخیر بوده است. مهر سه سال گذشته، تهران دو روز هوای پاک داشته و شهروندان در همین بازه زمانی ۲۸ روز هوای قابل قبول تنفس کردند و هیچ روزی هم هوا ناسالم نبوده است.
میزان ذرات آلاینده کمتر از ۲.۵ میکرونی در هوا در این بازه زمانی هیچ روزی از عدد ۹۰ بالاتر نرفته است.
بررسی‌های روزنامه پیام ما از داده‌های شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در مهر سال ۹۶ نیز نشان می‌دهد که تهران در آن‌بازه زمانی، ۲۹ روز هوای قابل قبول داشته و یک روز هم هوا برای تنفس پاک بوده است. اعدادی با داده‌ها در سال ۹۵ قدری متفاوت‌تر است. کیفیت هوا در آن زمان ۲ روز ناسالم برای همه گروه‌ها بوده است و ۲۸ روز هم برای همه گروه‌ها قابل قبول بوده است. آلاینده غالب در آن بازه زمانی، همچون تمام روزهای پاییزی ذرات آلاینده کمتر از دو و نیم میکرون و ذرات آلاینده کمتر از ده میکرون بوده‌اند. کیفیت هوای تهران در مهر سال ۹۴ اما قدری مشابه سال‌های اخیر است. در آن مقطع، تهران ۲۶ روز هوای قابل قبول برای تنفس داشته اما شهروندان حساس حدود ۴ روز هوای ناسالم را تنفس کردند. ذرات کوچکتر از دو و نیم میکرون در این بازه زمانی گریبان پایتخت را گرفته بودند. آنچنان که از داده‌ها مشخص است، کیفیت هوا در مهر ۹۳ متفاوت با همیشه بوده است. در این بازه زمانی تهرانی‌ها حدود ۱۷ روز هوای قابل قبول تنفس کردند و دو روز هم هوای پاک اما در عوض کیفیت هوا در این بازه زمانی حدود ۱۱ روز برای گروه‌های حساس ناسالم بوده است. تمام این یازده روز را ذرات کوچکتر از دو نیم میکرون هوای تهران را آلوده کرده بود.
رکورد شکنی در مهر سال ۹۲
به نظر می‌رسد که مهر سال ۹۲ در سال‌های اخیر رکورد آلودگی را شکسته باشد. نخستین سی روزه پاییز در سال ۹۲، هوا تنها هشت روز قابل قبول بوده است. هشت سال پیش در این بازه زمانی، پایتخت‌نشینان حدود ۲ روز هوای ناسالم تنفس کردند و ۲۰ روز هم هوا برای گروه‌های حساس ناسالم بوده است. به نظر می‌رسد که ذرات معلق کمتر از دو و نیم میکرون در این بازه زمانی در هوای تهران بیش از قبل و حالا جولان داده‌اند.
بررسی‌های روزنامه پیام ما از داده‌های شرکت کنترل کیفیت هوا در مهر سال ۹۱ نیز نشان می‌دهد که در آن تاریخ شهروندان تهرانی حدود ۱۷ روز هوای قابل قبول تنفس کردند و ۱۳ روز هم هوا برای گروه‌های حساس ناسالم بوده است. وضعیتی مشابه با سال‌های اخیر به همراه مقادیر بسیاری از ذرات معلق کوچکتر از دو و نیم میکرون که آلاینده غالب در نیمه دوم و سرد سال است.
وضعیت هوا در سال ۹۰ نیز مطلوب به نظر نمی‌رسد، آنچنان که از پایش آنلاین کنترل کیفیت هوای تهران روشن است، مهر ده سال گذشته پایتخت ۸ روز هوای قابل قبول داشته و ۲۲ روز هم هوا برای گروه‌های حساس ناسالم بوده است.
هوا چرا آلوده بود؟
بررسی اطلاعات مندرج در سایت کنترل کیفیت هوای پایتخت نشان می‌دهد که کیفیت هوای پایتخت در مهر امسال قدری متفاوت‌تر از مهر سال‌های قبل است. هرچند که سال‌های ابتدایی دهه نود هوا نسبت به سال‌های اخیر آلوده‌تر به نظر می‌رسد اما مشخص است که امسال نسبت به سال‌های آخر دهه نود، هوا قدری آلوده‌تر بوده است.
مساله‌ای که حسین شهیدزاده، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در توجیه آن به خبرگزاری فارس گفته بود: «آلودگی هوایی که از ابتدای پاییز ایجاد شد آلودگی زودتر از موعد نبود و سال‌های قبل هم شاهد چنین آلودگی بودیم البته آلودگی سال‌های قبل‌تر به دلیل تغییر الگوی ترافیک ناشی از بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها بود ولی امسال گرد و غبار و خاک سبب ایجاد آلودگی هوا در پایتخت در نخستین روزهای پاییز شد. گرد‌و‌غبار از سمت غرب ساعاتی وارد تهران شد و این آلودگی ناشی از ذرات معلق زیر 10 میکرون بود که نسبت به ذرات کوچک‌تر (pm2.5) درشت‌تر است و به نوعی انسان‌ساخت محسوب نمی‌شود چرا که خشک بودن زمین و وزیدن باد با سرعت مناسب سبب ایجاد آن خواهد شد.» او همچنین تاکید کرده بود: «همچنین در نیمه نخست سال جاری تعداد روزهای دارای بارش، کمتر از سال گذشته بود و به همین علت ملاحظه شد که با خشکی بیشتر، تعداد روزهای نامطلوب به لحاظ ذرات معلق ناشی از گرد و غبار نیز بیشتر از سال گذشته بود.با سرد شدن هوا و ایجاد شرایط خاص به لحاظ پارامترهای هواشناسی و همین طور ترافیک موجود در شهر، تعداد روزهای آلوده به دلیل آلاینده‌های ناشی از وسایل نقلیه، افزایش می‌یابد و لازم است شهروندان به مواردی همچون معاینه فنی وسایل نقلیه خود و همچنین استفاده کمتر از وسایل نقلیه اهتمام ورزند.»