کرمان؛ استان طلا و مس
از رفسنگان تا زراوند
کرمون- کرمان؛ بهشت معادن است و نام برخی از شهرهای استان کرمان نیز برگرفته از نام معادن است. شهرهای زرند، رفسنجان و سیرجان از این جمله است.
زرند
نام قدیم زرند، زراوند است. این نام را می توان زیباترین کلمه دانست و ریشه در متون ادبیات فارسی قدیم دارد که در دورانی خاص به شهر زرند گفته شده است. به طوری که در روزگاران قدیم افراد فاضل و صاحب خرد نام زراوند را بر فرزندان خود که از نظر وجاهت جمال و نجابت اخلاق و نیز دارا بودن هنر مردمداری بوده و نسبت به سایر اولاد پسر ارجحیت داشته می گذاشتند و حتی او را به بهترین مقام های روحانی دوران خود انتخاب می کردند. نمونه آن که در اکثر کتب قدیمی به خصوص فرهنگ مرحوم دهخدا از آن یاد شده، پیری «نرسی» نام بوده که سه پسر داشته و نام پسری که ویژگی های ذکر شده را شامل می گردیده زراوند گذاشته است. البته کلمه زراوند معانی دیگری نیز دارد که مهمترین آن ها که با زروند و زرند هم خوانی داشته و هم معنی بوده مکان زر می باشد. (زرا) به معنی زر، (وند) به معنی مکان آمده که در مجموع به مکان زر گفته شده است. معنی دیگر زراوند که در کتاب اوستا آمده به محلی اطلاق می شده که در اطراف آن رودهای متعدد وجود داشته باشد. چنین معنی هم با توجه به موقعیت جغرافیایی زرند که هنوز هم بعد از گذشت قرنها، آثار و بقایای رودخانه ها، سیلاب ها و جویبارها که در گذشته به واسطه دامنه طویل رشته کوه های سر به فلک کشیده که در شرق زرند قرار گرفته اند، مطابقت دارد. معنی دیگر «زرآوند» که در کتب تاریخی آمده با توجه به کلمه (آوند) ظرف طلا قید گردیده که تمام معانی مذکور حکایت از تنها اسم زیبا و سنتی زراوند است که به زرند می گفتند.
رفسنجان
رفسنجان؛ اسامی مختلفی دارد که بیشتر در ارتباط با ذخایر زیر زمینی آن نام گذاری شده‌است. مانند «رفسنگان» یا «رفسنگ» از دو کلمه رفسنگ به معنای مس و «کان» به معنای معدن است که عربی شده آن رفسنجان می‌باشد. معدن مس سرچشمه معروف به چشم فیروزه‌ای بزرگترین معدن مس روباز در جهان می‌باشد. این شهر تاریخی دارای غنی‌ترین معادن مس و بزرگترین معدن مس روباز جهان می‌باشد و مجتمع مس سرچشمه به لحاظ وسعت سومین کارخانه فرآوری مس جهان است.
سیرجان
درباره وجه تسمیه سیرجان نظرهای مختلفی اظهار شده‌است. اما پژوهشگران عمدتاً بر این عقیده‌اند که در زمان ساسانیان به دلیل وجود قنات های بسیار زیاد در این منطقه، آن را«سیرگان» یا «سیرکان» یعنی سیرآب از قنات یا پر از قنات نامیده‌اند. عده‌ای نیز کلمه «گان» یا «کان» را که به معنی معدن است به علت وجود معادن گوناگون در این منطقه دانسته‌اند. در استیلای عرب نام سیرگان معرب شده و به سیرجان تغییر یافت.