هم زمان با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تمامی مدارس کشور در همه مقاطع تحصیلی تعطیل شده و تمامی دانش‌آموزان از درس و مدرسه جا ماندند، از سوی دیگر بمباران مدرسه دخترانه میناب و شهادت بیش از ۱۰۰ دانش‌آموز و معلم نگرانی بسیاری را در میان خانواده‌ها، فرهنگیان و مسئولان آموزش‌وپرورش برانگیخت.

  شهادت ۲۴۵ دانش‌آموز

به گفته مقامات وزارت آموزش‌وپرورش از ابتدای جنگ تا امروز ۲۴۵ دانش‌آموز به شهادت رسیده‌اند. «حسین صادقی» رئیس مرکز اطلاع‌رسانی و روابط‌عمومی این وزارت‌خانه اظهار کرد: «از این تعداد ۱۳۴ شهید پسر و ۱۰۰ شهید دختر بودند. همچنین ۵ نوآموز پسر و ۲ نوآموز دختر نیز به شهادت رسیدند.»

به گزارش ایسنا او با بیان اینکه با بیان اینکه ۵۶ فرهنگی هم در این حملات جان خود را ازدست‌داده‌اند، افزود: «از این تعداد ۹ نفر از فرهنگیان مرد و ۳۸ نفر زن بودند. همچنین ۶ نفر بازنشسته مرد و ۳ نفر بازنشسته زن به شهادت رسیدند.»

به گفته رئیس مرکز اطلاع‌رسانی و روابط‌عمومی وزارت آموزش‌وپرورش ۱۷۸ دانش‌آموز و ۲۴ فرهنگی نیز در حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران مجروح شدند.

  تخریب اماکن و فضاهای آموزشی

هم‌زمان با این موضوع بسیاری از مدارس و مراکز آموزشی کشور نیز دچار خسارت‌های متعددی شده است. صادقی دراین‌رابطه گفت: «۷۶۳ فضای آموزشی از ابتدای جنگ رمضان تا کنون آسیب دیده است، همچنین ۵۱ فضای اداری، ۱۵ کانون فرهنگی، ۳۲ سالن ورزشی و ۷ اردوگاه دانش‌آموزی نیز در این حملات دچار آسیب شده‌اند. شهرهای تهران و کرمانشاه بیشترین مدارس آسیب‌دیده را دارند.»

از سوی دیگر گزارش‌ها از آسیب به مراکز آموزشی غیردولتی نیز حکایت دارد، به گفته «احمد محمودزاده»، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی نیز از آسیب به ۱۴۶ مدرسه و مرکز آموزشی غیردولتی از آغاز جنگ تا امروز خبر داد.

  دردسرهای شاد

آسیب به این مراکز آموزشی، کشته‌شدن و مجروحیت دانش‌آموزان و فرهنگیان از یک سو و نگرانی از جاماندن دانش‌آموزان دوباره وزارت آموزش‌وپرورش را به‌سوی تداوم آموزش از طریق سامانه‌های آنلاین، مانند «شاد» کشاند. هم‌زمان با این موضوع تلویزیون آموزشی نیز کار خود را آغاز کرد. به گفته رئیس مرکز اطلاع‌رسانی و روابط‌عمومی این وزارت‌خانه تا آخرین روز کاری اسفندماه و پیش از آغاز تعطیلات نوروزی بیش از ۱۲ میلیون نفر از دانش‌آموزان ایرانی از طریق این سامانه پیگیر وضعیت آموزشی خود بودند.

این سامانه که از دوران کرونا و آغاز محدودیت اجتماعی ناشی از پاندمی کرونا در دولت دوازدهم کار خود را آغاز کرد، با محدودیت‌هایی همانند قطعی و سرعت پایین مواجه بود. اگرچه مسئولان وزارت آموزش‌وپرورش ادعا می‌کنند که این سامانه در دولت چهاردهم تقویت شده است، بااین‌حال قطعی سراسری اینترنت بین‌الملل و کاهش پهنای باند اینترنت داخلی بر مشکلات این سامانه افزوده و با اختلال آن همچنان دردسرهای معلمان، دانش‌آموزان و خانواده‌ها برای استفاده از این بستر آموزشی آنلاین ادامه دارد.

بااین‌حال «علیرضا عبدالله‌نژاد»، مشاور مرکز فناوری اطلاعات آموزش‌وپرورش با بیان اینکه در حال حاضر اختلالی در شاد نداریم و فقط کندی وجود دارد که دانش‌آموزان و معلمان باید صبوری داشته باشند گفت: «دانش‌آموزان و معلمان برای جایگزینی می‌توانند از کلاس مجازی شاد که هیچ کندی ندارد و سرورهایشان مجزا از این بخش شاد است، استفاده کنند.»

به گزارش ایسنا، او گلایه برخی والدین و دانش‌آموزان برای اتصال به شاد گفت: «برای اولین‌بار بعد از کرونا تمام مدارس کشور به‌صورت غیرحضوری کلاس‌های خود را برگزار می‌کنند. علی‌رغم اینکه سعی شده زیرساخت‌های خوبی فراهم شود و زمان‌بندی از ۷ صبح تا ۵ بعدازظهر در نظر گرفته شده، مقاطع مختلف در کلاس حضور دارند و جریان آموزش ادامه دارد؛ اما مشکل این است که تعداد زیادی مخاطب در یک‌زمان وارد شاد می‌شوند.»

او افزود: «حدود سه میلیون نفر در هر مقطع زمانی و تحصیلی وارد شاد می‌شوند؛ بنابراین با کندی مواجه می‌شوند؛ اما خوشبختانه اختلال نداریم؛ باید حوصله کنند تا پیام‌ها ارسال شود.»

مشاور مرکز فناوری اطلاعات آموزش‌وپرورش در خصوص ادامه این روند طی روزهای آینده ادامه داد: «تا جایی که توانستیم زیرساخت‌ها را توسعه دادیم تا گسترش پیدا کند. توصیه می‌کنم کلاس‌هایی که نمی‌توانند از پیام‌رسان استفاده کنند از کلاس مجازی شاد استفاده کنند که ظرفیت حدود یک تا یک و نیم‌میلیون نفر را می‌توانیم پوشش دهیم.»

عبدالله‌نژاد با بیان اینکه اگر درست زمان‌بندی شود از ۷ صبح تا ۵ بعدازظهر، ۲ میلیون نفر می‌توانند از بخش کلاس مجازی شاد استفاده کنند گفت: «در کلاس مجازی شاد هنوز به یک‌چهارم ظرفیتی که در نظر گرفتیم نرسیدیم. در کلاس مجازی نه اختلال داریم و نه کندی، همه می‌توانند استفاده کنند و کاملاً رایگان است.»

او با بیان اینکه در سه‌ماهه پایانی سال گذشته آموزش فضای کلاس مجازی را برای همکاران سراسر کشور برگزار کردیم افزود: «مزایا و امکاناتی که این فضا دارد را معرفی کردیم؛ اما هنوز عده‌ای مطلع نیستند که از این فضا استفاده کنند. تا جایی هم که توانستیم اطلاع‌رسانی و آموزش دادیم. سعی می‌کنیم که با اطلاع‌رسانی بیشتر این مسائل را حل کنیم.»

  ناکارآمدی آموزش مجازی

این نخستین‌بار نیست که مدارس در کشور به‌ویژه در سال‌های اخیر، به تعطیلی کشیده شده و آموزش از طریق سامانه‌های آنلاین اجرا می‌شود، از همان دوران کرونا، بسیاری از کارشناسان آموزشی و حتی مسئولان وزارت آموزش‌وپرورش نسبت به عدم حضور دانش‌آموزان به‌ویژه مقاطع ابتدایی در فضاهای آموزشی انتقاد کرده و این محرومیت را عاملی مهم در عقب‌ماندگی آموزشی و تربیتی قلمداد کردند.

در ماه‌های پیش از جنگ نیز یکی از معاونان آموزش‌وپرورش نیز در گفت‌وگویی تعطیلی مدارس به‌ویژه مدارس ابتدایی را به دلیل مسائلی مانند جنگ، یا گسترش بیماری‌هایی مانند آنفلوانزا را فاجعه خواند. «رضوان حکیم‌زاده»، معاون آموزش ابتدایی وزیر آموزش‌وپرورش در دی‌ماه گفت: «تعطیلی مدارس به‌ویژه در دوره ابتدایی فاجعه است، باید به این نکته توجه داشت که در تمام دنیا نسبت به آموزش حضوری سخت‌گیری‌های زیادی وجود دارد، یعنی اگر در مدارس سایر کشورهای دنیا، اعلام شود دانش‌آموزان به مدرسه نیایند، والدین اصلاً این موضوع را نمی‌پذیرند، درحالی‌که والدین دانش‌آموزان ما نسبت به این مسئله بی‌اعتنا هستند.»

به گفته حکیم‌زاده، آموزش مجازی نه‌تنها تمرکز را کاهش می‌دهد؛ بلکه یک شیوه ناکارآمد است: «آموزش مجازی خصوصاً در دوره ابتدایی یک آموزش ناکارآمد است و اصلاً مناسب کودکان در بازه سنی آموزش ابتدایی نیست. دامنه تمرکز و ساعت آموزش کودکان ابتدایی اصلاً مناسب فضای مجازی نیست. فضای مجازی برای یادگیرنده‌های خودراهبر است؛ یعنی افرادی که خودشان بزرگسال هستند و آن‌قدر توانایی دارند که بتوانند از فضای مجازی یادگیری لازم را کسب کنند، نه دانش‌آموزان کودک و ابتدایی که نیاز به همراهی دارند. همان اوایل که آموزش مجازی راه افتاد، بیشتر برای استفاده دانشگاه‌ها و بزرگسالان بود، اما ما اکنون از آن برای یادگیری دانش‌آموزان ابتدایی استفاده می‌کنیم که این اصلاً درست نیست.»

معاون وزیر آموزش‌وپرورش با اعلام نگرانی خود از آموزش‌های مجازی تأکید کرد: «ما به‌شدت نگران و معترض هستیم، همان‌طور که نگرانی‌های ما در دوران کرونا درباره تعطیلی مدارس به تحقق پیوست، در حال حاضر نیز درباره تعطیلی مکرر مدارس نگران هستیم و فکر می‌کنیم باید یک فرهنگ‌سازی درست در این باره انجام شود.»