کشف لاشه یک نوزاد گرازماهی بی‌باله پشتی در سواحل بندر رستمی از توابع بخش ساحلی دلوار در استان بوشهر، زنگ هشداری تازه درباره وضعیت پستانداران دریایی خلیج فارس به صدا درآورد. این لاشه صبح روز ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ در سواحل بکر این منطقه مشاهده و ثبت شد. بر اساس بررسی‌های اولیه، طول این نوزاد حدود ۹۰ سانتی‌متر بوده که با توجه به اندازه معمول تولد در این گونه، نشان‌دهنده مرگی بسیار زودهنگام است.

کارشناسان محیط‌زیست معتقدند تلفات پستانداران دریایی در سال‌های اخیر با عواملی همچون گرفتار شدن در تورهای صیادی، برخورد با شناورها، آلودگی‌های نفتی و صوتی و برهم خوردن امنیت زیستگاه‌های ساحلی ارتباط مستقیم دارد؛ تهدیدهایی که به‌ویژه در آب‌های کم‌عمق و ساحلی شدت بیشتری دارند.

گرازماهی یا Porpoise یکی از کمتر شناخته‌شده‌ترین پستانداران دریایی است که در خانواده Phocoenidae قرار می‌گیرد. این جانوران شباهت زیادی به دلفین‌ها دارند، اما از نظر علمی و ظاهری تفاوت‌هایی میان آن‌ها وجود دارد. برای نمونه، بسیاری از گونه‌های گرازماهی پوزه کوتاه‌تری نسبت به دلفین‌ها دارند و ساختار دندانی آن‌ها نیز متفاوت است. گرازماهی‌ها معمولاً جثه‌ای کوچک‌تر از اغلب دلفین‌ها دارند و طول آن‌ها در سنین بلوغ بسته به گونه متفاوت است.

از نظر رفتاری نیز تفاوت‌هایی میان این دو گروه دیده می‌شود. دلفین‌ها به داشتن سیستم صوتی پیچیده و رفتارهای اجتماعی گسترده شهرت دارند، در حالی که گرازماهی‌ها اغلب در گروه‌های کوچک‌تر یا به‌صورت انفرادی مشاهده می‌شوند و بیشتر از کلیک‌ها و صداهای ساده برای برقراری ارتباط و مکان‌یابی استفاده می‌کنند.

زیستگاه گرازماهی‌ها عمدتاً آب‌های کم‌عمق ساحلی، خورها و خلیج‌های آرام است؛ مناطقی که امکان دسترسی آسان به منابع غذایی مانند ماهی‌های کوچک و سخت‌پوستان را فراهم می‌کند. آن‌ها با بهره‌گیری از سامانه مکان‌یابی صوتی قادرند حتی در آب‌های کدر یا کم‌نور شکار کنند.

با این حال، همین وابستگی به مناطق ساحلی سبب شده است گرازماهی‌ها بیش از بسیاری از پستانداران دریایی دیگر در معرض تهدیدهای انسانی قرار گیرند. آلودگی آب، صید بی‌رویه، تردد شناورها و آلودگی صوتی می‌تواند توانایی جهت‌یابی و تغذیه آن‌ها را مختل کند.

کارشناسان تأکید می‌کنند مرگ این نوزاد تنها از دست رفتن یک فرد نیست، بلکه نشانه‌ای از فشار فزاینده بر اکوسیستم دریایی خلیج فارس است. گرازماهی‌ها به‌عنوان شکارچیان میانی، در تنظیم جمعیت ماهیان نقش دارند و حضورشان شاخصی از سلامت زیستگاه‌های دریایی محسوب می‌شود. از این رو، تقویت پایش‌های میدانی، افزایش آگاهی عمومی و اجرای برنامه‌های حفاظتی هدفمند، ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ تنوع زیستی سواحل جنوبی کشور به شمار می‌رود.

منبع : ایسنا