هوش مصنوعی به تب جدید در جهان و ایران بدل شده است. متخصصان و مردم ایران همواره مشتاق ایده‌های جدید و روندهای جدید بوده و هستند، اما متأسفانه این گرایش مانند سایر تب‌های موجود فقط در حد شعار و کارکردهای سطحی بدون توجه به تبعات و ابعاد مختلف آن است.

در مرکز چشم‌انداز معاصر شهری هوش مصنوعی، تأکید فزاینده‌ای بر بومی‌سازی داده و پیگیری حاکمیت داده‌ها وجود دارد. با تلاش ملت‌ها و شهرها برای کنترل بیشتر زیرساخت‌های هوش مصنوعی، چشم‌انداز ژئوپلیتیک در حال تجزیه است و دولت‌های ملی اکوسیستم‌های فناورانه مستقلی ایجاد کرده و برای سرمایه‌گذاری در مراکز داده محلی و کارخانه‌های هوش مصنوعی سرعت بخشیده‌اند. داده‌ها به دارایی راهبردی تبدیل شده‌اند که دستورکارهای حاکمیتی را تقویت می‌کنند و زمینه‌ساز تأمین امنیت و پدافند غیرعامل هستد. این فرایند، پرسش‌های اساسی درباره ادعاهای متعارض حاکمیت دیجیتال، بومی و جهانی و همچنین، تأثیرات محیط‌زیستی توسعه پرمصرف هوش مصنوعی برمی‌انگیزد. امروزه، حاکمیت داده‌ها نقشی اساسی ایفا می‌کند؛ زیرا تعیین می‌کند چه کسی حق کنترل دانش، استفاده از منابع و شکل‌دهی به آینده شهرها را دارد و نیاز به حکمرانی و همکاری قوی برای مدیریت مؤثر و عادلانه داده‌ها را در شهرها برجسته می‌سازد.

امروزه بحث داده‌ها و مالکیت آنها از مهمترین مباحث امنیتی در سطح کشورها است. یکی از مهمترین اقدامات در کشورها و حتی سازمان‌هایی مانند دانشگاه‌ها، تدوین آیین‌نامه‌هایی برای مدیریت و حکمرانی هوش مصنوعی و حفاظت از داده‌ها است. 

در این شرایط متأسفانه ابزارهای هوش مصنوعی برای متخصصان شهرسازی کشور ما به راحت‌الحلقومی برای انجام پروژه‌ها و کارهای تخصصی تبدیل شده است.  به‌عبارت دیگر، از روند رایج کپی‌کردن کارهای سایرین و پروژه‌های شهرهای دیگر (چه داخلی  و چه خارجی) به برون‌سپاری انجام کارها وپروژه‌ها به هوش مصنوعی رسیده‌ایم، درحالی‌که انجام هر کاری در محیط هوش مصنوعی به‌معنای خوراک‌رسانی داده‌ای و در دسترس قراردادن داده‌ها در اختیار سیستم‌های بین‌المللی است. مسئله این است که این مدل‌ها باید در حد کمک‌رسان متخصصان باقی بمانند و تفکر و تحلیل باید همچنان وظیفه کسانی باشد که جامعه به آنها برای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری اعتماد می‌کند.

هوش مصنوعی در محیط مصنوع و برنامه‌ریزی شهری شامل زیرساخت‌ها و اکوسیستم‌های دیجیتال  است و دیگر منفعل یا صرفاً خودکار نیست؛ بلکه به‌شکل ابزاری هوشمند و مستقل مانند پهپادها، ربات‌ها و وسایل نقلیه خودران در می‌آید که در بستر شهری یاد می‌گیرد و تکامل می‌یابد. این تغییر، گذار از الگوهای پیشین «شهر هوشمند» را نشان می‌دهد، شهرها به‌سوی هوش‌ مصنوعی عامل‌ پیش می‌روند که محیط مصنوع را در بر می‌گیرد و شیوه‌های جدید و پیچیده‌ای برای مدیریت، برنامه‌ریزی و ارائه خدمات شهری ایجاد می‌کند. 

تغییرات مبتنی‌بر هوش مصنوعی در شهرها، نشان‌دهنده فاصله‌گیری از الگوهای پیشین «شهر هوشمند» است؛ زیرا به‌سوی هوش‌های دارای عاملیت که رأساً قابلیت تصمیم‌گیری دارند، حرکت می‌کند و می‌تواند شیوه‌های حکمرانی، برنامه‌ریزی و ارائه خدمات را به روش‌هایی جدید و پیچیده‌ تحت‌تأثیر قرار دهد. پس، در هر جامعه هوش مصنوعی نیازمند مدل‌های تازه‌ای از هماهنگی و همکاری میان ذی‌نفعان متعدد است تا هم‌سویی با ارزش‌ها و نیازهای همان جامعه تضمین شود.

از سوی دیگر، یکی دیگر از چالش‌های توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در شهرها با ساخت مراکز داده بزرگ و پرهزینه همراه شده است که به‌طور قابل‌توجهی منابعی مانند آب و برق را مصرف می‌کنند. برای مثال براساس پیش‌بینی‌ها، تا سال ۲۰۳۵، مراکز داده مرتبط با هوش مصنوعی ممکن است تا ۲۵ درصد از آب آشامیدنی شهر سیدنی را مصرف کنند، که نگرانی‌هایی جدی در مورد منابع شهری به وجود آورده است. مراکز داده‌ای جدید در مناطق صنعتیِ قدیمی جایگزین زیرساخت‌های سنتی، می ‌شوند و اکنون به زیربنای فیزیکی استخراج داده تبدیل شده‌اند. این مراکز باعث رقابت میان «حاکمیت هوش مصنوعی» و دیگر شکل‌های حاکمیت شهری مثل حقوق آب و انرژی شده‌اند و تأثیرات وسیعی بر محیط‌زیست و مدیریت منابع شهری دارند و می‌توانند بر پایداری سرزمین‌ها تأثیر منفی بگذارند.