سد خرسان ۳ تهدیدی برای میراث فرهنگی و طبیعی





سد خرسان ۳ تهدیدی برای میراث فرهنگی و طبیعی

۳۰ آبان ۱۴۰۴، ۱۸:۰۷

سد خرسان ۳، پروژه‌ای عظیم در حال ساخت در مرز استان‌های چهارمحال‌وبختیاری و کهگیلویه‌وبویراحمد است که با هدف انتقال آب به استان‌های یزد، اصفهان و شمال فارس تعریف شده است و از منظر توسعه اقتصادی و مهندسی اهمیت دارد. اما بررسی‌های میراث فرهنگی و طبیعی نشان می‌دهد این پروژه، بدون در نظر گرفتن زمینه‌های تاریخی، فرهنگی و زیستی، تبعاتی جدی و غیرقابل‌بازگشت برای منطقه خواهد داشت. محل احداث سد در مناطق چهارگانه محیط‌زیست قرار دارد و شامل زیستگاه‌های ارزشمند گونه‌های گیاهی و جانوری، به‌ویژه جنگل‌های بلوط، است که نقش کلیدی در تثبیت خاک، حفظ تنوع‌زیستی و انتقال تجربه زیستی چندصدساله انسان با محیط طبیعی دارند. تغییر تراز آب رودخانه‌ها، آبگیری مخزن و نوسانات محیطی، علاوه‌بر محوطه‌ها و گورستان‌های تاریخی، می‌تواند باعث ازبین‌رفتن بلوط‌ها، نابودی زیستگاه‌های طبیعی و تخریب اکوسیستم‌های حساس شود؛ از منظر میراث‌فرهنگی، پروژه حدود ۲۹ اثر تاریخی و فرهنگی را تحت‌تأثیر مستقیم قرار می‌دهد، شامل «محوطه باستانی لما» (ثبت ملی ۱۷۵۵۰) متعلق به هزاره دوم و هزاره اول قبل از میلاد، «گورستان له‌سوار سادات محمودی پاتاوه» و «گورستان ده‌پایین» (ثبت ملی ۲۹۶۰۱)، که اطلاعات ارزشمند آنها درباره زندگی، باورها و مناسک اجتماعی جوامع گذشته هنوز به‌طور کامل مستندسازی نشده است. تخریب این محوطه‌ها و بلوط‌ها، علاوه‌بر ازدست‌رفتن میراث طبیعی و تاریخی، موجب ازبین‌رفتن حافظه فرهنگی و تجربه زیستی منطقه خواهد شد. زیرا هویت فرهنگی و طبیعی جوامع انسانی با این محوطه‌ها و جنگل‌های بلوط درهم‌تنیده است. جابه‌جایی روستاها و جوامع محلی نیز خطر ازدست‌رفتن دانش بومی، آداب و رسوم مرتبط با محیط‌زیست و فرهنگ محلی را افزایش می‌دهد. توسعه‌ای که بدون شناخت، حفاظت و مستندسازی میراث فرهنگی و طبیعی پیش رود، از نظر پایداری و ارزش واقعی، به‌وضوح با هزینه‌های جبران‌ناپذیر همراه است و هرگونه موفقیت فنی و اقتصادی در کوتاه‌مدت، نمی‌تواند این هزینه‌های فرهنگی، زیستی و اجتماعی را جبران کند. از این منظر، لازم است قبل از ادامه ساخت، برنامه‌ای جامع شامل کاوش‌های نجات‌بخشی محوطه‌ها، حفاظت از جنگل‌های بلوط و زیستگاه‌های طبیعی، مستندسازی دقیق آثار تاریخی و طبیعی و مشارکت فعال جامعه محلی تدوین شود تا اطلاعات ارزشمند تاریخی و زیستی حفظ شود و تبعات پروژه به حداقل برسد. به‌عبارت دیگر، ارزش واقعی این پروژه زمانی محقق می‌شود که توسعه با حفاظت میراث طبیعی، زیستی و فرهنگی هماهنگ باشد و در غیر این‌صورت، هزینه‌های غیرقابل‌بازگشت آن، هم در بُعد تاریخی و فرهنگی و هم زیستی، می‌تواند فراتر از منافع توسعه‌ای باشد و پروژه را از نظر کارشناس میراث‌فرهنگی به گزینه‌ای با ارزش مشکوک بدل کند.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیشترین نظر کاربران

زندگی در تعلیق

زندگی در تعلیق