رخدادهای بامداد سیزدهم ژوئن ۲۰۲۵ و حملات هوایی گسترده رژیم صهیونیستی به مراکز حساس در خاک جمهوری اسلامی ایران، یکی از نادرترین بحران‌های امنیتی کشور در دهه‌های اخیر را رقم زد. این حمله نه‌تنها زیرساخت‌های نظامی و هسته‌ای، بلکه روان جامعه، رسانه‌ها و حکمرانی را نیز درگیر ساخت.
در چنین شرایطی، تحلیل نحوه مواجهه ساختار حاکمیتی با بحران پیش‌آمده، از منظر اصول «حکمرانی مطلوب» یا Good Governance می‌تواند به سیاستگذاران، مدیران ارشد و افکار عمومی در مسیر اصلاحات ساختاری، تقویت تاب‌آوری ملی و ارتقای اعتماد عمومی کمک کند.
۱. اصل پاسخگویی در شرایط بحرانی
در نظریه حکمرانی مطلوب، پاسخگویی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت بحران، اهمیت ویژه‌ای دارد. انتظار می‌رفت در ساعات نخست، مقامات مسئول با حضور سریع و شفاف در رسانه‌ها، ضمن اطلاع‌رسانی، اعتماد عمومی را تقویت کنند.
هرچند نهادهای رسمی پس از تثبیت وضعیت اولیه وارد عمل شدند، اما تأخیر در انتشار برخی اطلاعات یا فقدان بیانیه‌های فوری، سؤالاتی برای افکار عمومی ایجاد کرد. در آینده می‌توان با توسعه پروتکل‌های ارتباطی بحران‌محور، این تأخیرها را کاهش داد.
۲. شفافیت: تعادل میان امنیت ملی و آگاهی عمومی
اصل شفافیت، به‌معنای تعهد حاکمیت به اطلاع‌رسانی منطقی و مسئولانه به جامعه است. با توجه به ماهیت امنیتی حادثه، بسیاری از اطلاعات تا زمان بررسی دقیق قابل‌انتشار نبود؛ بااین‌حال، می‌توان با طراحی الگوی اطلاع‌رسانی مرحله‌ای، هم ملاحظات امنیتی را حفظ و هم از گسترش شایعات جلوگیری کرد.
ایجاد یک ساختار اطلاع‌رسانی متمرکز، در آینده می‌تواند در مهار التهابات رسانه‌ای مؤثر واقع شود.
۳. کارآمدی: سنجش ظرفیت واکنش در برابر بحران
اصول حکمرانی مطلوب بر کارآمدی و اثربخشی تصمیمات نیز تأکید دارد. واکنش محدود اولیه ایران می‌تواند ناشی از ضرورت ارزیابی جامع و دقیق شرایط، جلوگیری از تصمیمات احساسی و اولویت‌بخشی به مدیریت داخلی باشد.
این رویکرد در عین حفظ منافع ملی، نشان‌دهنده تمایل به مدیریت هوشمندانه بحران و پرهیز از ورود به فاز غیرقابل‌کنترل جنگی است. در آینده، افزایش تمرینات بین بخشی میان نهادهای نظامی، امنیتی و رسانه‌ای می‌تواند سرعت واکنش را بهبود بخشد.
۴. عدالت و حمایت از شهروندان
یکی از ابعاد کلیدی حکمرانی مطلوب، توجه به حقوق و امنیت روانی شهروندان در شرایط بحران است. بسیاری از مردم در تهران و سایر مناطق کشور دچار نگرانی و شوک روانی شدند. در این شرایط، بهره‌گیری از ظرفیت سازمان‌های مردم‌نهاد، روانشناسان و رسانه‌های محلی برای آرامسازی فضا، از اولویت‌های آینده‌نگرانه محسوب می‌شود.
۵. مشارکت اجتماعی در مسیر تاب‌آوری
در مدیریت بحران، مشارکت مردم و نهادهای مدنی به‌عنوان مکمل توان حاکمیتی، نقش مهمی ایفا می‌کند. اطلاع‌رسانی دوسویه، استفاده از ظرفیت رسانه‌های اجتماعی و بازسازی حس همبستگی ملی، ابزاری حیاتی برای حفظ انسجام اجتماعی است.
تقویت آموزش‌های همگانی پیشابحرانی، می‌تواند مشارکت مؤثر مردم در مواجهه با بحران‌های آینده را افزایش دهد.
۶. حاکمیت قانون و انسجام نهادی
در شرایط فوق‌العاده، اهمیت نظم قانونی، انضباط نهادی و وحدت فرماندهی بیش از هر زمان دیگری برجسته می‌شود. حضور هماهنگ نهادهای امنیتی، نظامی و اجرایی کشور در روند مدیریت بحران، موجب کاهش تردید عمومی و افزایش اعتماد اجتماعی خواهد شد.
حادثه اخیر، علاوه‌بر ماهیت نظامی و ژئوپلیتیکی خود، یک آزمون راهبردی برای ارزیابی حکمرانی در شرایط اضطرار محسوب می‌شود. جمهوری اسلامی ایران با سابقه‌ای گسترده در مدیریت بحران‌های طبیعی و سیاسی، اکنون در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند با بازنگری در سازوکارهای اطلاع‌رسانی، پاسخگویی، مشارکت‌پذیری و حمایت روانی از جامعه، الگویی بومی‌شده از حکمرانی مطلوب را در شرایط جنگی پایه‌گذاری کند.
این رویداد می‌تواند آغازگر فصلی نو در ارتقای تاب‌آوری اجتماعی، اصلاحات نرم‌افزاری مدیریتی و افزایش سرمایه اجتماعی باشد.