همایش تخصصی «همکاری‌های بین‌المللی: درس‌آموخته‌ها و بهترین تجربیات در مدیریت جنگل‌های زاگرس» با همکاری و هماهنگی وزارت امور خارجه برگزار شد. معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه، «کاظم غریب‌آبادی»، در این همایش با تأکید بر ارزش‌های اکولوژیک جنگل‌های زاگرس و ضرورت حفظ این اکوسیستم برای جهان گفت: «حفاظت از تنوع‌زیستی جنگل‌های زاگرس که میزبان گونه‌های منحصربه‌فردی مانند بلوط ایرانی، پلنگ ایرانی و صدها گونه گیاهی و جانوری دیگر است و همچنین، حفاظت از آب و خاک منطقه که تضمین‌کننده زندگی هزاران نفر از جامعه محلی و معیشت میلیون‌ها نفر از مردم ساکن در غرب ایران است، جزء مسئولیت‌های مشترک بین‌المللی محسوب می‌شوند.»

راه‌حل‌های موجود

غریب‌آبادی ادامه داد: «جمهوری اسلامی ایران و جنگل‌های زاگرس نیز از عواقب پدیده تغییراقلیم در امان نبوده‌اند. تبعات منفی تغییراقلیم، ناشی از فعالیت‌های کشورهای توسعه‌‌یافته در سال‌های گذشته است که هزینه گزافی را بر محیط‌زیست جهانی تحمیل کرده است. ازاین‌رو، برای مقابله با اثرات منفی تغییراقلیم از جمله بیابان‌زایی، ازبین‌رفتن جنگل‌ها، فرسایش خاک و کاهش منابع آب، کشورهای توسعه‌یافته باید با کشورهای درحال‌توسعه همکاری کنند. متأسفانه تحریم‌های ظالمانه و یکجانبه و غیرقانونی با ممانعت از تأمین منابع مالی و انتقال فناوری‌های پیشرفته، مشکلاتی را در زمینه مقابله مؤثر با تغییراقلیم و حفاظت از محیط‌زیست ایجاد کرده است.»

او ادامه داد: «در این شرایط، راه‌حل‌هایی وجود دارد که می‌تواند به ما کمک کند تا از این بحران عبور کنیم و جنگل‌های زاگرس را برای نسل‌های آینده حفظ کنیم و آن چیزی نیست جز مدیریت پایدار جنگل‌ها. مدیریت پایدار به‌معنای استفاده بهینه از منابع‌طبیعی بدون آسیب به اکوسیستم‌های طبیعی و بدون به خطر انداختن توانایی‌های نسل‌های آینده است. جنگل‌های زاگرس یکی از مهمترین زیستگاه‌های گونه‌های نادر و منحصربه‌فرد هستند. حفظ این تنوع‌زیستی از اهمیت بالایی برخوردار است. ایجاد مناطق حفاظت‌شده، جلوگیری از شکار غیرمجاز و برنامه‌های تحقیقاتی برای شناسایی و مراقبت از گونه‌های در خطر می‌تواند گامی مهم در این راستا باشد.»

خسارت بالای آتش

غریب‌آبادی در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت: «یکی از تهدیدات جدی جنگل‌های زاگرس آتش‌سوزی‌ها هستند که سالانه خسارت‌های زیادی به این جنگل‌ها وارد می‌کنند. با آموزش جوامع محلی، به‌کارگیری فناوری‌های پیشرفته برای پیش‌بینی و مقابله با آتش‌سوزی و تقویت زیرساخت‌های مدیریتی می‌توان این تهدید را کاهش داد. جوامع محلی که در اطراف جنگل‌های زاگرس زندگی می‌کنند، نقش کلیدی در حفظ یا تخریب این اکوسیستم‌ها دارند. ارتقای آگاهی‌های محیط‌زیستی، آموزش روش‌های کشاورزی و دامداری پایدار و ایجاد مشاغل سبز می‌تواند باعث کاهش فشار بر جنگل‌ها و درعین‌حال بهبود معیشت مردم این مناطق شود.»

معاون وزیر خارجه با تأکید بر پایش و مدیریت منابع آب ادامه داد: «جنگل‌های زاگرس تأثیر زیادی بر منابع آب کشور دارند. حفاظت از این جنگل‌ها باعث حفظ منابع آب و جلوگیری از فرسایش خاک می‌شود. مدیریت منابع آبی در این مناطق باید با دقت انجام شود تا هم منابع‌طبیعی حفظ شوند و هم نیازهای مردم تأمین شود.»

در این همایش که با حضور نماینده هماهنگ‌کننده سازمان ملل متحد دفتر تهران و همچنین، مدیر  دفتر منطقه‌ای برنامه عمران ملل متحد و تنی چند از سفرای دیگر کشورها برگزار شد، معاون وزیر جهادکشاورزی و رئیس سازمان منابع‌طبیعی هم گفت: «اکنون بیش از هر زمان دیگری، ضرورت مدیریت مبتنی‌بر علم، مشارکت جوامع محلی، به‌کارگیری فناوری‌های نوین و همکاری‌های بین‌المللی برای ارتقای شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی به‌طور هم‌زمان احساس می‌‌شود.»

نیازمند همکاری‌های بین‌المللی

«علی تیموری» ادامه داد: «سازمان منابع‌طبیعی ایران در راستای مدیریت پایدار، با همکاری سازمان‌های داخلی، اقدامات بسیار مؤثری انجام داده است. ولی قطعاً تلاش این سازمان برای مدیریت بهینه و حفاظت از عرصه‌های طبیعی به‌ویژه جنگل‌های زاگرس به‌تنهایی کافی نیست. جمهوری اسلامی ایران برای حل چالش‌های زیست‌محیطی و برای ارتقای شاخص‌های پایداری، نیازمند توسعه همکاری‌های مؤثر بین‌المللی در محورهای همکاری‌های فنی و تبادل تجربه، تأمین مالی، همکاری منطقه‌ای و همکاری‌های علمی است.»

 به‌گفته او، در بحث همکاری فنی و تبادل تجربه، همکاری با کشورهایی که تجربه دارند می‌تواند در طراحی و اجرای پروژه‌های مدیریت پایدار جنگل‌های زاگرس به ما کمک کنند: «تأمین مالی پروژه‌های احیا و حفاظت از طریق منابع بین‌المللی و بهره‌گیری از ساختارها یا تسهیلات محیط‌‌زیستی جهانی نیاز است؛ زیرا چالش‌‌های زیست‌‌محیطی به مرزهای ملی ما محدود نیستند. همکاری با کشورهای همسایه برای مقابله با پدیده گردوغبار، حفاظت از منابع آبی مشترک و مقابله با آتش‌سوزی‌های مرزی ضروری است.»

تیموری ادامه داد: «ما نیازمند اجرای پروژه‌های مشترک تحقیقاتی، تبادل دانشجو و اشتراک‌گذاری اطلاعات هستیم. امروز با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مختلف می‌توانیم نقش فعالی در ایجاد شبکه‌ای از همکاری‌های چندجانبه ایفا کنیم که نتیجه آن نه‌تنها حفاظت بهتر، بلکه گامی بلند در راستای پایداری در سطح مدیریت پایدار جنگل‌های کشور به‌ویژه جنگل‌های زاگرس باشد. جمهوری اسلامی ایران به‌طورفعال در زمینه احیای جمعیت جنگلی، جنگل‌کاری، ظرفیت‌سازی و ادغام مسائل جنگل در استراتژی‌های توسعه ملی فعالیت می‌کند که از جمله آنها می‌توان به ممنوعیت بهره‌برداری چوبی از تمامی جنگل‌های ایران، تهیه و اجرای طرح صیانت و حفاظت از جنگل‌های کشور، اجرای طرح‌های مردمی کاشت یک میلیارد درخت (به مدت چهار سال) و تهیه و اجرای طرح مدیریت پایدار جنگل‌های زاگرس با مشارکت مردم محلی و تمامی ذی‌نفعان (همان جنگلداری اجتماعی) اشاره کرد.»

برنامه جامع همکاری

او همچنین از همه کشورها و نهادهای بین‌المللی خواست تا در قالب یک برنامه جامع همکاری برای احیای جنگل‌های زاگرس با جمهوری اسلامی ایران مشارکت کنند: «این همکاری، سرمایه‌گذاری برای آینده سرزمینمان و ثبات زیست‌‌محیطی کل منطقه است.»

سرپرست معاونت تولیدی، فنی و زیربنایی سازمان برنامه‌وبودجه کشور گفت: توانمندسازی جوامع محلی و ضرورت تأسیس صندوق مالی ویژه ‌برای حفاظت از زاگرس امری حیاتی است؛ زیرا اعتبارات دولتی به‌تنهایی کافی نیست و سازمان‌‌های بین‌المللی باید در این زمینه مشارکت جدی داشته باشند.

همچنین در بخش دیگری از این همایش «حمید امانی همدانی» گفت: «جنگل‌‌های زاگرس با وسعت شش میلیون هکتار نگهبانان منابع آب و ذخایر ارزشمند طبیعی که از مرزهای شمال‌غربی تا جنوب کشور هستند که تمدن دیرینه ایران و اقوام ایرانی را در خود دارد و جزو یکی از کهن‌‌ترین زیستگاه‌‌های انسانی است.»

او ادامه داد: «این عرصه‌‌ها با تنوع‌زیستی بالا به‌عنوان یکی از ارکان محیط‌زیست کشور نقش مؤثری در تنظیم چرخه آب، کاهش فرسایش خاک، جلوگیری از گسترش بیابان‌‌ها و حمایت از معیشت بیش از ۱۰ میلیون نفر ساکن این مناطق ایفا می‌‌کنند.»

او با بیان اینکه این ثروت بی‌نظیر علاوه‌بر ارزش‌های زیست‌محیطی، حافظ تمدن و فرهنگ است، توضیح داد: «باوجوداین، شاهد آن هستیم که این ثروت تحت‌تأثیر عوامل متعددی از جمله خشکسالی‌‌های پی‌درپی، تغییراقلیم و مسائل مرتبط با معیشت مردم قرار گرفته است. اگر ما نتوانیم الگوی توسعه پایدار مبتنی‌بر حفاظت و بهره‌‌برداری خردمندانه را در این مناطق تثبیت کنیم، شاهد مهاجرت‌‌های گسترده‌‌تر در سال‌های آینده خواهیم بود.»

تأکید بر حفظ زاگرس

به‌گفته امانی همدانی، جمهوری اسلامی ایران در برنامه‌ها و سیاست‌‌های خود بر حفظ این میراث تأکید دارد، اما واقعیت این است که چالش‌‌های پیش‌ رو فراتر از ظرفیت‌‌های ملی و نیازمند یک همکاری جهانی است: «ما در تلاشیم همکاری بین دستگاه‌‌های دولتی، نهادهای علمی، سازمان‌های مردم‌نهاد و جوامع محلی را تقویت کنیم و ظرفیت‌‌های جدیدی از نقش محیط‌‌زیستی در جذب مشارکت‌‌ها و همچنین، انتقال تجربیات موفق ایجاد کنیم. امروز دیگر نمی‌توان به جنگل‌‌ها به‌عنوان منبع چوب یا فضای سبز نگاه کرد، این اکوسیستم‌‌ها نگهبانان حیات پایدار در سیاره آبی هستند، حفاظت از جنگل‌‌های زاگرس که از جمله میراث اصلی بشریت محسوب می‌‌شوند، اکنون نیازمند مبارزه‌ای در سطح جهانی است.»

او گفت: «آثار تخریب این گنجینه طبیعی به یک کشور محدود نیست و تبعات آن همه ساکنان جهان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. ازاین‌رو، توجه و مشارکت جدی جامعه جهانی برای حفظ این میراث مشترک انسانی را خواستاریم.»