زباله‌های ما و انرژی‌های ناپیدا

مهدی بهرامی

نگاهی به فرصت‌های ازدست‌رفته در حوزه انرژی زیست‌توده

۱۱ بهمن ۱۴۰۳، ۱۱:۲۵

درحالی‌که سهم نیروگاه‌های زیست‌توده یا زباله‌سوزها در سبد انرژی تجدیدپذیر ایران تنها به ۲ درصد رسیده است، باید خاطرنشان کرد که تا سال ۲۰۲۱ میلادی، بیش از ۲۰۰۰ نیروگاه زباله‌سوز در سطح جهانی به بهره‌برداری رسیده است. این در حالی است که در کشورهای توسعه‌یافته، این نوع نیروگاه‌ها به‌سرعت در حال گسترش‌اند و نقشی اساسی در کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی و بهبود کیفیت زندگی ساکنان ایفا می‌کنند.

بر اساس پیش‌بینی‌های بانک جهانی، تولید پسماندها تا سال ۲۰۵۰ میلادی، نسبت به سال ۲۰۱۶، با افزایش ۶۸ درصدی از ۲.۰۲ میلیارد تن به ۳.۴ میلیارد تن خواهد رسید و این روند در شهرها حتی به دوبرابر افزایش خواهد یافت. روش مرسوم دفع پسماندها، یعنی دفن در زمین، به‌مرورزمان به دلیل پیشرفت‌های تکنولوژیکی و نیاز به بازیابی انرژی، روبه‌زوال است.

مطالعه‌ای که مدیریت پسماند در اتحادیه اروپا را بین سال‌های ۱۹۹۵ و ۲۰۲۲ مقایسه می‌کند، نشان‌دهنده تحول یک سیاست از دفن در زمین به سمت استفاده بهینه و تبدیل پسماندها به انرژی و همچنین بازیافت مواد است. میزان دفن در زمین طی این سال‌ها به طور چشمگیری کاهش یافته و فرایندهای بازیافت و کمپوست به طور قابل‌توجهی رشد کرده‌اند.

از سوی دیگر، در ایران، روند شهرنشینی در سال‌های اخیر به‌شدت افزایش یافته و جمعیت شهرنشین از ۳۱.۴ درصد در سال ۱۳۳۵ به ۷۴ درصد در سال ۱۳۹۵ رسیده است. با تولید روزانه ۵۴ هزار تن پسماند در کشور، شهرنشینان با سهم ۸۳ درصدی، بخشی قابل‌توجه از این تولید را بر عهده دارند. درحالی‌که ۷۵ درصد این پسماندها به دفن در زمین اختصاص دارد، سالانه مبلغ ۴۴۸ هزار میلیارد ریال ضرر زیست‌محیطی ناشی از این روش به اقتصاد کشور تحمیل می‌شود.

از نظر زیرساخت، تا به امروز، دو نیروگاه زباله‌سوز با ظرفیت هر کدام ۲۰۰ تن در روز در تهران و نوشهر در حال فعالیت هستند. علی‌رغم افتتاح این نیروگاه‌ها، انرژی تولیدی آنها تنها یک درصد کوچک از نیاز کشور را تأمین می‌کند. در حال حاضر، ظرفیت برآوردی نیروگاه‌های زباله‌سوز در ایران، تنها ۰.۰۰۴۶ درصد از ظرفیت کل برق کشور را به خود اختصاص داده است.

بنابراین، مدیریت بهینه و استفاده حداکثری از زباله‌ها به‌عنوان منبعی ارزشمند برای تولید انرژی، باید در سیاست‌های کشور مورد توجه جدی قرار گیرد. گام‌های آینده در این زمینه نه تنها به بهبود شرایط زیست‌محیطی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به‌عنوان یک فرصت اقتصادی و اجتماعی در راستای توسعه پایدار کشور تلقی شود. زمان آن رسیده که با نگرش نوینی به این چالش‌ها نگریسته و از پتانسیل‌های موجود بهره‌برداری کنیم.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

اقتصاد، توسعه پایدار، تولید انرژی، زباله‌سوز