بررسی چالش‌های آلودگی هوا در کلان‌شهرها

نفس‌های تنگ تهران





نفس‌های تنگ تهران

۳ دی ۱۴۰۳، ۱۹:۰۲

موضوع آلودگی هوا پدیده غالبی است که مردم اکثر شهرهای ایران در فصل پاییز و زمستان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. سالانه حدود ۵۰ هزار نفر در اثر این پدیده در کشور جان خود را از دست می‌دهند. در روزهای گذشته باز نفس آسمان ایران به‌ویژه در کلان‌شهر تهران به دلیل آلودگی هوا گرفت و نفس‌کشیدن را بر همه سخت کرد و منجر به تعطیلی برخی شهرها شد. داشتن هوای پاک حق همه است. کاهش آلودگی و مدیریت کیفیت هوا باید به‌صورت اصولی صورت‌گرفته و زمان‌بندی دقیقی برای برنامه‌ریزی وجود داشته باشد تا بتوان در فصل آلودگی از آن پیشگیری کرد . دکتر«مظاهر معین الدینی» دانشیار گروه محیط‌زیست پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و عضو کمیسیون کیفیت هوا در گفت‌وگو با پیام ما ضمن اعلام این‌که برای کاهش آلودگی هوا در پاییز و زمستان باید در فصل بهار و اردیبهشت‌ماه به برنامه‌ریزی و ارائه راهکار پرداخت، رئوس مدیریت کیفیت هوا را بیان می‌کند.

معین‌الدینی در راستای انجام اقدامات و قانون‌گذاری برای مدیریت آلودگی هوا می‌گوید: اولین بخش در حوزه مدیریت کیفیت هوا تعیین جایگاه حال حاضر در پدیده آلودگی هوا است. برای شناخت وضع موجود به‌طورکلی باید چهار گروه اطلاعات و داده را مدنظر قرار دهیم. بعضی از این اطلاعات مربوط به وضع هواشناسی و اقلیمی منطقه مدنظر برای قضاوت و انجام اقدامات لازم است. به طور مثال شهر تهران در موقعیت جغرافیایی قرار دارد که در زمستان از نظر پارامترهای هواشناسی، وضعیت باد ضعیف و به دلیل پدیده وارونگی دما، تجمع آلاینده‌ها در فصل سرد رخ می‌دهد. یا از نظر هواشناسی در فصل گرما حضور گرما و انرژی نور خورشید منجر به تشکیل آلاینده‌های ثانویه مانند ازون می‌شود؛ بنابراین ابتدا باید از وضعیت هواشناسی منطقه آگاه باشیم. زیرا در کیفیت هوای یک شهر یا منطقه اثرگذار است.

 

وی بخش دوم اطلاعات برای تعیین وضعیت آلاینده‌های هوا را شناخت عامل اصلی کاهش کیفیت هوا عنوان کرده و می‌افزاید: در کشور ما طبق آمار و اندازه‌گیری‌های انجام شده، در خیلی از روزها در مناطق شهری، ذرات معلق دلیل اصلی کاهش کیفیت هوا و ناسالم بودن در بسیاری از روزهای سال است. ممکن است در منطقه صنعتی آلاینده‌های اصلی ترکیبات اکسیدهای گوگرد باشد و در یک فصل بخصوص آلاینده ثانویه مثل ازن عامل اصلی کاهش کیفیت هوا باشد. به همین دلیل باید پایش کامل و جامعی از آلاینده‌ها و غلظت محیطی داشته باشیم و بدانیم بر اساس تغییرات زمانی و فصلی در محدوده‌های مختلف یک شهر چه وضعیتی دارد و از نظر جغرافیایی چه تغییراتی می‌کند.

 

این استاد دانشگاه بخش سوم اطلاعات موردنیاز برای تدوین برنامه مدیریت آلودگی هوا را سیاهه انتشار مطرح کرده و تصریح می‌کند: این سیاهه چگونگی انتشار آلاینده‌ها در زمان‌های مختلف و توسط کاربری‌ها و فعالیت‌های شهر را در بر می‌گیرد. منابع آلاینده در یک شهر شامل منابع ساکن و متحرک است که هر سال و یا هر چند سال یکبار با بودجه و همکاری بین سازمان‌ها (سازمان حفاظت محیط‌زیست و شهرداری‌ها) میزان انتشار آلاینده‌ها مطالعه و بخشی از اولویت‌های کاهش انتشار مؤثر در کیفیت هوای شهر از این مطالعات استخراج می‌شود .

 

 عضو هیئت‌علمی دانشگاه تهران بیان می‌کند: اطلاعات موجود از طریق اندازه‌گیری، تخمین و جمع‌بندی سیاهه انتشار آلاینده‌های انتشار یک شهر، پایش آلودگی هوا و متغیرهای هواشناسی به دست می‌آید که بایستی برای برنامه‌ریزی به آن‌ها توجه کرد. از طرف دیگر به اطلاعات شهری نیازمندیم. زیرا حساسیت برخی جوامع به بعضی از آلاینده‌ها به دلایل مختلف بیشتر است. این‌که اثرات آلودگی در هر محیط چقدر و به چه میزان است را نیز باید شناسایی کنیم. اقلیم، پوشش گیاهی و جانوری و زیست مردم در نقاط مختلف کشور متفاوت است که اثرگذاری آلودگی در آن مناطق بایستی مدنظر قرار بگیرد تا اولویت‌ها را بر اساس پیامدها و اثرات آلودگی هوا بتوانیم مشخص کنیم.

 

 معین الدینی با اشاره به وجود مقدار زیادی از اطلاعات آلودگی هوا در شهرها و کلان‌شهرها به دلیل مجهز بودن به سیستم‌های تعیین وضعیت و اندازه‌گیری کیفیت هوا و سیاهه انتشار تدوین شده، می‌گوید: برای یک برنامه متناسب با آن مکان، قرارگرفتن این اطلاعات در کنار یکدیگر به‌صورت منسجم اتفاق نیفتاده است. از طرف دیگر در سطح بالاتر باید اطلاعات تلفیق و داده‌هایی را استخراج کنیم تا بر اساس آن برنامه هدف‌گذاری شده برای مدیریت کیفیت هوا ارائه دهیم.

 

این عضو هیئت‌علمی دانشگاه بخش چهارم اطلاعات را شاخص‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی برمی‌شمرد و اظهار می‌کند: توان مالی برای هزینه و تغییر در همه بخش‌ها وجود ندارد. شاخص‌های مشارکتی ایجاد و نقش شهروندی در حفاظت از دو اصل سلامتی و کاهش انتشار آلودگی در سطح اجتماع مشخص شود. از طرفی شاخص‌های سیاسی از سطح شوراهای محلی تا کشور چقدر توسعه‌یافته و موفق بوده‌اند. این شاخص‌ها در کنار مولفه‌های حوزه آلودگی هوا باید به‌صورت تخصصی مطالعه شود.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *