چند سال است در حوزه پرندگان کار می‌کنید؟ چقدر فعالیتی که انجام می‌دهید برای افزایش دانش شخصی خودتان در این حوزه است و به چه میزان در بخش حفاظت فعال بوده‌اید؟

من از خرداد ۹۸ پرنده‌نگر شدم و حدود پنج سال و نیم است که به این فعالیت مشغولم. پرنده‌نگری یک تفریح جدی برایم محسوب می‌شود. به همین دلیل، از همان اوایل در کنار اینکه دنبال پرنده‌ها بودم و درباره‌شان مطالعه می‌کردم،‌ بخشی از کارم به همکاری با پروژه‌های مختلف حفاظتی اختصاص داشته و دارد. اگر تولید محتوا در جهت آگاهی‌بخشی را در راستای حفاظت بدانیم، به‌نظرم می‌توانم بگویم که نیمی از فعالیتم در پرنده‌نگری به حفاظت اختصاص داشته است.

در زمینه حفاظت چه کرده‌اید؟

در بخش حفاظت، در همکاری با یک پروژه بین‌المللی و با همکاری باشگاه پرنده‌نگری ایرانیان،‌ یک سال کامل تالاب قنبرآباد را پایش کردیم تا وضعیت کل پرندگان تالاب از جمله پرندگان کنارآبزی و آبزی آن را رصد کنیم. سال ۱۴۰۰ هم به‌عنوان داوطلب در سرشماری سالانه پرندگان کنارآبزی استان هرمزگان حاضر بودم. همچنین، از زمان آغاز پروژه شمارش شکاری‌های گلوگاه در سال ۹۹، این فرصت برایم فراهم شد که دو سال اول در این پروژه حضور داشته باشم و بعد از وقفه‌ای دوساله، امسال دوباره به این پروژه ملحق شدم. نمونه مشابه پروژه گلوگاه و یکی از بزرگترین پروژه‌های شمارش پرندگان شکاری در دنیا در کشور گرجستان در حال اجراست که امسال یک دوره کامل (دو ماه و نیم) در کنار تعدادی از مجرب‌ترین پرنده‌نگرهای خارجی تجربه‌ای فوق‌العاده کسب کردم و درس‌های زیادی آموختم.

به‌نظر شما چه عاملی باعث شده است در سال‌های اخیر پرنده‌نگری با اقبال بیشتری از سوی مخاطبان مواجه شود و چه می‌شود کرد که دایره مخاطبان این حوزه از فعالان و علاقه‌مندان محیط‌زیست فراتر رود؟

فکر می‌کنم باتوجه‌به شرایط دنیای مدرن، سرعت بالای زندگی و تولید دانش و اطلاعات، پرنده‌نگری یکی از معدود کارهایی است که ما را به طبیعت و محیط‌زیست پیوند می‌زند. پرنده‌نگری با وادار کردن آدم‌ها برای اینکه در لحظه زندگی کنند، آرامشی برایشان به ارمغان می‌آورد که امروز پیدا کردنش چندان آسان نیست.

برای جلب افراد بیشتر به این حوزه،‌ به‌نظرم لازم است تعریفمان از پرنده‌نگری را گسترش بدهیم و به‌جای یک موضوع تخصصی یا مختص دسته‌ای از افراد، دقیقاً به چشم یک تفریح به آن نگاه کنیم و آن را در مکان‌های عمومی مثل پارک‌ها و مناطق تفریحی در طبیعت بیشتر تبلیغ کنیم.

آیا می‌توان از این ظرفیت برای حفاظت بهره گرفت و چطور؟ در این زمینه نقش دفتر پرندگان سازمان حفاظت محیط‌زیست چیست؟

بله،‌ اگرچه در نگاه اول شاید حفاظت در قالب بخشی از یک کار علمی و مرتبط با اکولوژی و محیط‌زیست دیده شود، اما تعداد بیشتر پرنده‌نگرها که درواقع افرادی آگاه‌تر و دغدغه‌مند هستند، احتمالاً تأثیر مستقیم و غیرمستقیمی بر حفاظت خواهد گذاشت. بسیاری از افرادی که پرنده‌نگر می‌شوند، پس از مدتی فراتر از ثبت رکورد جدید می‌روند و می‌خواهند به‌نحوی به پرنده‌ها کمک کنند یا بیشتر در این حوزه عمیق شوند. پروژه‌های مختلف حفاظتی می‌توانند جوابگوی اشتیاق چنین افراد باشند. 

کمترین کاری که از دفتر پرندگان سازمان حفاظت محیط‌زیست برمی‌آید، حمایت از پروژه‌های حفاظتیِ در حال اجراست. اکثر این پروژه‌ها به‌صورت داوطلبانه انجام می‌شوند و سازمان محیط‌زیست می‌تواند به طرق مختلف از جمله تأمین بودجه، تأمین تجهیزات و غیره به این پروژه کمک بزرگی کند. همچنین، همکاری با فعالان حوزه پرنده‌نگری و استفاده از ظرفیت‌هایشان از جمله کارهایی است که سازمان حفاظت محیط‌زیست می‌تواند انجام دهد، مخصوصاً اگر سازمان پروژه‌هایی را تعریف و برون‌سپاری کند تا متخصصانِ این زمینه اجرا کنند.

حضور زنان در حوزه حیات‌وحش با چالش‌های فراوانی برای آنها همراه است. بااین‌حال، در سال‌های اخیر شاهد حضور پررنگ آنها در حوزه پرندگان هستیم. آیا در این حوزه چالش‌ها کمتر است؟

با‌توجه‌به اینکه پرنده‌نگری محدود به هیچ زمان و مکان خاصی نمی‌شود، احتمالاً همین عامل به افزایش تعداد زنان در حوزه پرنده‌نگری کمک می‌کند. برای تماشای پرنده‌ها لازم نیست حتماً به یک نقطه مشخص بروید و حتی می‌توانید از پشت پنجره خانه‌تان هم پرنده ببینید. اگرچه در پرنده‌نگری هم چالش‌ها برای زنان کم نیست، اما قبول دارم که نسبت به سایر حوزه‌های حیات‌وحش حداقل برای شروع راحت‌تر است.

آیا برای شما اتفاق افتاده که قصد داشته باشید فعالیتی در حوزه حیات‌وحش در ایران انجام دهید، اما زن بودن مانعی باشد که درنهایت شما را متوقف کرده است؟

زمانی که پرنده‌نگری یا فعالیت‌های مشابه در حوزه حیات‌وحش گروهی و جمعی باشد، عموماً محدودیتی برای زنان وجود ندارد، اما وقتی قرار باشد کاری به‌تنهایی انجام شود، همچنان به‌نظرم از این موضوع استقبال نمی‌شود. مثال ساده آن استفاده از ظرفیت‌های ایستگاه‌های محیطبانی است. آیا یک خانمِ تنها امکان اقامت در محیطبانی‌ها را دارد؟ همچنین، مسئله امنیت به‌نظرم موضوعی بسیار جدی برای زنان است. برای فعالیت در حوزه حیات‌وحش و حتی پرنده‌نگری در خارج از شهر، دست زنان برای رفتن به بسیاری از نقاط دورافتاده بسته است. حداقل برای خود من موضوع امنیت فردی چیزی است که به‌خاطر خطراتش ترجیح می‌دهم جانب احتیاط را رعایت کنم.

برای افزایش حضور زنان در این حوزه چه باید کرد؟

پذیرا بودنِ حضور زنان و تشویق به مشارکت آنها در این حوزه از جانب مسئولین و فعالان. اگرچه قبول دارم که شاید زنان کمتری نسبت به مردان شرایط حضور و کار در حوزه حیات‌وحش را داشته باشند، اما باور دارم اگر بستر مناسبی فراهم شود، زنان علاقه‌مند کم نخواهند بود.