داستان «سفیر شاهنامه» هم‌زمان با ۲۵ اردیبهشت روز بزرگداشت فردوسی آغاز شد. در این رویداد کودکان علاقه‌مند ابتدا در سایت انتشارات دادکین ثبت‌نام کردند و از طریق متن‌ها و راهنمایی کارشناس کودک این رویداد، با خارق‌العاده‌های شاهنامه همچون درخت سخنگو، کرم هفتواد، رخش، شبرنگ، سیمرغ، جام جهان‌نما و… آشنا شدند. آنها بعد از آشنایی با شخصیت‌های خارق‌العاده شاهنامه، در هفته گذشته در کاخ گلستان جمع شدند تا آنها را نقاشی کنند. این نقاشی‌ها قرار است برای کودکان خارج از مرزهای ایران فرستاده شود تا آنها که از ایران دور هستند هم بتوانند با فرهنگ و هویت ایرانی بالنده شوند. یکی دیگر از برنامه‌های این رویداد بازدید از کاخ گلستان بود تا کودکان با بازی‌‌ای که برایشان طراحی شده است، شخصیت‌های شاهنامه را روی کاشی‌های این مجموعه جهانی پیدا کنند. در این برنامه همچنین کودکان با آیین آبانگاه و اهمیت و ضرورت آب در کنار یکی از حوض‌های کاخ آشنا شدند. این رویداد به کوشش انتشارات دادکین با همکاری ایکوم، کاخ موزه گلستان، موزه دوستی و بین‌الملل برگزار شده است. «علی‌ جانب‌اللهی» کارشناس و بازی‌ساز کودک این رویداد و «فاطمه رضایی» هم ایده‌پرداز یکی از آیین‌های ایرانی بودند.

گامی نو برای صلح و دوستی
در این رویداد پس از اینکه کودکان و خانواده‌هایشان در مجموعه کاخ گلستان حضور پیدا کردند، «احمد محیط‌ طباطبایی» رئیس ایکوم (شورای بین‌المللی موزه‌ها)، درباره لزوم و ضرورت ارتباط کودکان با شاهنامه گفت و اینکه بسیاری از آموزه‌های شاهنامه منطبق با حفظ و صیانت از طبیعت است و وقتی این آموزه‌ها برای کودکان درونی شود، می‌توان به حفظ طبیعت ایران در آینده امید داشت. «فائزه امین دهقان»، کارشناس موزه کاخ گلستان، نیز درباره تاریخچه کاخ و بخش‌های مختلف آن و اهمیت آشنایی با بناهای تاریخی صحبت کرد.

«فاطمه علی‌اصغر»، مدیرمسئول انتشارات دادکین، هم درباره این رویداد توضیح داد: «تاریخ و ادبیات ایران سرشار است از شخصیت‌ها و کاراکترهای حائز اهمیت و حتی عجیب که در دلشان آموزه‌های بسیاری دارند، شخصیت‌هایی که کمتر به آنها پرداخته شده است و می‌توانند کودکان را با طبیعت آشتی دهند، با حیوانات اخت کنند و نه‌تنها باعث تعالی شخصیت آنها شوند بلکه درنهایت آموزه‌هایشان منجر به توسعه پایدار در ایران شود. به همین دلیل بود که ما در انتشارات دادکین که انتشارات تخصصی حوزه میراث فرهنگی است، تصمیم گرفتیم قدمی در این زمینه برداریم و به همین منظور با نشست‌های متعددی که با همکاران و متخصصان این حوزه داشتیم، به ایده سفیر شاهنامه رسیدیم.» او بر این باور است که سفیر شاهنامه نه‌تنها می‌تواند کودکان را با هویت و تاریخ و ادبیات ایران آشنا کند بلکه به‌دلیل اینکه از تکنیک نقاشی برای یادگیری این آموزه‌ها استفاده می‌شود، به‌شدت خلاقیت کودکان را افزایش می‌دهد و آنها را به‌سوی ایده‌های نو سوق می‌دهد. مدیر این انتشارات امیدوار است: «ایران با قدم‌های کوچکی که در حفظ و احیای تاریخ و فرهنگ و ادبیات ایران برداشته می‌شود، چشم‌انداز روشنی داشته باشد و روزی برسد کودکان امروز در صلح و دوستی زندگی کنند.»

وقتی از شاهنامه حرف می‌زنیم، از چه حرف می‌زنیم؟
یکی از جاذبه‌های این رویداد بازی‌سازی در آن بود. «علی جانب‌اللهی»، مربی و بازی‌ساز، بازی‌ها و روش‌های جدیدی برای درونی کردن مفاهیم عمیق و فلسفی شاهنامه را طراحی و برای بچه‌ها اجرا کرد. او در پاسخ به این سؤال که «چرا شاهنامه؟» و «کدام شاهنامه؟» گفت: «وقتی از شاهنامه حرف می‌زنیم، از چه حرف می‌زنیم؟ از شاهنامه‌ منصوری؟ از شاهنامه‌ فردوسی؟ از خداینامک‌ها؟ یا از شاهنامه‌هایی که بارها و بارها برای کودکان و نوجوانان بازنویسی، ساده‌نویسی، یا رونویسی و گزینش‌نویسی شده است؟ تصاویری که از شاهنامه، در کتاب‌های متناسب‌سازی‌شده برای کودک و نوجوان می‌آوریم، از کجاست؟ و چه چیزی با چه میزان تأثیر از شاهنامه‌ها در ذهن بچه‌ها نقش می‌بندد؟! آیا نقش بستن خاطره‌ای از بخش کوچکی(!؟) از این آثار در خاطر کودکان و نوجوانان در شکل‌دهی به بخشی از شخصیت کودک یاری می‌کند؟ آری چنین است اگر…»

او درباره چگونگی شکل‌گیری رویداد «سفیر شاهنامه» گفت: «گروهی نو، با گروه‌های پیشین که در کارگاه‌هایی به‌نام‌های «شب‌های سفید‌؛ شاهنامه» و «شاهنامه‌ من» و کلاس «شاهنامه‌خوانی» حضور داشتند، ترکیب شد و دسته‌ای بزرگ از سفیران آینده‌ شاهنامه در کاخ گلستان، به همت نشر دادکین و ایکوم و استاد محیط طباطبایی به‌وجود آمد، تا با کشیدن نقاشیِ ذهنیِ کودکانه و نوجوانانه‌ خودشان از پنج تا از خارق‌العاده‌‌های شاهنامه گامی برداشته شود، که شد و تأثیرش را پی‌جویی خواهیم کرد؛ چه با گام‌های بعدی و رویدادهایی دیگر و چه با برپایی کارگاه‌ها و….»

بازآفرینی نو از شاهنامه
«رضا واعظی‌زاده»، مدیر اجرایی این رویداد که در تدوین و هماهنگی این برنامه کوشیده است، درباره اهمیت آن گفت: «دهکده جهانی، امروز سیطره‌ یک فرهنگ کلی و جهان‌شمول را بر هم زده است. هر ملتی می‌تواند با ارائه اصیل‌ترین شاخص‌های فرهنگی خود، رنگ تازه‌ای به فرهنگ بشریت ببخشد و از این تبادل به‌نفع خود سود جوید. اگر ما ایرانی‌ها روایت‌های خود را که بخشی از کهن‌الگوهای بشری است و با ستون‌های تمدن انسان اتصال دارد، عرضه کنیم، احتمالاً مورد استقبال فراوان قرار می‌گیرد. اگر بخواهیم از نقش منفعل خود در تبادلات فرهنگی دنیا دست بکشیم، چه کتابی پرخریدارتر از شاهنامه فردوسی داریم؟» او همچنین به ضرورت برگزاری‌ برنامه‌هایی از این دست می‌پردازد: «ما در دادکین بعد از آنکه به این ضرورت اندیشیدیم، خود را نیازمند بازآفرینی شاهنامه دانستیم. نوعی اقدام فرهنگی برای فهم نو از شاهنامه. بنابراین، به سراغ کودکان رفتیم، چراکه آن‌ها تخیلی فعال دارند و هنوز گرفتار الگوها و چارچوب‌های ذهنی بزرگترها نشده‌اند.

از آنها خواستیم با تخیل خود شخصیت‌ها، حیوانات و اشیای عجیب یا خارق‌العاده شاهنامه را بازترسیم کنند و از این راه سفیران شاهنامه باشند برای معرفی ارزش‌های فرهنگی ایران باستان. ارزش‌هایی که البته در میان مردم ایران بسیار محترم است و در میان مردم دنیا نیز کم‌تقاضا نخواهد بود.» او تخیل کودکان را در بازآفرینی خارق‌العاده‌های شاهنامه بسیار مؤثر عنوان می‌کند و درباره برگزاری این مراسم در کاخ گلستان می‌گوید: «برای چنین کار باارزشی، باید مکان مناسب و درخور موضوع انتخاب می‌کردیم. خوشبختانه با همکاری کاخ موزه گلستان این رویداد محقق شد تا یک روز خوب برای کودکان و والدینشان و خودمان بسازیم. بخش جانبی برنامه بازدید رایگان کودکان و خانواده‌های آنها از موزه‌های کاخ گلستان بود. من از تعدادی از آنها پرسیدم که آیا تاکنون کاخ موزه را بازدید کرده بودند؟ جالب است که پاسخ آنها خیر بود. بنابراین، خوشحالیم که توانستیم پای تعدادی از خانواده‌های فرهنگ‌دوست را به این موزه باز کنیم.»

آشنایی با نگهبان پاکی در جهان هستی
یکی دیگر از برنامه‌های این رویداد آشنایی کودکان با آیین آبانگان بود. این آیین را ایرانی‌های باستان برگزار می‌کردند. «فاطمه رضایی»، ایده‌پرداز و تصویرگر، درباره این آیین، دور حوض کاخ گلستان وقتی همه بچه‌ها چهره‌هایشان را در آب می‌دیدند، توضیحاتی ارائه داد: «آبان نام فرشته موکل بر آب است و نام هشتم از ماه سال و روز دهم از هر ماه. چون نام روز با نام ماه برابر شود، طبق قاعده کلی که در هر یک از جشن‌های دوازده‌گانه رایج است، ایرانیان کهن برای این روز جشنی برپا می‌کردند. آبان‌روز در آبان‌ماه ویژه‌ آناهیتا ایزدبانوی سرپرست آب‌های روان روی زمین، سرچشمه‌ اقیانوس کیهانی و نگاهبانِ پاکی و بی‌آلایشی در جهانِ هستی است. قدمت ستایش او به دوره‌های پیشین و حتی به پیش از زرتشت می‌رسد.» بچه‌ها در آب حوض که نخستین آینه است بار دیگر به خود و دوستانشان می‌نگریستند.
او از «اردوی» در ایران باستان گفت که به‌معنای رطوبت و در آغاز نام رودخانه‌ مقدسی بوده و به پیروی از اصل شناخته‌شده‌ای در اساطیر، شخصیت خدایی پیدا کرده است. بعد از آن کم‌کم بر همه آب‌ها سروری پیدا می‌کند. این ایزدبانو در کتیبه‌ اردشیر دوم هخامنشی به‌صورت خلاصه‌شده آناهیتا درمی‌آید. آناهیتا با صفات نیرومندی، زیبایی و خردمندی به‌صورت الهه‌ عشق، زیبایی و باروری نیز در می‌آید؛ زیرا چشمه حیات از وجود او جوشیده و بدین‌گونه مادرخدا می‌شود.»

رضایی با بیان اینکه در ایران کهن آب را پاک (مقدس) می‌شمردند و هیچ‌گاه آن را آلوده نمی‌کردند، عنوان کرد: «آبی را که ویژگی سه‌گانه‌اش (رنگ- بو- مزه) دگرگون می‌شد، برای آشامیدن و شست‌وشو به‌کار نمی‌بردند. متأسفانه امروزه با کمرنگ شدن این باور (مقدس بودن آب) احترام به آب نیز از بین رفته است. درنتیجه، این روزها به‌دلیل کمبود آب لزوم آشنایی بیشتر با این آیین به‌شدت حائز اهمیت شده است.» امید است که این رویداد همچنان ادامه پیدا کند و به کوشش دادکین نقاشی‌های بچه‌هایی که در برنامه حضور داشتند، در مجموعه‌ای به چاپ و نشر برسد. به امید آنکه با آموزه‌های تاریخی و ادبی چشم‌اندازی روشن برای ایران کهن رقم بخورد.