دکتر مرتضوی درمانگر شورای معاونت هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کرمان:
اعتیاد ریشه کن نمی‌شود
شواری مبارزه با مواد مخدر چندی پیش نامه‌ای برای روزنامه‌ی پیام ما فرستاده بود در نقد یکی از مطالبی که در این روزنامه منتشر شده بود و چند روز بعد هم مطلبی درباره هزینه‌های اعتیاد بر جامعه از آن مرکز برای همین روزنامه رسیده بود که در همین صفحه به چاپ رسید در نتیجه به این فکر افتادیم که با نویسنده اصلی این مطالب چند کلامی صحبت کنیم که پیش کش نظرتان می‌شود:
چند کلامی با دکتر مرتضوی درمانگر شورای معاونت هماهنگی مبارزه با مواد مخدر کرمان
درباره اعتیاد کودکان آماری منتشر شده که کرمان را صاحب پراکندگی ۵درصد می‌داند در زمینه مبارزه با اعتیاد کودکان در کرمان کاری شده تا بحال؟
در رابطه با پیشگیری من مطلقا در جریان نیستم اما درباره درمان پروتکل‌های درمانی محدودیت‌هایی دارند مثلا ما تا پیش از این اجازه تجویز متادون به افراد زیر ۱۸ سال نداشتیم که در حال حاضر تشخیص لزوم مصرف این دارو به درمانگر واگذار شده.البته بستگی هم دارد که اعتیاد کودک به چه ماده‌ای باشد؟ مثلا اوایل تابستان همایشی انجام شد به ابتکار بهزیستی که درآن کرمان قطب بود و از سه استان هرمزگان و خراسان جنوبی و کرمان هم دعوت شده بود و اساتیدی هم از ستاد مبارزه با مواد مخدر و بهزیستی آمده بودند که طرح را باز کنند و توضیحات لازم را بدهند،در واقع هدف طرح این‌بود که دانش‌آموزان معتاد توسط مشاوران و مسولین مدارس شناسایی بشوند و تحت درمان قرار بگیرند و بعد هم این موضوع پیگیری شود،هرچند مسولین آموزش و پرورش مدعی بودند که این طرح مدتهاست در آن سازمان اجرایی است ،البته پیش از این نگرش به شکل دیگری بود و معمولا در صورت شناسایی کودک معتاد از مدرسه اخراج می‌شد اما درحال حاضر حتی صفحه ای از کتاب درسی را به شناسایی مواد مخدر و پیشگیری از اعتیاد کودکان اختصاص داده‌اند.متاسفانه کلینیک تخصصی برای کودکان در کرمان نداریم و باید کودک را نزد پزشک متخصص ببرند. و همه این‌ها بخاطر پایین آمدن سن اعتیاد در کشور هست که متوسط آن ۱۳ سالگی است اما مطالعه دقیقی درباره سن اعتیاد در کرمان صورت نگرفته.
شما فکر می‌کنید متادون در استان کرمان چه زادگاهی دارد از کجا وارد می‌شود و چرا؟
نظریات متعدد هست عده‌ای فکر می‌کنند این داروها از کشورهای همسایه می‌آید و آرم تولیدکنندگان داخل به صورت قلب روی‌بسته‌ها درج می‌شود و برخی هم معتقدند که کارخانه‌ها پیش از سفارش تولید می کنند و آن مازاد تولید وارد بازار سیاه‌ می‌شود اما هنوز هیچ‌کدام از این حدسیات ثابت نشده‌اند.
کیفیت این محصولات چگونه‌است؟
به شدت کیفیت نازلی دارند و احتمال مسمویت‌های دارویی هم به شدت بالاست علاوه بر اینکه درمانی صورت نمی‌گیرد سلامت مردم هم به خطر می افتد، من مراجعی داشتم که معترف بود روزانه ۴۰ میلی گرم متادون می‌نوشد اما وقتی تحت درمان قرار گرفت دیدیم که دوز مصرف او در واقع روزانه ۱۳ میلیگرم بیشتر نیست.
حربه کشورهای اسکاندیناوی به نظرشما در ایران اجرایی هست؟
ایجاد کانکس‌هایی مثل انتقال خون در محلات آسیب دیده و با نظارت پزشک تزریق داروی جایگزین به صورت رایگان در راستای کوتاه کردن دست سوداگران که به شدت هم موثر بود و معتادین داروی جایگزین رایگان را ترجیح دادندو بدون درگیری سوداگران از آن کشورها رفتند و بعد از گذشت زمانی اندک هم طرح‌هایی برای ترک معتادین ارائه شد که تا ریشه کنی هم در بعضی از این کشورها پیش رفتند.
ما نمی‌توانیم کشوری مثل نروژ را با ایران مقایسه کنیم از لحاظ جمعیت تا سطح درآمد و فرهنگ و تقربیا از هر نظر ما تفاوت‌های فاحشی داریم با آن کشور‌ها و خصوصا از نظر کشورهای همسایه ما هیچ سنخیتی با آنها نداریم و از همه مهم‌تر در مسئله اعتیاد ما اصلا چیزی به نام ریشه‌کنی نداریم باید به اعتیاد به عنوان یک بیماری مزمن نگاه کنیم باید تلاش کنیم تا این بیماری را کنترل کنیم نه ریشه کن . اگر نگاه عقلانی نداشته باشیم در این مساله توقع ما بالا می‌رود و خیلی ها از درمان خارج می‌شوند بخاطر آگاهی ناقصی که از این مساله دارند. این بیماری به شدت مزمن است با عودهای فراوان و عوامل پیچیده مثلا اعتیاد با عدالت اجتماعی و اختلاف طبقاتی هم در ارتباط است و نه تنها با سطح درآمد و … بیماری که این قدر کمپلکس است را نمی‌توان به راحتی با آن مواجه شد، توقع درمان شدن اعتیاد با یک سم زدایی ۲۱ روزه و اینکه فرد می‌تواند پس از گذشت این روزها به اجتماع و به خانواده و محل کار برگردد یک عقیده کاملا اشتباه و ایده‌آل گرایانه است. ما اول باید نگاه‌مان را تغییر بدهیم چون نگاه عامه مردم یک نگاه غلط است و همین نگاه راه درمان را سخت‌تر می‌کند باید در اکثر موارد درمان بسیار طولانی باشد،البته نه برای جوانی که ۶ماه تریاک مصرف کرده اما آنکه ده سال مصرف کرده است نباید فکر کند با ۶ ماه درمان بازه درمان او طی شده و مثل یک فرد عادی می‌تواند زندگی را ادامه دهد، باید دیگر فاکتورها هم اصلاح شود حتی عدالت اجتماعی و اختلاف طبقاتی و سطح اقتصادی مردم باید اصلاح شود و از لحاظ روحی و روانی روی فرد کار بشود و حتی با در نظر گرفتن همه این فاکتورها بازهم فرد باید تحت نظر باشد که بیماری عود نکند.
خوب فکر نمی‌کنید در صورتی که جرم پنداری انجام نشود در مورد اعتیاد پروسه درمان راحت‌تر اتفاق می‌افتد؟
در رابطه با جرم پنداری باید با متخصصین حقوقی گفت و گو بشه اما آن‌چه که من می‌توانم بگویم این هست که هرچند قبلا در قوانین ما این نگاه به اعتیاد نبوده اما در حال حاضر در قانون ما گفته شده که فرد معتاد یک بیمار است تا زمانی‌که تحت درمان قرار بگیرد اما اگر تحت درمان قرار نگیرد مجرم شناخته می‌شود.با توجه به میزان کتاب خواندن در جامعه ما و کشورهای همسایه و تاثیراتی که استعمارگری انگلستان روی فرهنگ ما قرارداده که هنوز هرکس که به دردی مبتلاست به شوخی یا برخی حتی جدی می‌گویند که دوای دردت جز افیون نیست و ازهمه این موارد بدتر که چندی پیش مصاحبه‌ای را دیدم در تلویزیون که نویسنده می‌گفت به واسطه کم بودن مخاطب تیراژ کتابم ۳۵۰ عدد بیشتر‌نبوده در نتیجه ما در کشور زندگی می‌کنیم که به شدت با اسکاندیناوی متفادت است و نسخه‌های آنجا در اینجا اصلا اجرایی نیستند.
در پایان فکر می‌کنید بهترین سیاستی که می‌توانیم در پیش بگیریم برای مبارزه با مواد مخدر کدام است؟
من صرفا نظر شخصی‌ام را می‌گویم هرچند زحمات زیادی کشیده شده و متاسفانه شهدای زیادی هم دادیم اما باید واقعیت را بپذیرم که صرفا مقابله با اعتیاد نمی‌تواند جلوی ورود مواد مخدر به کشور را بگیرد. صرفا مبارزه می‌تواند مقداری از شدت آن بکاهد در کنار آن باید عوامل کنترلی و درمانی هم به موازات هم باید فراهم باشند و آنچه که مهم‌تر است، پیش آمدن تغییر رفتار بین مردم است، مثلا ما می‌بینیم که فردی تمام مشکلات اعتیاد را می‌داند و مثل یک متخصص از زیر و بم و مضرات این مساله مطلع است اما کماکان مصرف می‌کند، یعنی ایشان بمباران اطلاعاتی شده اما تغییر رفتار در وی اتفاق نیافتاده است و این تغییر رفتار کمک جامعه شناسان روانشاسان و اقتصاددانان را در کنار هم می‌طلبد و در مجموع باید مطالعه کاملی اتفاق بیوفتد و راهکارهای بومی برای این مساله پیدا شود چون هر بیمار شخصی است جداگانه و می‌طلبد که روش درمانی مختص خودش برایش در نظر گرفته شود.