خاطرات و فعالیت های محمد صنعتی با نظری به تحولات و رخدادهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ورزشی کرمان در هفت دهه اخیر
دریافت مدرک فنی حرفه ای از وزیر کار وقت
بخش نود و سه
از این شماره روزنامه به اسناد و عکس‌هایی می‌پردازیم که در کتاب رهگذار عمر آقای محمد صنعتی منتشر گردیده و از هر کدام از آنان می‌توان به گوشه‌هایی از مسایل تاریخی، اقتصادی، سیاستی و اجتماعی کرمان در هفت دهه اخیر پی برد.

عکس بالا سمت راست:توضیح عکس: در گذشته نظر به شرایط خاص کرمان و وجود افرادی چون دکتر مظفر بقایی، سید احمد رضوی و … بعضاً برخی از رجال سیاسی ایران به دعوت آنان و احزاب به کرمان می‌آمدند و جلسات سخنرانی و نقد سیاسی برپا می‌شد که {البته بیشتر در جهت تبلیغات رژیم منحوس پهلوی ارزیابی می گردد}.

عکس بالا سمت چپ:توضیح عکس: پس از تشکیل حزب ایران نوین، حسن علی منصور معدوم شده توسط فدائیان اسلام در آذر سال 1342 سفری به کرمان داشت و از روند تشکیل و روند این حزب در کرمان بازدید نمود.

عکس پایین سمت راست:توضیح عکس: در سال 1334 ش. از طرف وزارت کار کلاس‌های آموزشی در رشته‌های حسابداری صنعتی و مدیریت صنعتی برای کارگران با استعداد فنی ایران گذاشته شد و از هر استان، یک نفر به این کلاس‌ها اعزام شدند. بنده نیز که در این زمان در کارخانه خورشید مشغول به کار بودم، از کرمان انتخاب شدم و به این کلاس‌ها اعزام شدم (محمد صنعتی).

عکس پایین سمت چپ:توضیح عکس: همان گونه که قبلاً هم متذکر شدم، در این مقطع زمانی، اکثر سخنرانی‌ها و تجمع‌های مردمی در میدان مشتاقیه برگزار می‌شد. البته در سال‌های 1320 تا 1332 ش. در ضلع شمالی میدان مشتاقیه (مابین خیابان زریسف و ناصریه، بالای ساختمان گاراژ مسافربری ایران پیما) دفتر شرکت نفت قرار داشت و سخنرانی‌ها و اجتماعات که اکثراً وابسته به حزب توده بود، در این ضلع میدان صورت می‌گرفت. از حدود سال 1340 ش. به بعد، سخنرانی‌ها و اجتماعات مردمی به ضلع غربی میدان مشتاقیه (ابتدای خیابان ناصریه) انتقال یافت و سخنرانان از بالکن ساختمان سه طبقه‌ی دینیار سخنرانی می‌نمودند و مردم هم در پایین ساختمان اجتماع می‌نمودند. در ضلع دیگر میدان (حدود درب مسجد جامع) دفتر حزب زحمتکشان قرار داشت و معمولاً دکتر مظفر بقایی کرمانی از بالکن همین ساختمان سخنرانی می‌کرد و طرف‌دارانش نیز در پایین ساختمان اجتماع می‌نمودند. از دیگر وقایع تاریخی حادث شده این دوران در میدان مشتاقیه، بایستی به اجتماع طرف‌داران جمعیت هواداران صلح در سال 1330 ش. (مابین خیابان شریعتی و میرزا رضا کرمانی، حدود دفتر حزب زحمتکشان) اشاره نمود، که به دلیل نداشتن مجوز قانونی، این اجتماع منتهی به درگیری آنان با نیروهای انتظامی و کشته شدن یک نفر گردید. در روز 28 امرداد سال 1332 ش. نیز بایستی از به دار آویختن جنازه متلاشی شده سرگرد سید محمود سخایی و عمل ناجوانمردانه و شنیع افرادی به جنازه وی (مابین خیابان‌های ناصریه و شریعتی) یاد کنم (محمد صنعتی).

پی نوشت:
(1) ـ دکتر نصر؛ «فرزند نصرالاطباء، در 1284 ش. در تهران تولد یافت. بعد از طی تحصیلات ابتدایی و متوسطه به اروپا رفت و در دانشگاه گرونویل فرانسه درجه لیسانس در حقوق و دکترا در علوم اقتصادی دریافت نمود. از مهم‌ترین مناصب وی می‌توان به: ریاست عهود و قراردادها در وزارت تجارت، نماینده دولت در کمیسیون ارز، ریاست اداره اطلاعات و انتظامات وزارت کشور، سرپرستی استانداری مازندران (1323 ش.)، مدیر کل وزارت کشور، معاونت وزارت کشور (1329 ش)، وزیر کار (1324 ش.)، شهردار تهران، وزیر مشاور کابینه علی امینی، شهردار تهران اشاره نمود. وی مردی باسواد، محافظه‌کار، کم قدرت و کم اثر بود و در هیچ کاری منشأ خدماتی نشد، ولی ضرر و زیانی هم وارد نکرد». عاقلی، باقر: شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، ج 3، ص 1622.
(2) ـ احمد احرار؛ روزنامه نگار، نویسنده، که کار حرفه‌ای خود را به عنوان خبرنگار سیاسی و پارلمانی از روزنامه اطلاعات آغاز کرد.
(3) ـ «متولد 1267 ش. پس از انجام تحصیلات مقدماتی وارد مدرسه صاحب منصبی قزاق‌خانه شد. چندی نیز در اروپا درس نظامی خواند. در دوران رضاشاه درجات نظامی را اخذ و در 1320 با درجه سرهنگی به ریاست راه‌آهن ایران منصوب گردید. در 1322 فرمانده لشکر اصفهان و در 1324 به معاونت ستاد ارتش منصوب شد. با نخست‌وزیری رزم‌آرا به جای وی به ریاست ستاد ارتش برگزیده و تا سی تیر 1331 در رأس ستاد ارتش باقی ماند. بعد از کودتای 1332 به استانداری فارس برگزیده شد و مزد مخالفت خود با مصدق را دریافت کرد. در 1333 در ترمیم کابینه سپهبد زاهدی به وزارت راه برگزیده شد و سپس با سمت استاندار به اصفهان رفت. پس از تأسیس سازمان امنیت بین وی و بختیار اختلاف و شکاف افتاد و چون گرزن سال‌ها بر بختیار در لشکرهای آذربایجان ریاست داشت، به هیچ وجه از او تمکین نمی‌کرد، تا آن که به اشاره بختیار بر علیه او پرونده‌سازی شد و در نهایت موجبات برکناری او فراهم شد. گرزن پس از برکناری از استانداری، پروانه وکالت در دادگاه‌های نظامی گرفت و در سال 1340 که دکتر مظفر بقایی در دادگاه نظامی به محاکمه کشیده شده بود، گرزن یکی از وکلای مدافع او بود. در دادگاه دفاع مستدلی نمود و حکم تبرئه دکتر بقایی را دریافت کرد …». عاقلی، باقر: شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، ج 3، ص 1312 تا 1314.