ثبت خلیج گرگان در سال ۱۳۵۴ به همراه تالاب میانکاله و «لپو زاغمرز» در استان مازندران به‌ عنوان نخستین مجموعه تالاب بین‌المللی جهان در فهرست تالاب‌های کنوانسیون رامسر و یکی از ۶۵۰ ذخیرگاه زیست کره جهان، ثابت کرد این خلیج و نواحی اطراف آن یک مجموعه ارزشمند زیست ‌محیطی است چراکه علاوه بر حفظ چرخه زیست دریایی، در معیشت جوامع محلی به شکل مستقیم اثرگذار است.

وسعت تالاب میانکاله از دهستان میانکاله در شهرستان بهشهر آغاز شده و تا آشوراده در استان گلستان ادامه دارد. مطابق گزارش‌ها این منطقه به دلیل پهنه آبی مناسب با داشتن ذخایر غذایی غنی و آبزیان، همه‌ساله پذیرای بیش از ۳۰ تا ۴۰ گونه از پرندگان مهاجر زمستان‌گذران و بیش از ۱۰۰ گونه از پرندگان بومی آبزی و کنارآبزی است و با داشتن حدود ۲۲ هزار هکتار پناهگاه حیات وحش در حوزه مازندران و تنوع گیاهی، توانسته بیش از ۵۰۰ گونه جانوری را در خود جای دهد. همین تنوع زیستی سبب شده تا شبه‌جزیره میانکاله به عنوان یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره جهان از سوی سازمان‌های جهانی حفاظت محیط زیست شناخته شود.

اما این پهنه زیستی با چالش‌ها و آسیب‌های متعددی مواجه است؛ کاهش منابع آبی به‌ویژه سفره‌های زیرزمینی، آتش‌سوزی‌های متعدد و گسترده در ذخیره‌گاه، کمبود چشمگیر بارش‌ها و عقب‌نشینی آب دریا متأثر از تغییرات اقلیمی و قرارگیری مازندران در مسیر خشکسالی، نمودار خشک‌شدن میانکاله را با شیب تندی مواجه کرده که پیامد آن علاوه بر معضلات و مشکلات زیست محیطی همچون گرد و غبار و آلودگی هوا، کوچ اجباری و حتی تلفات پرندگان مهاجر و شکننده‌شدن تعادل زیستی در شب‌جزیره میانکاله است. به این موارد البته باید شکار غیرمجاز، چرای بیش از حد دام، گردشگری بی‌ضابطه و نیز تهدیدات توسعه‌ای نظیر فعالیت‌های صنعتی مغایر با محیط زیست را اضافه کرد که حیات میانکاله را تهدید می‌کند.

۱۵ فروردین ۱۴۰۴ بود که مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران در بازدید از شبه جزیره میانکاله خاطرنشان کرد: در حال حاضر ۱۵ هزار هکتار از ۴۵ هزار هکتار پهنه آبی تالاب میانکاله رو به خشکی رفته که باید برای برون‌رفت از این مشکل تلاش کرد و با استفاده از توان نیروهای متخصص به دنبال راه‌حلی برای احیای میانکاله هستیم.

حالا با گذشت یکسال، خبر خوب از میانکاله این است که طی سی‌ودومین نشست کمیته بین‌المللی مشورتی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره در مقر یونسکو در پاریس وضعیت حفاظتی و مدیریتی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره جهان مورد بررسی تخصصی قرار گرفت و پس از ارزیابی پرونده «بازنگری دوره‌ای ذخیره‌گاه زیست‌کره میانکاله» به عنوان یکی از مهم‌ترین ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره ایران و منطقه، این کمیته رسماً موافقت خود را با نتایج ارزیابی ده‌ساله این سایت اعلام کرد.

به زبان ساده، یونسکو گزارش ایران را بررسی کرد و آن را قابل قبول و مثبت ارزیابی کرد؛ یعنی وضعیت حفاظتی و مدیریتی میانکاله در ۱۰ سال گذشته مورد تأیید قرار گرفته و هیچ مشکلی (از نظر استانداردهای بین‌المللی) وجود ندارد.

یک کارشناس محیط زیست در تفسیر این خبر، گفت: در اصطلاح رسمی یونسکو، تأیید نتایج بازنگری دوره‌ای به معنای ادامه عضویت سایت در شبکه جهانی ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره است. موافقت با نتایج ارزیابی دقیقاً یعنی سایت استانداردهای لازم را دارد و اعتبار بین‌المللی آن برای دور بعدی (۱۰ سال آینده) تأیید یا تمدید شده است.

مریم وکیل‌پور، در گفت‌وگو با ایسنا افزود: این بازنگری یکی از بازنگری‌های مهم پس از سال‌ها بود چراکه تا پیش از این یونسکو درخواست اطلاعات تکمیلی می‌داد اما حالا تأیید شده و این یک خبر بسیار خوب و موفقیت‌آمیزی برای محیط زیست ایران و مازندران است.

وکیل‌پور با بیان اینکه این موضوع نشان‌دهنده عملکرد قابل قبول مدیریت و حفاظت در سطح جهانی است، افزود: نقطه قوت ماجرا اینجاست که مجموعه محیط ‌زیست کشور و اداره کل مازندران علی‌رغم همه سختی‌ها با بضاعت اندک اما عزم جدی، توانسته اقدامات مؤثری انجام داده و با ارائه برنامه‌های حفاظت و مدیریت به‌روز و ارسال گزارش دقیق و شفاف به یونسکو مهر تایید این نهاد بین‌المللی را کسب کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: این اتفاق باید اراده جمعی را برای حفاظت از منابع آبی استان تقویت کند؛ تالاب‌ها و آب‌بندان‌های دیگر مازندران هم در معرض همان تهدیدها هستند. پایداری منابع آبی استان فقط وظیفه دولت نیست و باید همه کمک کنیم تا این اکوسیستم‌ها پایدار بمانند؛ مردم محلی با کاهش آلودگی، پرهیز از شکار غیرمجاز و گردشگری مسئولانه و متولیان با تأمین حق‌آبه، کنترل چاه‌های غیرمجاز، بودجه بیشتر برای حفاظت و برنامه‌ریزی بلندمدت میتوانند به کمک محیط زیست و حفاظت از طبیعت بشتابند.

به گزارش ایسنا، مازندران دارای ۲ تالاب بین‌المللی میانکاله و فریدونکنار و چندین تالاب و آبگیر محلی چون ساهون، لپو و پلنگان، ولشت، استخرپشت، گل‌پل، خضر نبی، شورمست، دریوک، سراندون و بالندون، گز و کندوچال است. همچنین مازندران افزون بر ۸۰۰ قطعه آب‌بندان به مساحت ۱۷ هزار هکتار دارد.