بیش از هشت ماه از آغاز اختلاف میان جمعی از هنرمندان تجسمی با «علیرضا عزیزی»، مدیر مؤسسه‌ «فرهیختگان عصر هنر»، می‌گذرد؛ اختلافی که در روزنامه‌ها و رسانه‌ها بارها مطرح شده، اما هنوز به نتیجه‌ قطعی نرسیده است. درحالی‌که چند روز قبل، یکی از روزنامه‌های معتبر با سؤالی درباره «پایان یک اختلاف بزرگ و بازپس‌گیری ۲ هزار تابلو» به مسئله اختلاف این پرونده بزرگ و پیچیده ورود کرد، بسیاری از هنرمندانِ درگیر این ماجرا می‌گویند هیچ توافقی تا این لحظه صورت نگرفته و پرونده همچنان باز است.

آغاز ماجرا؛ وعده‌ی موزه‌ای برای سهراب و فروغ

از سال‌ها قبل، علیرضا عزیزی با عنوان «مسئول ستاد بزرگداشت سهراب سپهری و فروغ فرخزاد» به جمع‌آوری آثار تجسمی از هنرمندان مختلف پرداخت. او مدعی بود قصد دارد موزه‌ای دائمی با محوریت این دو شاعر نامدار راه‌اندازی کند. همین وعده سبب شد حدود دو هزار اثر از هنرمندان در اختیار او قرار گیرد؛ آثاری که قرار بود در موزه نگهداری شوند و فروش آنها به‌هیچ‌وجه مطرح نباشد.

اما در نشست ۲۹ آذر ۱۴۰۳، عزیزی به‌طور علنی راه‌اندازی چنین موزه‌ای را انکار کرد و تأکید داشت آثار در مالکیت مؤسسه‌ اوست و هنرمندان آنها را «اهدا» کرده‌اند. این تغییر موضع، سرآغاز اعتراضات و پیگیری‌های گسترده‌ جمعی از هنرمندان شد.

بیانیه‌ هنرمندان و ورود وزارت ارشاد

در تاریخ ۷ دی ۱۴۰۳، ده‌ها هنرمند با امضای بیانیه‌ای خواستار بازگرداندن آثارشان شدند و هشدار دادند «فاجعه‌ای معنوی و مادی» در حال وقوع است. پس‌ازآن، جلساتی با حضور نمایندگان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وکلای طرفین و نمایندگان هنرمندان برگزار شد. کارگروه حقوقی معاونت هنری پیشنهاد داد روند اختلاف به‌جای ورود به دادگاه، از طریق «داوری و صلح» پیگیری شود.

روایت هنرمندان: هیچ توافقی حاصل نشده است

هنرمندان حاضر در این پرونده تأکید دارند: 

نه بازپس‌گیری آثار انجام شده،

 نه موزه‌ای تأسیس شده،

– و نه توافقنامه‌ای امضا شده است.

یکی از هنرمندان معترض می‌گوید: «ما نمی‌دانیم از کدام توافق صحبت می‌کنند. اکثریت قریب‌به‌اتفاق هنرمندان خواهان بازپس‌گیری آثارشان هستند یا تأسیس یک موزه‌ معتبر و دائمی. هیچ‌یک از این دو خواسته تاکنون محقق نشده.»

هنرمند دیگری می‌افزاید: «روش صلح و داوری که مطرح کرده‌اند، فاقد ضمانت اجراست. توافق در جلسات غیررسمی چه اعتباری دارد؟ ما به‌دنبال تعیین‌تکلیف و ضمانت اجرایی هستیم.»

پرسش‌های بی‌پاسخ

هنرمندان معترض از چند نکته‌ کلیدی نگران‌اند: چرا روند پیگیری، شفاف و علنی نیست؟ اگر اسناد هنرمندان «ضعیف» است، چگونه طرف مقابل به مذاکره تن داده است؟ ضمانت اجرایی توافق احتمالی کجاست و چه نهادی مسئولیت آن را می‌پذیرد؟

چشم‌انداز مبهم

پرونده دو هزار تابلو نه‌تنها یک اختلاف خصوصی میان هنرمندان و یک مؤسسه نیست، بلکه حیثیت فرهنگی دو نام بزرگ -سهراب سپهری و فروغ فرخزاد- را هم درگیر کرده است. بسیاری از هنرمندان تأکید دارند بدون شفافیت، تضمین حقوقی و اجرای دقیق توافقات، این بحران به پایان نخواهد رسید.

تا این لحظه، برخلاف آنچه در برخی رسانه‌ها عنوان شده، هیچ توافقی نهایی نشده و سرنوشت آثار همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی مانده است.