چندی پیش، صفحه رسمی «موزه ملی ایران» در پیام‌رسان «بله»، عکسی از یک کاشی لعاب‌دار متعلق به سده‌های ۷ و ۸ هجری منتشر کرد. در حاشیه این کاشی، بیتی از شعر «فردوسی» نقش بسته و موزه ملی بر همین اساس، محل نصب کاشی را به یک بنای غیرمذهبی نسبت داده بود. اما نکته جالب‌توجه اینکه نمونه‌ای تقریباً مشابه از همین کاشی در موزه آستانه قم نگهداری می‌شود که متعلق به زیارتگاه «علی بن جعفر» (ع) است. ازآنجایی‌که تعداد کاشی‌های این امامزاده کم نیست و در حاشیه بسیاری از آن‌ها افزون بر اشعار فردوسی، احادیث و آیات قرآنی نیز دیده می‌شود. این هم‌سانی و گوناگونی محتوایی، پرسش‌هایی را درباره نسبت این کاشی‌ها با فضاهای مذهبی و غیرمذهبی برمی‌انگیزد؛ پرسش‌هایی که انگیزه نگارش این نوشته شد.

ایران تنها ۷ مخزن امن برای موزههایش دارد. درحالی که به گفته مدیرکل امور موزه ها، نیاز کشور بالغ بر ۸۲ مخزن برای ۸۸۷ موزه فعال است. جنگ اخیر به بیش از ۵۴ موزه در شهرهای مختلف آسیب زد و بار دیگر بحران ضعف در زیـرساخت های حفاظت از آثار تاریخی را آشکار کرد. سال هاست که کارشناسان درباره ضرورت ایجاد مخازن امن هشدار میدهند، اما هرگز اقدام عملی جدی در بدنه اجرایی کشور در این زمینه انجام نشد.

رئیس امور موزه‌های آذربایجان‌شرقی از شناسایی، انتخاب و تدوین پرونده ثبت ملی برای بیش از ۷۰ اثر منقول و منحصربه‌فرد تاریخی در موزه‌های شاخص استان خبر داد.

هم‌زمان با روز جهانی موزه، سیده محبوبه کاظمی دولابی، توسعه‌گر فرهنگی و احیاگر خانه پدری جلال آل‌احمد، از رسیدن مرمت این خانه به مراحل پایانی خبر داد و ابراز امیدواری کرد این خانه فراتر از یک بنای مرمت‌شده، به فضایی زنده برای گفت‌وگوی فرهنگی، رویدادهای هنری و تجربه زیسته فرهنگ در شهر تهران تبدیل شود.

قمصر کاشان برای بسیاری از ایرانیان با عطر گل محمدی و آیین کهن گلاب‌گیری شناخته می‌شود؛ سنتی که قرن‌هاست در دامنه‌های این منطقه جریان دارد و هر بهار هزاران گردشگر را به‌سوی خود می‌کشاند. بااین‌حال کمتر کسی می‌داند که در قلب این شهر کوچک، موزه‌ای وجود دارد که به‌صورت تخصصی به تاریخ، ابزارها، اسناد و روایت‌های فرهنگی مرتبط با گل محمدی و گلاب اختصاص‌یافته است؛ موزه‌ای که به گفته بنیان‌گذارش حاصل یک جرقه ساده اما سرنوشت‌ساز است.

|پیام ما| در یکی از روزهای «مطبوع و آفتابی» سال ۱۳۳۳ دو برادر پا در راهی گذاشتند که چشم‌انداز روشنی برایش نداشتند. «برادران امیدوار» می‌دانستند که در این مسیر «خطر برادر سوم» آنهاست، اما باز هم موتورسیکلت‌هایشان را راهی مسیری منتهی به مرزهای شرقی ایران کردند و سفری را آغاز کردند که ده سال طول کشید. راهی که از بکرترین مناطق جهان آن سال‌ها عبور کرد. راهی که آنها را تبدیل به نخستین جهانگردان معاصر ایرانی کرد. جهانگردانی که دستاورد سفرشان پژوهشی دقیق و پرخطر از زندگی، آیین‌ها و باورهای مردمان سرزمین‌هایی بود که کمتر اطلاعاتی درباره جزئیات زندگی آنها در سال‌های دهه ۳۰ و ۴۰ شمسی در ایران و جهان وجود داشت. این دو برادر را شاید بتوان جزو آخرین نسل از جهانگردانی دانست که پا در راهی پرخطر گذاشتند، چرا که پس از آنها دنیا به سفرهای آرام و کم‌خطر و امن روآورد و تعریف «جهانگردی» جای خود را به «گردشگری» داد. یکی از آن دو برادر ماجراجو (عبدالله امیدوار) در تیرماه ۱۴۰۱ در شیلی درگذشت و حالا خبر رسیده که برادر دیگر (عیسی امیدوار) در بستر بیماری است.

جوامع مختلف در طول تاریخ خود همواره شاهد جنگ‌های متعددی بوده‌اند که بر فرهنگ و هنر هم تأثیر خود را گذاشته است. در چنین شرایطی هنر به‌مثابه پدیده‌ای که پیوندی عمیق با بستر اجتماعی دارد، در برابر جنگ‌ها و بحران‌ها واکنش‌های متنوعی از خود نشان داده است. این روزها که سایه جنگ همچنان بر سر کشور است و چراغ فعالیت‌های فرهنگی کم‌وبیش خاموش شده، در آستانه روز جهانی موزه‌ها، موزه هنرهای معاصر تهران مجموعه «هنر و جنگ» را برنامه‌ریزی کرده تا با گرد هم آوردن روایت‌های هنرمندان ایران و جهان، جهانی متحد از هنر را در گسست‌های حال از جنگ به تصویر کشد. این نخستین رویداد موزه بعد از جنگ است که از روز یکشنبه (۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵) آغاز شد و «رضا دبیری‌نژاد»، رئیس موزه‌های هنرهای معاصر در گفت‌وگو با «پیام ما» معتقد است هنر، نقش مهمی در تاب‌آوری دارد و باید از سرمایه‌های فرهنگی و هنری در این روزها استفاده کنیم.