وقتی به توسعه گردشگری در مناطق طبیعی و مناطق حفاظت‌شده در دنیا نگاه می‌کنیم، ورود میلیون‌ها گردشگر و درآمدهای‌های میلیارد دلاری برایمان قابل هضم نیست!

از خودمان می‌پرسیم مگر می‌شود این‌همه گردشگر وارد شود و تخریب حداقلی وجود داشته باشد؟ مگر می‌شود سالیانه درآمد یک میلیارد دلاری از گردشگری ۱۱ میلیون نفری با ۱۴ هزار شغل منتفع از این درآمد در یک منطقه‌ای که مساحتش یک دهم دریاچه ارومیه است، به‌دست آورد و منطقه دارای محدوده‌های زون امن و بکر هم باشد؟

چرا ما نمی‌توانیم؟ چرا فقط نگرانی و اضطراب حضور گردشگران در مناطق طبیعی و حفاظت‌شده سهم ما شده است؟ نگرانیم تخریب نکنند، نگرانیم زباله رها نکنند، نگرانیم یک یوزپلنگ دیگر را به‌خاطر تصادف از دست ندهیم ‌و‌‌‌…

آیا ما سیاست‌ها و قوانین به‌روز و مطابق با شرایط امروز گردشگری داریم؟ سیاست‌ها و قوانین گردشگری ما به‌اندازه کافی تسهیل‌کننده هستند؟ آگاهی جامعه و گردشگران را نسبت به سفر به حد مطلوب رسانده‌ایم؟ محتوای کافی برای قشرهای مختلف تولید کرده‌ایم؟ از روش‌های مؤثر این محتوای آگاهی‌دهنده را منتقل کرده‌ایم؟برای توزیع سفرها در طول سال برنامه‌ریزی کرده‌ایم؟ برای مقاصد جدید برنامه‌ای داریم؟ و … ده‌ها سؤال همیشه ذهن ما را در موضوع گردشگری درگیر می‌کند و بعضی وقت‌ها پاسخ‌ها شفاف و روشن هستند، ولی چرا به اجرا یا اجرای موفق منتج نمی‌شوند؟

باید بپذیریم برنامه‌ای برای توسعه گردشگری نداریم، باید بپذیریم ارتباط بین بخش‌های مختلف گردشگری ضعیف هستند، باید بپذیریم مشارکت لازم برای توسعه گردشگری را ایجاد نکرده‌ایم.

حال با این‌همه سؤال و چالش ذهنی می‌خواهیم گردشگری را در مناطق حفاظت‌شده کشور هم توسعه دهیم تا بتوانیم به بهتر شدن وضعیت حفاظت از تنوع زیستی کشور کمک کنیم، آرزو داریم که ما هم روزی به خیل عظیمی‌ از کشورهایی که از درآمد گردشگری توانسته‌اند به حفاظت مؤثر و حتی احیای جمعیت گونه‌های مختلف دست یابند، بپیوندیم.

ولی در شرایط فعلی ما مانده‌ایم و دوگانه توسعه گردشگری در مناطق حفاظت‌شده، آری یا خیر؟

اگر آری با این حجم از اثرات منفی گردشگری مدیریت‌نشده چه باید کرد؟ منتقدان شدیداً به این موضوع تأکید دارند که مناطق و گردشگران را آماده توسعه گردشگری در مناطق نمی‌بینند.

اگر خیر با این حجم از تخریب و دست‌درازی به مناطق چه کنیم؟ آیا روند حفاظت ما با بودجه‌ای که اصلاً بیانش هم آدم را شرمنده می‌کند، توانسته‌ایم نمره قبولی از حفاظت بگیریم؟ تا کی باید بنشینیم و تماشا کنیم که روزی گردشگری سامان داده شود تا بتوانیم از مزایای آن که می‌تواند چندین برابر بودجه سازمان حفاظت محیط‌زیست آورده داشته باشد، استفاده کنیم.

هر دو دیدگاه نظرات درست و ارزشمندی را ارائه می‌کنند و به‌نوبه خود دیدگاه‌شان منطقی به‌نظر می‌رسد و به همین خاطر ما نمی‌توانیم با قاطعیت به گردشگری آری یا خیر بگوییم.

اما راه‌حل چیست؟ نه رهاشدگی گردشگری در مناطق و نه ممنوعیت ورود گردشگر به منطقه، بلکه تلاش برای راه‌اندازی سازمان‌های مدیریت مقصد در این کشور است که جای خالی آن به‌شدت احساس می‌شود.

همان‌طورکه برای هر اقدام و مسئله‌ای سازمان‌ها، کمیته‌ها، کارگروه‌های مختلفی تشکیل می‌دهیم، توسعه گردشگری نیازمند وجود سازمان‌های مدیریت مقصد است. سازمان مدیریت مقصد باید در سطحی که تشکیل شده است، از برنامه‌ریزی تا تولید محتوا، بازاریابی، سرمایه‌گذاری، سیاستگذاری و اصلاح قوانین و هر آنچه که می‌تواند به توسعه گردشگری پایدار کمک کند، پیگیری و انجام دهد. اصلاً امکان ندارد بدون وجود سازمان‌های مدیریت مقصد در توسعه پایدار گردشگری در جایی بتوانیم موفق عمل کنیم.