گزارش ملی سیلاب که خلاصه آن به تازگی در اختیار عموم قرار گرفته است نشان می‌دهد که مخاطرات محیط زیستی تا چه حد در بروز سیلاب و افزایش خسارات ناشی از سیل موثر است برای مثال احداث پروژه‌های توسعه مانند پتروشیمی در حوضه آبریز تالاب‌ها موجب بروز سیل می‌شود.پس از سیلاب‌های بزرگ زمستان سال 1397 و فروردین ماه 1398 که به 20 استان کشور از جمله گلستان، لرستان، خوزستان، فارس و …خسارت وارد کرد و سبب کشته و مفقود شدن بیش از 80 نفر و مجروح شدن بیش از 1000 نفر از مردم شد، دولت دستور نوشته شدن گزارش ملی سیلاب‌ها را صادر کرد.
بر اساس این دستور جمعی از متخصصان دانشگاه‌های مختلف کشور برای تهیه این گزارش انتخاب شدند و ریاست کارگروه بر عهده رئیس دانشگاه تهران قرار گرفت.
نسخه نهایی این گزارش در آذرماه سال 1399 به سرانجام رسید و روز گذشته از سوی وزارت نیرو خلاصه آن در اختیار عموم قرار گرفت.
در این گزارش به عوامل مختلف تاثیرگذار در وقوع سیل و همچنین مدیریت بحران پس از وقوع سیلاب پرداخته شده است.
یکی از فصل‌های گزارش ملی سیلاب به محیط زیست و تاثیر تخریب‌ها و پدیده‌های محیط زیست بر وقوع سیل‌های اخیر در ایران پرداخته شده است.
تخریب 21 درصداز جنگل‌های مازندران
بخش اصلی فصل محیط زیست گزارش ملی سیلاب این‌گونه آغاز می‌شود:«از بین رفتن بخش وسیعی از جنگل‌های هیرکانی در استان‌های مازندران و گلستان، تخریب یا تغییر کاربری طبیعی بخش‌هایی از بیشه‌زارهای مناطق پیرامونی دز و کرخه، و همچنین تبدیل بخش‌های مهمی از مراتع کلاس یک به کلاس دو در استان‌های لرستان و شمال خوزستان نقش قابل توجهی در تشدید سیلاب‌ها داشته‌اند.»
در این گزارش وضعیت جنگل‌های مازندران به عنوان مثال مطرح شده و عنوان شده است که از سال 65 تا 97، سطح اراضی جنگلی استان مازندران از 1 میلیون و 100 هزار هکتار به 870 هزار هکتار رسیده‌است و اراضی جنگلی بیشتر به زمین‌های کشاورزی و مناطق مسکونی تغییر پیدا کرده‌اند. این گزارش تاکید می‌کند که روند تخریب‌ها همچنان ادامه دارد.
این اعداد نشان می‌دهد که در بازه زمانی 21 درصد از اراضی جنگلی مازندران از بین رفته‌اند.
جنگل‌ها علاوه بر مهار و جذب آب در بالادست حوضه، از عوامل مهم در پایداری زمین محسوب می‌شوند. تجربه سیلاب‌های اخیر نشان می‌دهد زمین ‌لغزش‌های ناشی از سیلاب در محل‌هایی رخ داده که پوشش جنگلی تخریب شده بود.
به طور مشخص در گزارش ملی سیلاب آمده است که در بارش‌های شدید فروردین 1398 آنچه سبب تشدید ابعاد خسارت شد، نبود قابلیت جذب آب در بالادست حوضه آبریز، نبود پوشش گیاهی مناسب برای حفاظت از خاک و افت قابلیت نفوذپذیری خاک به دلیل تخریب جنگل‌ها و مراتع بالادست بود.

پروژه‌های توسعه‌ مسیر ورودآب به تالاب‌ را منحرف کرده است

در بخش دیگری از گزارش به اهمیت تالاب‌ها در جلوگیری از سیلاب اشاره شده و ارزش اقتصادی تالاب‌ها برای کنترل سیلاب 464 دلار به طور متوسط برای هر هکتار تالاب اعلام شده است و گفته شده این مقدار با هزینه‌هایی که برای سازه‌های ساخته شده برای مقابله با سیل انجام شده، قابل مقایسه است.
در ادامه اشاره شده است که چه اتفاقاتی برای تالاب‌های ایران افتاده که اکنون قابلیت مورد انتظار برای مقابله با سیل را ندارند. یکی از این عوامل تغییر کاربری اراضی حوضه‌های آبریز و زیرحوضه‌های تاثیرگذار بر تالاب‌هاست که برای توسعه کشاورزی و همچنین پروژه‌های توسعه‌ای همانند ساخت جاده، صنایع نفت، گاز و پتروشیمی انجام شده و موجب شده‌است مسیر ورود آب به تالاب ‌منحرف شود.
عامل دیگر هم رشد گونه‌های گیاهی مهاجم عنوان شده که با کاهش ظرفیت ذخیره آب تالاب موجب سیلاب می‌شود. به صورت مشخص از تالاب شادگان برای این مشکل نام برده شده است.
یکی دیگر از مشکلات عنوان شده بر اساس گزارش ملی تالاب‌ها این مساله است که اندازه‌گیری داده‌های پایه محیط زیستی مانند داده‌های مربوط به کمیت و کیفیت تالاب‌ها انجام نمی‌شود.
این گزارش تاکید می‌کند که ضرورت حفظ تالاب‌ها برای مدیریت سیلاب آشکار است به طوری که در سیل سال 1398 وجود تالابهای آلماگل، آلاگل و آجیگل در استان گلستان با قرارگیری در مسیر سیلاب و با پتانسیل ذخیره‌سازی حجم آبی معادل مخازن سدهای استان گلستان یعنی بیش از 130 میلیون متر‌مکعب از طریق انحراف آب رودخانه اترک به تالاب‌ها، در کنترل سیلاب نقش موثری داشتند.
تغییر نظام هیدرولوژیکی رودخانه با احداث سد و انتقال آب
اگرچه مسئولان کشور همواره از سد به عنوان راهی برای جلوگیری از سیلاب نام برده‌اند اما در این گزارش گفته شده احداث سد بدون ملاحظات زیست محیطی و همینطور انجام طرح‌های بزرگ انتقال آب بین حوضه‌ای بدون انجام مطالعات ارزیابی پیامدهای محیط زیستی یا بدون توجه به نتایج این مطالعات، در موارد بسیاری باعث کاهش جریان رودخانه و عدم تامین نیازهای محیط زیستی پیکره‌های آبی شده است و این مساله رژیم هیدرولوژیکی رودخانه‌ها را تغییر داده است.
برداشت بی‌رویه شن و ماسه
در گزارش ملی سیلاب به برداشت شن و ماسه از رودخانه‌ها به عنوان دیلی دیگری برای بروز سیلاب یاد شده است .
در این گزارش آمده است:«برداشت بی‌رویه شن و ماسه از رودخانه‌ها، تجاوز به حریم رودخانه‌ها و از بین رفتن پیچ و خمشان، رودخانه‌ها را شریانی کرده و خسارت سیل را افزایش داده است. … تجاوز به حریم رودخانه باعث کاهش آبگذری رودخانه و افزایش خسارات سیلاب شده است.»
تصرف بستر و حریم رودخانه
یکی از اولین خساراتی که در موقع سیلاب به وجود می‌آید مربوط به ساختمان‌ها و سازه‌هایی است که در حریم و بستر رودخانه‌ها ساخته شده است که نه تنها موجب خسارت مالی می‌شود بلکه جان انسان‌ها را هم به شدت به خطر می‌اندازد.
در گزارش ملی سیلاب تعداد متصرفان حریم و بستر رودخانه‌ها در ایران 82 هزار و 902 مورد ذکر شده است که مساحتی حدود 62 هزار و 716 هکتار از بستر رودخانه‌ها 29 هزار و 220 هکتار در حریم رودخانه‌ها را تصرف کرده‌اند.
بیشتر این تصرفات برای کشاورزی بوده است.
در این گزارش عنوان شده که برای تعیین حریم معمولا بررسی فنی محلی انجام نمی‌شود و تنها از مراجع استعلام صورت می‌گیرد.
علاوه بر این مساله گفته شده پیگیری حقوقی برای رفع تصرفات با چالش روبه‌روست و این روند علاوه بر زمان‌بر بودن در کشور یکپارچه نیست. مساله محیط زیستی دیگر در بروز سیلاب زیرساخت‌ها و سازه‌های تقاطعی غیراصولی عنوان شده است. گفته شده تاکنون بیشتر از 2 هزار و 433 مورد سازه تقاطعی غیراصولی و فاقد آبگذری مناسب توسط وزارت نیرو شناسایی و برای رفع انسداد به دستگاه‌های ذیربط اعلام شده است اما تاکنون تنها حدود 1 درصد آنها رفع انسداد شده است. در این گزارش برای جلوگیری از وقوع سیلاب‌های شدید و خسارت‌زا بر لزوم حفظ اراضی جنگلی، برخورد با متصرفان حریم و بستر رودخانه‌ها و … تاکید شده است. یکی دیگر از موارد مورد تاکید در این گزارش تعیین حریم اکولوژیک است. «تعریف حریم اکولوژیک به عنوان یک مفهوم و رویکرد جدید و به عنوان راهبردی بلندمدت برای مقابله با سیلاب پیشنهاد می‌شود. حفظ این حریم و جلوگیری از ساخت‌وساز در محدوده آن، علاوه بر حفاظت از افراد در برابر خطر سیل، مزایای متعدد دیگری برای پایداری منطقه در پی خواهد داشت.»

به گزارش ایسنا، سعید خطیب‌زاده دیروز در اولین نشست خبری خود در سال ۱۴۰۰ در پاسخ به سوالی در ارتباط با نشست کمیسیون مشترک برجام در وین گفت: آنچه که سه‌شنبه در وین برگزار می‌شود با کمیسیون‌های مشترک قبلی فرقی ندارد. روز جمعه نشست فصلی کمیسیون مشترک برجام به صورت مجازی برگزار شد و روز سه شنبه ادامه این نشست به صورت حضوری در وین برگزار می‌شود. او همچنین در مورد دستور کار نشست کمیسیون برجام گفت: دستور کار این جلسه رفع تحریم‌های ظالمانه آمریکا علیه ایران یا چگونگی اجرای تعهدات برجامی از سوی طرف مقابل است.
خطیب‌زاده در پاسخ به سوالی در مورد انتشار برخی از اخبار در ارتباط با آزاد شدن برخی از منابع مالی ایران در آستانه برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام گفت: اساسا چنین چیزهایی که این طرف و آن طرف مطرح می‌شود در راستای انحراف از دستور کار این کمیسیون در روز سه شنبه است. همانطور که پیش از این گفته‌ام ما با کسی گفت‌وگو نکرده‌ایم و اقدامات جزئی را نیز نمی‌پذیریم. نشست فردا یک نشست فنی و حقوقی بین ایران و گروه ۱+۴ است و دستور جامع آن رفع جامع تحریم‌های آمریکا است و اگر بتوانیم به توافقی برسیم و کشورهای عضو بتوانند تعهد آمریکا را تضمین کنند مسیر باز می‌شود. او ادامه داد: اینکه آمریکا و ۱+۴ چگونه به نتیجه می‌رسند موضوع ما نیست.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین با بیان اینکه گروه ۱+۴ از ما خواسته چگونگی توقف اقدامات جبرانی‌مان را اعلام کنیم گفت: یک هیات فنی و حقوقی در این مذاکرات همراه آقای عراقچی حضور دارند تا در مورد مسائل فنی در این نشست رایزنی و گفت‌وگو شود. خطیب‌زاده همچنین با ارائه توضیحاتی در ارتباط با سند همکاری‌های ۲۵ ساله ایران و چین و رایزنی‌های چند ساله‌ای که در این زمینه بین دو کشور صورت گرفته بود گفت: این سند حاوی هیچ قرارداد، هیچ رقم، هیچ حق انحصاری برای طرفین و هیچ تعهد مشخص برای دو طرف نیست. او همچنین با اشاره به برخی از شایعات در مورد این سند از جمله حضور نیروهای نظامی خارجی در ایران گفت: از اساس این مباحث اشتباه و غلط است چرا که چنین موضوعی مخالف قانون اساسی است و تعهدات ملی‌مان در برابر مردم است.

سال نو با شلیک هشت توپ نظامی کنار برج 50ساله آزادی آغاز شد. طولی نکشید که خبر آمد این توپ در کردن، ترک‌های تازه‌ای بر دیواره برج نشانده است. اعتراض‌ها بالا گرفت و قرار شد کارشناسان میراث‌فرهنگی راهی این برج نمادین تهران شوند و ترک‌ها را بررسی کنند اما حالا بعد از 15 روز مدیر میراث‌فرهنگی تهران می‌گوید که چنین درخواستی اصلا داده نشده است. هنوز کسی مسئولیت این اقدام را نپذیرفته و بنیاد رودکی، متولی این مجموعه نیز توضیحی درباره این ماجرا نداده است. علاوه بر این میراث‌فرهنگی تهران تاثیر شلیک بر ایجاد ترک را به کل منکر شده است و می‌گوید میراث‌فرهنگی اصلا مسئولیتی در قبال این مسئله ندارد. این‌طور که به نظر می‌رسد، برای برگزاری برنامه‌ای که ارتش مسئول آن بوده، فقط با شهرداری هماهنگی شده بود. سرود ملی خوانده شد و همزمان هشت توپ توسط لشکر ۲۳ نیروی زمینی و دژبان کل ارتش شلیک شد. هشت روز بعد از این ماجرا مدیریت مجموعه تاریخی و فرهنگی برج آزادی از ترک‌هایی خبر داد که در اثر این شلیک ایجاد شده‌اند. حمیدرضا خاکباز، مدیر اجرایی برج آزادی گفته بود که هیچ هماهنگی با آنها و بنیاد رودکی برای شلیک این توپ‌ها نشده بود.
نکته این‌جاست که یک روز قبل از شلیک توپ، این موضوع توسط ارتش اطلاع‌رسانی شده بود. 29 اسفند ماه 99 روابط‌عمومی ارتش در خبری اعلام کرد که لشکر ۲۳ نیروی زمینی و دژبان کل ارتش جمهوری اسلامی ایران در همکاری با شهرداری تهران، آیین لحظه تحویل سال جدید را با شلیک توپ در میدان آزادی تهران گرامی می‌دارد. بعد از انتشار این خبر هیچ اقدامی برای جلوگیری از این مسئله نه توسط بنیاد رودکی و نه میراث‌فرهنگی استان تهران صورت نگرفت.
انفعال میراث‌فرهنگی و بنیاد رودکی
برج آزادی مدت‌هاست که فراموش شده. با اینکه مدیر اجرایی برج آزادی به روشنی از بروز ترک در این بنای ثبت ملی گفته اما پرهام جانفشان، مدیرکل میراث‌فرهنگی استان تهران به «پیام‌ما» می‌گوید که هیچ کسی اثبات نکرده که این ترک‌ها در اثر شلیک توپ بوده است. او مدعی است که مسئولیت این اقدام با بنیاد رودکی است و میراث‌فرهنگی هیچ مسئولیتی در این قبال ندارد.
هنوز بنیاد رودکی جوابیه‌ای در این خصوص نداده است اما واکنش‌ها در فضای مجازی همچنان ادامه دارد. در روزهای گذشته حمیدرضا حسینی، پژوهشگر تاریخ تهران ترک‌های میدان آزادی به واسطه شلیک توپ را یک سرپوش دانسته بود. در این یادداشت آمده بود که آنچه بر میدان آزادی آمده نتیجه 20سال بی‌توجهی بنیاد رودکی است. به اعتقاد این پژوهشگر تاریخ و فعال میراث‌فرهنگی حتی اگر ثابت شود که امواج حاصل از شلیک توپ، آسیب‌هایی را به برج وارد ساخته، بیشتر در جهت تشدید آسیب‌های موجود بوده است تا تولید آسیب‌های جدید.
میراث نمی‌تواند از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند
علیرضا افشاری، دبیر انجمن دیدبان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران، عضو شورای مرکزی شبکه سمن‌های میراثی استان تهران اما نظر دیگری دارد. او به «پیام‌ما» می‌گوید: «باید یک پژوهش صورت گیرد که مسبب این ترک‌ها چه بوده. باید بررسی شود که شلیک توپ باعث این قضیه بوده یا مدیریت نه چندان درست بنیاد رودکی طی سالیان گذشته. مسئولیت تمام این موارد با میراث‌فرهنگی است و باید پیگیری این موضوع را به عهده بگیرد.»
افشاری معتقد است که اگر قبل از شلیک توپ کار فنی انجام شده بود هیچ آسیبی به این بنا وارد نمی‌شد. او می‌گوید:‌ «طی پیگری که کردیم به ما گفتند که قبلا جای دیگری این آزمایش انجام شده و تاثیری نداشته است ولی هیچ گزارشی به ما ارائه نشده است. در صورتی که حداقل کار ارائه گزارش این آزمایش بود.»
برای شلیک توپ توپخانه احداث کنند
احمد محیط‌طباطبایی، قائم مقام ایکوم معتقد است اگرچه شلیک توپ در لحظه تحویل سال امری بدیهی است، اما این اقدام در میدان آزادی به هیچ وجه توجیه پذیر نیست. او به «پیام‌ما»می‌گوید: «برای شلیک توپ می‌توانند میدان توپخانه‌ای در تهران طراحی و احداث کنند، نه اینکه به یک‌باره کنار یک اثر با ارزش تاریخی این اقدام صورت گیرد.»
محیط‌طباطبایی معتقد است که مدیریت بنیاد رودکی به هیچ وجه نقض کننده مسئولیت اداره میراث‌فرهنگی نیست و این اداره می‌تواند به طور مستقل با ارسال کارشناسانی به این مسئله رسیدگی کند. این نکته‌ای است که دبیر انجمن دیدبان یادگارهای فرهنگی و طبیعی ایران نیز بر آن تاکید دارد.
افشاری معتقد است که اداره میراث تهران فارغ از هر گونه درخواستی باید خود پیگیری این مسئله را به عهده بگیرد او توضیح می‌دهد:«اینکه مسئولان میراث‌فرهنگی بگویند تا درخواست پژوهش ندهند، نمی‌توانیم کارشناسان را به این مجموعه بفرستیم درست نیست. اگر متولی میدان آزادی بنیادهای دیگری باشند، باز هم ذره‌ای از مسئولیت‌های اداره میراث‌فرهنگی کم نمی‌شود.»
با این همه رئیس اداره میراث‌فرهنگی تهران معتقد است که مسئولیت تمام و کمال این قضیه با بنیاد رودکی است: «مالکیت آنجا با بنیاد رودکی است و خود این نهاد نیز باید مسئولیت این امر را به عهده بگیرد.»
ترک خوردن برج بر اثر شلیک مستند نیست
جانفشان، مدیر‌کل میراث‌فرهنگی استان تهران تاکید می‌کند که تا درخواستی برای بررسی به میراث‌فرهنگی داده نشود، این اداره اقدام خاصی انجام نمی‌دهد.
این در درخواست البته هنوز ارسال نشده است. او می‌گوید: «از سمت این دوستان پیگری خاصی انجام نشده و واقعیت هم این است که هیچ‌کس به صورت مستند و مکتوب چیزی به ما نگفته و اثبات هم نشده که این ترک‌ها در اثر شلیک توپ بوده است.» او معتقد است که تاثیر شلیک توپ بر ترک‌های میدان آزادی بیش از اینکه مستند و علمی باشد، تحت تاثیر فضای مجازی قرار گرفته است.
سرقت سه قبر تاریخی در تعطیلات عید
این اولین بار نیست که در ایام عید حفاظت از بنا‌های تاریخی رنگ می‌بازد. فارغ از گزارش‌هایی که هر سال پیرامون تخریب بناهای تاریخی در ایام عید منتشر می‌شود، سال گذشته یکی از مجموعه‌های تاریخی مورد حمله قاچاقچیان قرار گرفت.
حفاران سه قبر تاریخی در بندر آباد یزد را حفاری کرده و سنگ قبر‌هایش را دزدیدند. هر چند که مدتی بعد اداره میراث‌فرهنگی این شهرستان اعلام کرد که قاچاقچیان به کاهدان زده اند، اصل کتیبه‌ها و قبرهای تاریخی در جای دیگری نگهداری شده‌اند و تمامی قبرها و کتیبه‌ها مولاژ بوده است.
پیگیری‌های «پیام‌ما» اما نشان می‌دهد که عملا هیچ اقدامی در طول یک سال گذشته برای حفاظت بیشتر از مجموعه‌ای که به گفته مدیرانش قابلیت ثبت جهانی را دارد، نشده است.
به گفته محمود ادیبان، مدیر میراث‌فرهنگی شهرستان اشکذر این مجموعه تاریخی همچنان زیر بار دعواهای اداره اوقاف و میراث مانده است. اساس این اختلافات مربوط به یک ده قبل است که کودکی به همراه مادرش در این بنای تاریخی دچار حادثه شد و اوقاف و میراث درباره پرداخت دیه به اختلاف خوردند. این اختلاف طی یک سال گذشته حتی برای پرکردن حفاری‌های نوروز پیش مجالی نگذاشته است. آن طور که ادیبان می‌گوید آخرین مرمت این بنای ثبتی مربوط به اوایل سال 90 است و از آن زمان تاکنون تغییر محسوسی در این بنا صورت نگرفته است. او البته امیدوار است که با همکاری دهیاری اشکذر و اداره میراث بودجه‌ای برای مرمت دوباره این بنا گذاشته شود.

رئیس‌جمهور شعار سال ۱۴۰۰ را تداوم شعار سال‌های اخیر دانست و با بیان اینکه دولت در سال جاری نیز با تمام توان در زمینه برداشته شدن موانع برای فعالان بخش تولید تلاش می‌کند، گفت: آنچه امروز بیش از همه اهمیت دارد، حمایت همه جانبه از تقویت تولید و بهبود فضای کسب‌و‌کار است که به همکاری و هم‌افزایی همه دستگاه‌های ذی‌ربط و قوا بستگی دارد.دویست‌و‌چهاردهمین جلسه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت صبح دیروز به ریاست حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسن روحانی برگزار شد و در این جلسه پس از گزارش اجرای مصوبه ۱۷۷ ستاد اقتصادی دولت در راستای سیاست‌های ارزی و تجاری، پیشنهادهای وزارت صنعت، معدن و تجارت که با اخذ نظر صادرکنندگان و اتاق بازرگانی تهیه شده است، مطرح شد و با هدف تسهیل تجاری، تشویق صادرات و رفع موانع تولیدکنندگان در واردات مواد‌اولیه قطعات مورد‌نیاز به عنوان ادامه مصوبه قبلی به تصویب رسید. به گزارش ایسنا، روحانی در این جلسه درباره اقدامات و برنامه‌های پیشنهادی برای تحقق شعار «تولید، پشتیبانی‌ها، مانع‌زدایی‌ها» گفت: شعار امسال تداوم شعار سال‌های اخیر است و پیام ثبات و استمرار نگاه حمایت از تولید در سیاست‌های کشور را دارد. آنچه امروز بیش از همه اهمیت دارد حمایت همه جانبه از تقویت تولید و بهبود فضای کسب‌و‌کار است که به همکاری و هم‌افزایی همه دستگاه‌های ذی‌ربط و قوا بستگی دارد.
رئیس‌جمهور با بیان اینکه رفع موانع و پشتیبانی از تولید نیازمند اقدامات عینی و عملی است و نباید صرفا در مقام سخن و حرف محصور بماند، اظهار داشت: برنامه‌ریزی‌ها و اقدامات برای رفع موانع تولید باید با سرعت و خارج از روال پیچیده و زمان بر بروکراتیک و دیوان سالارانه انجام شود و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و نظارتی باید بر جرات و جسارت مدیران برای رفع موانع بیافزاید.
روحانی با بیان اینکه برای تحقق شعار سال باید سخن فعالان اقتصادی بخش خصوصی را شنید و موانع سیاسی و حقوقی را از سر راه برداشت و از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی حمایت قانونی کرد، افزود: رفع تحریم‌ها، ارتقا و تعمیق عملیات بازار باز، ارتقای شفافیت و مبارزه با پول‌شویی، اعطای اختیارات از سوی وزارتخانه‌ها به استان‌ها در راستای ارتقای تمرکز و واقع‌بینی برای هموار کردن مسیر تولید از جمله برنامه‌های دولت برای تحقق شعار سال ۱۴۰۰ است.
رئیس‌جمهور با بیان اینکه دولت در سال گذشته با وجود همه تنگناها درخشش و نقش ‏آفرینی خوبی در زمینه جهش تولید داشت، طرح «هر پنجشنبه افتتاح» را نماد عینی جدیت و حرکت دولت در راستای جهش تولید برشمرد و اظهار داشت: امسال نیز دولت با تمام توان در زمینه برداشته شدن موانع برای فعالان بخش تولید تلاش می‌کند.
روحانی تصریح کرد: شعار سال ۱۴۰۰ با تقویت آموزش و پژوهش در واحدهای صنعتی و تولیدی، مراکز تحقیق و توسعه و پشتیبانی هر چه بیشتر از شرکت‏های دانش‌بنیان محقق می‌شود و در سال ۱۴۰۰ باید موانع زیرساختی تولید در کشور حل شود و واحدهای صنعتی به سمت استفاده بیش از پیش از دانش و فناوری‏‌های نوین، حرکت کنند.
رئیس‌جمهور همچنین با تاکید بر لزوم برنامه‌ریزی برای مدیریت و کنترل زنجیره تولید، تامین و توزیع کالاهای ضروری مردم با همکاری اصناف، تولیدکنندگان و بازرگانان گفت: برنامه‌ریزی‌ها برای مدیریت بازار نباید مقطعی و کوتاه مدت باشد بلکه باید تنظیم بازار تا پایان سال را در نظر داشته باشد.
گره کار صادرکنندگان را باز کنید
از سوی دیگر، بخش خصوصی که در سال‌های گذشته با دولت بر سر نحوه تعامل با صادرکنندگان اختلاف‌نظرهایی داشته، در نخستین روزهای کاری سال جدید، در نامه‌ای به رئیس‌جمهوری بار دیگر بر خواسته‌های خود تاکید کرد. در حدود سه سال گذشته و در شرایط تحریم‌های اقتصادی آمریکا، صادرکنندگان غیرنفتی ملزم شده‌اند تا با بازگشت ارز حاصل از صادرات خود به کشور، بخشی از نیاز ارزی کشور را تامین کنند. با وجود آن‌که آمارها نشان می‌دهد که بخش مهمی از این ارز به کشور بازگشته اما همچنان اختلاف نظرهایی وجود دارد و این بار روسای سه اتاق بازرگانی، تعاون و اصناف در متنی مشترک از حسن روحانی – رئیس‌جمهوری – خواسته‌اند تا بخشی از مشکلات را پیگیری کند.
در این نامه که از سوی اتاق بازرگانی ایران با امضای غلامحسین شافعی، رئیس این اتاق، منتشر کرده، آمده است: «بروز مشکلات متعدد در حوزه سیاست‌گذاری ارزی کشور بعد از وقوع تحریم‌های ظالمانه سبب شده تا علی‌رغم ظرفیت‌ها و فرصت‌های ایجادشده پیش روی صادرکنندگان کشور در سایه کاهش ارز پول ملی صادرات نتواند از این شرایط به نفع پیشبرد اهداف اقتصاد ملی و توسعه بنگاه‌های اقتصادی و صادراتی بهره‌برداری کند که البته بخشی از این مسائل به دلیل بروز سخت‌ترین تحریم‌ها و بخشی دیگر به دلیل مشکلات داخلی کشور بروز و ظهور یافته است.»
در ادامه این نامه گفته شده که صدور بخشنامه‌های متعدد ارزی و تجاری از سوی دستگاه‌های اجرایی به‌ویژه بانک مرکزی طی دو سال و نیم گذشته، در شرایطی صادرات کشور را زمین‌گیر کرده و فرصت رشد و جهش را از آن گرفته است. در نامه بخش خصوصی خطاب به رئیس‌جمهوری نوشته شده است: «روح ابلاغیه ۱۷۷ ستاد هماهنگی اقتصادی دولت اگرچه در حوزه واردات، بخشی از موانع را برطرف کرده است؛ اما در بعد دیگران یعنی حوزه صادرات، کماکان مشکلات جدی به قوت خود باقی‌مانده و چنانچه در جهت رفع آن اقدام نگردد، عملاً اجرای این ابلاغیه نیز بلااثر می‌شود.»
در این نامه آمده است که وزیر صنعت، معدن و تجارت، کمیته اقدام ارزی سازمان توسعه تجارت را مأمور کرده تا با حضور نمایندگان تمامی دستگاه‌های مختلف اجرایی در کنار نمایندگان سه اتاق ایران، تعاون و اصناف موارد تکمیلی این ابلاغیه را مورد بررسی قرار دهند و نتیجه این جلسات، تدوین پیش‌نویس ۱۳ بندی مورد تایید تمامی دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی بوده است: «اما اکنون علی‌رغم تمامی تلاش‌های صورت گرفته و طرح این موضوع در کمیته ماده (۲) بعد از گذشت بالغ‌بر سه ماه، متاسفانه این پیش‌نویس به تصویب نرسیده است.»
در ادامه نامه با بیان اینکه صادرکنندگان در پایان سال ۱۳۹۹ هنوز تکلیف خود را در مورد صادرات سال‌های ۱۳۹۷، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ نمی‌دانند و واردکنندگان نیز به همین دلایل قادر به تصمیم‌گیری و استفاده از ارز صادراتی به میزان کافی نیستند، گفته شده که مجدداً «احساس کمبود مواد اولیه» در واحدهای تولیدی نمایان شده است: «مشکل تجارت خارجی همچنان پابرجاست و تنظیم واردات در مقابل صادرات محقق نشده است. لذا اتاق بازرگانی، صنایع معادن و کشاورزی ایران به همراه اتاق اصناف و اتاق تعاون ایران… معتقدند چنانچه اصلاحیه ۱۳ بندی مذکور به تصویب رسیده بود، علاوه بر حل مشکلات باقی‌مانده از سال‌های پیش در حوزه تجارت خارجی اعم از صادرات و واردات، فعالان اقتصادی در این حوزه در سال ۱۴۰۰ نیز چشم‌انداز روشنی پیش روی خود متصور خواهند بود. لذا نظر به اهمیت صادرات غیرنفتی و پشتیبانی از واردات به‌منظور تامین نیاز مواد اولیه و تجهیزات تولید مستدعی است شخصاً به موضوع ورود کرده و دستور فرمایید تا هر چه سریع‌تر و تا پیش از اتمام سال ۱۳۹۹ پیش‌نویس مذکور که مورد تأیید تمامی دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی عضو کمیته اقدام ارزی سازمان توسعه تجارت ایران قرار گرفته، در کمیته ماده (۲) تصویب و ابلاغ شود تا دغدغه فعالان حوزه تجارت خارجی تا قبل از پایان سال جاری برطرف شود.»

نگرانی ها درباره زنده گیری «فیروز» یوزپلنگ پارک ملی توران همچنان ادامه دارد. فیروز یکی از چهار یوز نر حاضر در توران است که در 27 اسفند ماه برای نخستین بار زنده‌گیری شد تا در اسارت بتواند با «ایران» جفت‌گیری کند. اما این زنده‌گیری حواشی گسترده‌ای داشت. بسیاری بی‌سر و‌صدا بودن این اتفاق را نکته‌ای منفی دانستند و عده‌ای از فعالان هم جدا کردن این نر از زیستگاهش را به ضرر زادآوری طبیعی و زیستگاه یوز دانستند. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان هم در واکنش به اعتراضات گفت: اگر فیروز در طبیعت به بقای خود ادامه می‌داد حداکثر یک سال دیگر پایان زندگی‌اش فرا می‌رسید و زنده‌گیری و انتقال این یوز به سایت تحقیقات توران شانس زندگی‌اش را بیشتر می‌کند، چرا که در سایت خطری تهدیدش نمی‌کند و تغذیه مناسب دارد. این‌ها همه در حالی بود که درست در همان روزها سازمان محیط زیست اعلام کرد که از برنامه زنده گیری فیروز بی‌خبر بوده است.با این همه منتقدان بر این تاکید دارند که اقدام به حذف یک یوز نر بالغ از منطقه‌ای مانند زیستگاه حساس توران به این امید که احتمال تکثیر آن در اسارت نادرست است. همین دیروز نوید زمانی، کارشناس حیات وحش به ایسنا گفت که تولید مثل یوزپلنگ‌ها در اسارت کار سختی است و حتی در صورت موفقیت در این زمینه، امکان بازگرداندن یوزهای متولد شده. کارشناسان منتقدی چون زمانی معتقدند جدا کردن یک یوز نر بالغ و سالم از طبیعت باتوجه به شرایط حساس یوزپلنگ‌ها اقدام درستی نبوده است چرا که بودجه و امکانات ما در ایران برای تکثیر یوزپلنگ در اسارت محدود است. از سوی دیگر یوزپلنگ آسیایی در بحران انقراض قرار دارد و شرایط آن قابل مقایسه با یوزهای آفریقایی نیست. در حال حاضر تعداد یوزها در ایران 30 تا 50 فرد تخمین‌زده می‌شود و کارشناسان حیات‌وحش می‌گویند باید با احتیاط عمل کرد و نباید بر اساس احتمالات پروژه به این امید که شاید بتوانیم در اسارت آن را تکثیر کنیم.
هرچند منتقدانی از نادرست بودن این تصمیم می‌گویند اما پویان بهنود، کارشناس پروژه زنده‌گیری یوز نر وحشی (فیروز) به «پیام‌ما» می‌گوید از اوایل سال 90 که در پایش جمعیت یوز حضور داشته، دوربین‌گذاری‌های گسترده‌ای انجام گرفته و در زیستگاه‌های جنوبی مشاهدات خبر از نامناسب بودن نسبت جنسیتی می‌داد و همین هم باعث ناامیدی شد تا آن‌که سال گذشته به سراغ پارک توران رفتند و آنجا نسبت جنسی نرمالی را به ثبت رساندند .«در این منطقه توانستیم 15 فرد را شناسایی کنیم که از میان این تعداد 4 فرد نر که فیروز هم جزء آنها بود، 2 فرد ماده و 9 فرد ناشناس شناسایی شد. پس از این شناسایی و با توجه به آن‌که سه یوز با نام‌های دلبر، کوشکی و ایران را هم در اسارت داشتیم و آنها موفقیتی برای زادآوری نداشتند تصمیم بر این شد که زنده گیری نر از طبیعت را در دستور کار قرار دهیم.»
او می‌گوید این وضعیت در حالی است که در دهه‌های گذشته 10 فرد یوز هم به صورت ناخواسته – بدون برنامه‌ریزی و پروژه تدوین شده- یا توسط شکارچیان و یا دامداران از طبیعت جدا شده بودند که آخرین آنها «ایران» بود که دی ماه 96 می‌خواستند به کشورهای حاشیه خلیج فارس قاچاقش کنند اما با درایت نیروهای داخلی این اتفاق نیفتاد و درحال حاضر ایران که حدود سه و نیم ساله است را در کشور داریم. «ایران در حال حاضر در سن طلایی باروری است و همین دلیلی بود تا بتوانیم این ماده یوز جوان را به تکثیر در اسارت برسانیم. در تهران تلاش‌های بسیاری انجام گرفت تا با کوشکی جفت‌گیری کند اما ناموفق بودند. سن طلایی ایران سبب شد که تصمیم بگیریم یک یوز نر را از طبیعت برای جفت‌گیری قرض بگیریم و بعد به طبیعت برگردانیم و برای این امر فیروز انتخاب شد. این انتخاب هم بر اساس سن فیروز بود و در مانیتورینگ گسترده از شهریور سال گذشته تا اسفند ماه 99 برای زنده گیری امن این حیوان تلاش شود.»
انتقادات درست نیست
او در پاسخ به انتقادات مطرح شده درباره زنده گیری فیروز که باعث حذف او از زیستگاهش می‌شود می‌گوید این زنده‌گیری در زمانی رخ داده که سیکل طبیعی جفت‌گیری این حیوانات تمام شده و در نتیجه برای جفت‌گیری آن در طبیعت نگرانی مطرح نیست. «این نگرانی برای جفت‌گیری او در طبیعت نادرست است و این اتفاق هرچند برای نخستین بار رخ می‌دهد اما با کارشناسان بسیاری در حوزه صحبت شده و از نظر کارشناسان آفریقایی که در این زمینه فعالیت کرده‌اند استفاده شده است. از سوی دیگر ما سه نر دیگر در منطقه داریم و این نرها هم زادآوریشان خوب است و تمام تلاشمان هم این است که فیروز را در سیکل طبیعی بعدیش به طبیعت برگردانیم.»
به گفته این کارشناس این کار اولین بار است که در ایران انجام می‌شود اما با توجه به تجارب آفریقا 95 درصد یوزهای وحشی در محیط نیمه حراست و حراست کامل می‌توانند زاداوری داشته باشند و درحال حاضر هر دو سایت برای این امر آماده اند. «درحال حاضر حال فیروز خوب است و هر دو یوز در حال مانیتور شدن هستند و البته سیگنال‌هایی از پذیرش هم در میانشان گرفته‌ایم که به یکدیگر توجه نشان داده‌اند اما همچنان هیچ قطعیتی ندارد و ما صرفا در تلاشیم این اتفاق به نتیجه خوبی برسد. با این همه واقعیت این است که زنده گیری فیروز در نوع خودش برای تمامی کسانی که سرنوشت یوز برایشان مهم است اتفاق مهم و خوبی بوده است و ما در حال حاضر امیدوار به آینده این ماجرا هستیم.»
بهنود همچنین می‌گوید در پارک ملی توران برای سال جدید قرار است دوربین‌های دقیق‌تر و بیشتری کار گذاشته شود و این اتفاق می‌تواند کمک شایانی به شناسایی افراد بیشتری از جمعیت یوزها کند. «پروژه تکثیر در اسارت یوزها ابتدا قرار بود در زیستگاه‌های یزد عملیاتی شود اما همکاری‌ها در این استان به درستی انجام نگرفت و در نهایت پارک ملی توران انتخاب شد و محیط زیست سمنان شرایط خوبی را برای این اتفاق ایجاد کرد. آخرین وضعیت مشاهده یوزها در یزد هم به سال 94 برمی‌گردد که اردلان، ارسلان و اردوان را شناسایی کردیم و البته این سه در سال 89 و توسط محیط‌بانی شناسایی شدند اما درنهایت همراهی‌ها در یزد خوب نبود و پارک توران انتخاب شد. هرچند برای این امر محل هم خیلی مهم نبود و مهم این بود که بتوانیم این کار را عملیاتی کنیم.» او می‌گوید هرچند رصدها و پایش های انجام گرفته ناکافی است اما همین رصدها در توران 15 فرد را شناسانده که اگر تعداد دوربین‌ها و رصدها بیبشتر شود امکان اینکه یوزهای بیشتری شناسایی شوند خیلی بیشتر خواهد بود و این درحالی است که همچنان تعداد توله‌ها در سرشماری به حساب نمی‌آیند و تا زمانیکه توله‌ای از مادرش جدا نشود به عنوان جمعیت یوزها شناخته نمی‌شود.
مرتضی اسلامی‌دهکردی، عضو انجمن یوزپلنگ آسیایی هم، دیگر کارشناسی است که معتقد است باید تکثیر در اسارت در کنار زیستگاه وجود داشته باشد چرا که جمعیت یوزها آن‌قدر کم است که باید از هر فرصتی استفاده کرد.
او به «پیام‌ما» توضیح می‌دهد که دلبر و کوشکی به دلیل ناتوانی فیزیکی شان عملا امکان زادآوری ندارند و با وجود اینکه جمعیت وحشی در اولویت است، باید از اتفاق رخ داده فعلی هم استقبال کرد. «این تصمیم درست بوده.
ما روش‌های مختلفی برای زادآوری داریم که هم طبیعی و هم آزمایشگاهی را شامل می‌شود. این میان روش‌های آزمایشگاهی آمار موفقیت پایینی دارند و در نتیجه روش طبیعی، روش مناسب‌تری است.» به گفته او هر روش و هر تلاشی ریسک‌ها و درصدهای خطای خودش را دارد اما امیدها بر این است که فیروز و ایران بتوانند تجربه موفقی را رقم بزنند.

طرح زنده‌گیری یوزپلنگ نر از طبیعت و تکثیر یوزها در اسارت دو سال گذشته و در جلساتی که سازمان محیط زیست با فعالان و کارشناسان حوزه برگزار کرد مطرح شد. در این جلسات کارشناسان داخلی و خارجی حضور داشتند و این طرح بدون مشورت آن‌ها انجام نشده است. بر اساس همان جلسات قرار شد زنده‌گیری اتفاق بیفتد و روش تکثیر یوزپلنگ در شرایط نیمه‌طبیعی با استفاده از نظر کارشناسان آفریقای جنوبی از سوی اداره کل حفاظت محیط ‌زیست استان سمنان عملیاتی شد. کشوری که در این حوزه صاحب نظر بود و براساس برآوردهایشان هم تا حدود 80 درصد این روش را موفقیت‌آمیز ارزیابی کرده بودند. هیأتی با همراهی معاون سازمان محیط زیست به آفریقای جنوبی رفتند و آن‌ها هم اسناد و اطلاعات زیادی را در اختیارمان گذاشتند و ما هم پروتکلی را آماده کردیم که از صفر تا صد ایجاد شرایط نیمه طبیعی تکثیر یوز را مشخص کرد. این پروتکل ۱۵۰ صفحه‌ای شامل تمامی مراحل جانمایی، طراحی، احداث و مدیریت ذخیره‌گاه‌های نیمه‌طبیعی مختص یوز است.
بر اساس شرایط فعلی یوزهای ما در کشور که حداکثر ۴۰ فرد از آن‌ها باقی‌ مانده، این روش یکی از روش‌های درست و امن تکثیر به شمار می‌رود. این‌که گفته می‌شود امکانات این کار فراهم نیست هم نادرست است. چرا که روش‌های آزمایشگاهی از جمله روش‌های پرهزینه و پرامکانات به حساب می‌آیند و این روش از جمله روش‌هایی است که پیچیدگی خاصی ندارد و شبیه‌سازی شرایط طبیعی است. اگر از روش‌های آزمایشگاهی استفاده می‌شد به دلیل پیچیدگی کار نگرانی بیشتر به دنبال داشت.
آنچه در این مدت از بیرون دیده و رصد کرده‌ایم این است که سازمان راه اصولی را در پیش گرفته و تا زمانی‌که از مشاوره سازمان‌های تایید شده استفاده کند، جای نگرانی وجود ندارد. اما همچنان می‌توان گفت کاش این اتفاق 10 سال پیش عملی می‌شد و کارشناسانی از سوی ایران برای آموزش به آفریقا می‌رفتند. بر اساس پروتکل‌های بین‌المللی هم تا زمانی‌که جمعیت به طور کامل به خطر نیفتاده باید چنین کارهایی عملی شود و این سازمان‌ها هم پروتکل‌های مشخصی برای تکثیر در اسارت دارند که این شرایط برای فیروز هم اتفاق افتاد. شرایط یوزها در زیستگاه‌های یزد، کرمان و خراسان جنوبی از سال ۱۳۸۰ تاکنون خوب نبوده و هیچ شواهدی از زادآوری وجود ندارد. حتی در زیستگاه خراسان شمالی هم یوز از نیمه دوم سال ۱۳۹۷ مشاهده نشده و دوربین‌های پایشی انجمن نیز عکسی ثبت نکرده است. با توجه به تمام موارد گفته شده باید تاکید کرد که این طرح به‌صورت کلی مثبت است. هرچند نمی‌توان پیش‌بینی کرد که چه نتیجه‌ای خواهد داشت و آیا فیروز و ایران در نهایت عامل تولد توله یوزهای جدید خواهند شد یا نه. در هرصورت تمامی افراد و گروه‌ها باید برای افزایش شانس موفقیت در کنار سازمان محیط زیست تلاش کنند و فراموش نکنند با ایجاد یأس یوزپلنگ حفظ نخواهد شد.

یک ماه پیش همین روزها بود که داوود با خودش پیمانی تازه بست. روزی که گعده زنبور عسل و پروانه و گنجشک از هم پاشید و او آن را یکی از سخت‌ترین لحظات در زندگیش دید. لحظه‌ای سخت که شاید با هربار شکست خوردن در بالا بردن وزنه‌ها برابری می‌کرد. آن روز خوب در خاطرش مانده است. روزی که گنجشک روی فیلتر سیگارِ پرتاب شده روی سنگ‌فرش بلوار معلم رامسر نشست، گنجشک برنخاست، نًکش را که روی زمین گذاشت، تلوتلو خورد. نکش در گل ماند و دیگر آن پرنده سابق نشد. او قبل‌تر دیده بود که پروانه هم در همین وضعیت افتاده، زنبور بال‌هایش را تکان داده اما پروازی در کار نبوده. گعده جنبندگان که از هم می‌پاشید، غم روی غم‌های داوود می‌نشست و غصه به غصه‌های قبلش اضافه می‌شد. او آن روز تلاش کرد تا از گنجشک تصویری ثبت کند، جلو رفت و نجاتش داد، باقی جنبندگان اما هر روز از دست می‌رفتند، هر روزی که فیلتر سیگاری روی زمین می‌نشست و در هوای رامسر مرطوب می‌شد و نیکوتینش مثل سم عمل می‌کرد. داوود با خودش عهد بست تصویری که به تماشایش نشسته بود، دیگر تکرار نشود.داوود ملکی، هر روز، روزی دو ساعت با کیسه‌ای بزرگ و چند دست دستکش راهی بلوارها و خیابان‌های رامسر می‌شود و فیلترهای سیگار روی زمین مانده را جمع می‌کند. سیگارهای ناتمام دود شده‌ای که روی زمین رها شدند، درون کیسه او می‌روند و بعد راهی سطل زباله می‌شوند. کیسه باید تا انتهایش پر باشد تا این پیشکسوت وزنه‌برداری به تمام شدن کار رضایت دهد. کاری که درکنار ورزش ساعت‌های این روزهایش را پر کرده است. «در خاطرم هست که چند سال پیش یکی از شاگردان من، یکی از شاگردان خلف من، با گروهی 100 نفره جمع می‌شدند و در ایام عید یا مناسبت‌هایی که مردم احیانا بیشتر در خیابان‌ها بودند و زباله می‌ریختند، زباله‌هایشان را جمع آوری می‌کرد، سیگار، ظروف یکبار مصرف و …» کاری که حالا انگار جرقه ای برای کار او شده است. ملکی از اعضای کمیته ملی المپیک بود، مربی فدراسیون‌های جهانی وزنه برداری که مدتی هم در تیم ملی والیبال مسئول بدنسازی بوده، این روزها در رامسر زندگی می‌کند و علاقه خودش به محیط زیست را از راه جمع کردن فیلتر سیگار، ارضا می‌کند. علاقه‌ای که از کودکی بوده و حالا به فهم بیشتر او هم کمک کرده است. او می‌گوید نیکوتین فیلتر سیگار با رطوبت هوای رامسر که در هم ممزوج می‌شوند، ماده‌ای سمی ایجاد می‌کند که حشرات ریز و مفید را از بین می‌برد. گفته‌ای که مسئولان محیط زیست هم تاحدودی آن را تایید می‌کنند، فاطمه اکبرپور سال گذشته معایب فیلتر سیگار رها شده را در چند ماده‌ای سمی که راهی طبیعت می‌کرد، خلاصه کرده بود. رئیس اداره محیط زیست انسانی استان تهران به ایسنا گفته بود: «هیدروکربن‌های پلی آروماتیک، نیتروز آمین‌ها، آمین‌های آروماتیک، فرمالدئید، استالدئید، بنزن و فلزات سمی نظیر آلومینیوم، روی، سرب، سلنیم، کرم، نیکل و کادمیم از جمله مواد خطرناک ساطع شده از فیلتر سیگار است که خاصیت سرطان‌زایی هم دارد.»
فیلتر سیگارهای جان سخت
داوود ملکی می‌گوید گاهی این فیلترهای سیگار را در میان شمشادهای چند ساله پیدا می‌کند. شمشادهایی که 70 یا 80 سال سن دارند. او می‌گوید رفتگران گاهی ناخواسته هنگام از تمیزکردن خیابان‌ها بدون توجه به فیلترهای سیگار در خاک خیابان، آن را به سمت باغچه‌ها هدایت می‌کنند گاهی هم فیلتر سیگاری از دست جوانی می‌افتد و باد آن را راهی باغی کوچک در حاشیه بلوار یا خیابان می‌کند و باغچه‌ها رفته رفته در استات سلولز یا همان فیلتر سیگار دفن می‌شوند و سرب و آرسن و نیکوتین به خورد خاکشان می‌رود. استات سلولزی که جان سخت است و دویچه وله چندی پیش در پژوهشی نوشته بود که این ماده مثل میکرو پلاستیک همه جای زمین یافت می‌شود، تجزبه‌اش بسیار کند است و شاید تا حدود ده سال در طبیعت باقی بماند: «ذرات استات سلولز مانند میکروپلاستیک‌ها همه‌جای کره زمین یافت می‌شوند، حتی در اقیانوس‌ها.»
از ماسک معلق روی زمین عصبانیم
او این روزها هیدروتراپی هم می‌کند، متخصص طب ورزش است و به شاگردانش به دلیل شرایط کرونایی از راه دور آموزش می‌دهد، او که سال‌ها مسئول استعدادیابی آکادمی المپیک هم بوده است و از نام حسین رضا‌زاده و سهراب مرادی به عنوان ثمره کارش نام می‌برد، می‌گوید علاقه زیادی به فعالیت‌های بیشتر در حوزه محیط زیست دارد اما اگر آن را یاد بگیرد: «من عاشق محیط زیستم اما فقط علاقه کافی نیست، ما راهنمایی هم نشدیم و یاد نگرفتیم که چگونه باید علاقه و عشقمان به طبیعت را بروز دهیم، نه صداوسیما درست آموزش داده نه معلم خوبی داشتیم.» او می‌گوید خانواده، همسر و دخترش هرگز باکارش مخالف نبودند اما بودند کسانی که کارش را موثر نداستند و شان مربی جهانی را را بالاتر از جمع کردم فیلتر سیگار دانستند. با این حال او در کارش ثابت قدم است. ملکی می‌گوید این روزها از یک چیز دیگری هم عصبانی می‌شود؛ دیدن شمایل ماسک روی آسفالت خیابان‌ها. «پشت سر آدم‌ها راه می‌افتم و بارها شده که به افراد گفتم ببخشید، من دیدم که ماسکتان از جیبتان افتاد، بعد از این جمله آدم‌ها تشکر می‌کنند و به روی خودشان نمی‌آوردند که خودشان آن را انداخته بودند، همین حرف و رفتار شاید باعث شود که چنین اتفاقی دیگر تکرار نشود.»
مربی ورزش، مروج محیط زیست هجده ساله
آوازه کار قهرمان جهانی، حالا به گوشه و کنار ایران هم رسیده، او که روزگاری بهترین مربی سال بود حالا به مربیِ مروج حفاظت محیط زیست تبدیل شده است: «بارها دوستانم در جاهای مختلف ایران به من زنگ می‌زنند و می‌گویند، می‌خواهی برایت کارگری بفرستیم تا در این راه کمکت کند؟ من می‌گویم این کار با کارگر آوردن و کارهای یدی پیش نمی‌رود، باید به این کار علاقه داشت.» او می‌گوید حالا تعدادی از شاگردانش در کشورهای دیگر نیز به همراه دوستانشان به جمع کردن فیلتر سیگار روی آوردند و فیلتر سیگارهای روی زمین مانده را جمع می‌کنند. برآوردهای وزارت بهداشت نشان می‌دهد که هرسال حدود 40 میلیارد نخ سیگار در کشور سوزانده می‌شوند، اگر به طور متوسط نیمی از این فیلترها در طبیعت رها شوند و باران رویشان را بپوشانند، هرکدام می‌توانند، بیش از یک متر مربع از زمین زیرشان را آلوده به سم کنند. آمار دیگری که یکی از مجمع‌های فعال محیط زیست آن را منتشر کرده است، نشان می‌دهد که سالانه حدود 7 هزار میلیارد ته سیگار با وزنی حدود 400 میلیون کیلوگرم در جهان دورریخته می‌شود. این عدد در ایران به حدود 371 هزار کیلوگرم می‌رسد.
سیگارهایی که تنها تعداد محدودی از آنها در کیسه داوود ملکی و سایر مروجان در انجمن‌های محیط زیستی می‌رود. او می‌گوید کم و بیش بودند کسانی که بعد از کار او تلاش کردند تا فیلتر سیگارشان را در جعبه‌ای یا محفظه‌ای دور از چشم طبیعت نگه دارند. تداعی و تکرار خاطره سالروز عهد و پیمان، داوود ملکی هنوز برایش تلخ است. او در فیلمی که در فضای مجازی منتشر شده هم روی آن تاکید می‌کند، خاطره‌ای تلخ که حالا ثمره‌ای بزرگ برایش داشت: «هجده ساله شدم، اگر هجده ساله نبودم که نمی‌شد این کار را کرد.»

فرماندار ریگان از 3 برابر شدن شدت گرد‌و‌غبار در این شهرستان خبر داد. امین باقری با اشاره به اینکه غلظت ذرات معلق در هوا و گرد‌و‌غبار در شهرستان ریگان ۳ برابر حد مجاز است و شرایط این شهرستان را خطرناک کرده است، به ایلنا گفت: این گردوغبار شدید باعث کاهش دید در محور ترانزیت ریگان-چابهار-ریگان- نرماشیر شده است.او ادامه داد: گردوغبار شدید راه ارتباطی ۱۷روستا را مسدود و ۲۳ شهروند ریگانی را راهی مراکز درمانی کرده استفرماندار ریگان عنوان کرد: گرد‌و‌غبار شدید تاکنون ۱۲۰ روستا را در محاصره و تحت تاثیر وضعیت نامساعد جوی قرار داده است. نیرو‌های امدادی، پلیس راه و مراکز بهداشتی درمانی به روستا‌های گرفتار در طوفان شن اعزام شده‌اند.

«در یک مقطعی مجبوریم یک صنف را فدا کنیم. صنف گردشگری در ایتالیا و اسپانیا تعطیل شده‌اند. در بعضی جاها باید دندان روی جگر بگذاریم، مثلا در بخش گردشگری» همین چند جمله ایرج حریرچی، در یک گفت‌و‌گوی تلویزیونی، کافی بود تا داغ دل فعالان گردشگری تازه شود. کسانی که از آبان 98 تا نوروز 1400 تاوان تمام اتفاقاتی را دادند که نقشی در آن نداشتند و کسی جویای احوالشان نشد، اما دندان سر جگر گذاشتند. حالا که گردشگری در دنیا آرام آرام به شرایط نرمال باز می‌گردد، باز هم آنها را دعوت به گذاشتن دندان بر جگری می‌کنند که از تمام بی‌مهری‌ها خون است. در روزهای اخیر این اظهارات حریرچی در میان فعالان گردشگری در فضای مجازی بازتاب بسیاری داشت. توصیه‌های معاون وزارت بهداشت به فعالان گردشگری در حالی مطرح می‌شود که وجود استانداردهای دوگانه‌ در تصمیم‌گیری‌ها دندان سر جگر گذاشتن را سخت‌ می‌کند.در روزهایی که جدال بر سر پیدا کردن مقصر در بحرانی شدن شرایط کرونا بعد از تعطیلات نوروز بالا گرفته است، همچنان مدیران در بخش‌های مختلف دولت مترصد اتخاذ تصمیمی به فراخور منافع سازمان و وزارتخانه متبوع خود هستند. در این میان اختلاف نظر میان دو وزارتخانه بهداشت و میراث‌فرهنگی هم بالا گرفته و قرار است در میان استانداردهای دوگانه در امر سفر، دندان سر جگر گذاشتن سهم فعالان بخش خصوصی گردشگری شود. هرچند این روزها خبری از وزیر گردشگری نیست و تنها رسانه این وزارتخانه، در حال انتشار آمار مسافران نوروزی در شهرهای مختلف است و گویا مسائل دیگر چندان اهمیتی در این وزارتخانه ندارند، اما وضعیت کرونا در نتیجه لجاجت و بی‌توجهی متولیان گردشگری به مشکلات اصناف این حوزه و اصرار بر انجام سفرهای نوروزی برای جبران خسارات اقتصادی بخش گردشگری، باز هم بحرانی شده است.
فعالان گردشگری و کادر درمان قربانی تصمیمات غلط و سیاست‌های دوگانه
«گفتیم: می‌دانیم تاب‌آوری مردم مهم است ولی تاب‌آوری مدافعان خسته سلامت پس از چهارده ماه کار بی‌وقفه و جان فشانی برای مدیریت پیک‌های پیوسته نیز مهم است. گفتیم: اقتصاد گردشگری اهمیت دارد ولی سرمایه اجتماعی نظام سلامت و هزینه‌های شیوع مجدد بیماری و اثراتش بر اقتصاد خرد و کلان کشور نیز بی‌اهمیت نیست. گفتیم: اگر به حرف‌های کارشناسی ما را گوش ندهند بهار سختی در پیش است. شاید بدین دلیل باور نکردند که اولا وزن ویروس موتاسیون یافته را در محاسبات اپیدمیولوژیک ما نمی‌شناختند و ثانیا سه پیک سنگین قبلی را آرام، بی‌صدا و مظلومانه همکارانمان مدیریت کردند و گروهی فکر کردند که فراز و فرود منحنی‌ها شاید به شیوه فوتوشاپ است!» این جملات بخشی از یادداشت گلایه‌آمیزی است که سعید نمکی در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد. او در روزهای پایانی سال بارها نسبت به انجام سفرهای نوروزی هشدار داده بود.
متولیان گردشگری بی‌توجه به تمام هشدارها در خصوص سلامت و جان مردم، معتقد بودند که اصناف این حوزه در یک سال و نیم گذشته متضرر شده‌اند و باید به نوعی آسیب‌های وارد شده به این بخش را جبران کرد. مسئولان دولتی گردشگری اما به این نکته توجه نداشتند که اگر حمایت‌های کافی و درست از بخش خصوصی گردشگری در این ماه‌ها انجام شده بود، حالا در وضعیت بحرانی موجود نیازی به اصرار برای انجام سفرهای نوروزی با هدف جبران خسارات فعالان گردشگری نبود. بسیاری از فعالان بخش گردشگری در سراسر کشور که از فعالیت در این حوزه امرار‌معاش می‌کردند، از آبان 98 تا امروز نه درآمدی داشتند و نه حمایتی از دولت دریافت کردند.
در سوی دیگر سکه باید این نکته را هم در نظر گرفت که هشدارهای نمکی نسبت به انجام سفر در حالی بیان می‌شود که بسیاری از فعالان گردشگری نسبت به انجام سفرهای ورودی گردشگران سلامت به کشور انتقاداتی را مطرح می‌کنند. هرگز از سوی وزارت بهداشت که در گردشگری سلامت ذی‌نفع است، توضیح قانع‌کننده‌ای درباره چرایی انجام این شکل از گردشگری در ایامی که کشور با کرونا درگیر بود، ارائه نشده است. فعالان گردشگری این سوال را دارند که آیا مسافرانی که از عراق و دیگر کشورهای همسایه برای درمان به ایران می‌آیند و تنها گروه مسافران خارجی هستند که ویزا دریافت می‌کنند، نمی‌توانند ناقل ویروس کرونا باشند؟
در میان این استانداردهای دوگانه اما نمی‌توان به خطر افتادن جان مردم و باری که به دوش کادر درمان تحمیل می‌شود را نادیده گرفت. آنها قربانی تصمیماتی هستند که منافع دیگری را دنبال می‌کنند.
از درخواست توقف پروازها تا ارزان شدن قیمت بلیت
یازدهم فروردین سعید نمکی در نامه‌ای به وزیر کشور، خواهان توقف پروازها به مقصد ترکیه و بسته شدن مرزها شد و نوشت: «با توجه به شیوع گسترده بیماری covid19 در کشور ترکیه با ویروس موتاسیون یافته، ضروری است، حداکثر تا 48 ساعت آینده به مدت یک هفته ایاب‌و‌ذهاب از طریق مرزهای هوایی و زمینی با کشور مذکور متوقف شود» سه روز پس از انتشار این نامه اما دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی به خبرگزاری مهر گفت: «پروازهای ترکیه طبق برنامه در حال انجام است و برنامه‌ای برای قطع پروازها بین ایران و ترکیه تا زمان ابلاغ رسمی ستاد مبارزه با کرونا وجود ندارد. قرار است در جلسه آتی ستاد مبارزه با کرونا موضوع قطع پروازها بررسی شود، در صورتی که ستاد برنامه قطع پروازها را ابلاغ کند پرواز شرکت های هواپیمایی در مسیر ترکیه لغو می‌شود» تا زمان تدوین این گزارش همچنان ستاد کرونا در این رابطه تصمیمی اتخاذ یا ابلاغ نکرده است. پرواز از شهرهای مختلف ایران به مقصد ترکیه علاوه بر بعضی شرکت‌های هواپیمایی داخلی، توسط تعدادی از ایرلاین‌های ترکیه‌ای و کشورهای منطقه انجام می‌شود، آن هم بدون الزام به رعایت قانونی که ایرلاین‌ها در داخل کشور ملزم به انجام آن هستند، یعنی پرواز با 60 درصد ظرفیت.
در حالی‌که در یک ماه اخیر آمار افراد مبتلا به کرونا در ترکیه حدود 4 برابر شده و وزارت بهداشت این کشور اعلام کرده که بیش از 70 درصد مبتلایان، با ویروس جهش یافته کرونا درگیر هستند و حدود 60 شهر در ترکیه وضعیت قرمز دارند، نرخ بلیت‌های پرواز به شهرهای مختلف ترکیه طبق روال هر سال، پس از اتمام تعطیلات نوروز به پایین‌ترین میزان خود رسیده و پروازها در جریان است. ایرانیان وفادارترین مسافران ترکیه هستند. مسافرانی که نه تنها با هدف تفریح و گذران تعطیلات بلکه با اهداف اقتصادی به این کشور سفر می‌کنند. نه تنها کرونا که حتی حملات تروریستی در نقاط مختلف ترکیه در سال 2016 هم نتوانست مسافران ایرانی را از سفر به این مقصد منصرف کند. در شرایط فعلی با قرمز شدن شهرهای مختلف ترکیه و همچنین بحرانی شدن دوباره وضعیت کرونا در ایران، پروازها به مقصد ترکیه -هرچند با کاهش چشمگیر نسبت به روزگار پیش از کرونا- همچنان در حال انجام است و مسئولان سازمان هواپیمایی توقف پروازها را منوط به تصمیم ستاد کرونا کرده‌اند.
ایرج حریرچی در سخنان خود در خصوص دندان سر جگر گذاشتن فعالان گردشگری به جمله‌ای اشاره کرد که نشان از بی‌اطلاعی او از حمایت‌ها و برنامه‌هایی که دولت‌ها در کشورهای دیگر از بخش گردشگری انجام دادند، دارد. او اظهار کرد: «در ایتالیا و اسپانیا هم همین اتفاق افتاده است، بخش گردشگری و هنر و تفریحات تعطیل شده است» اما خبر ندارد که بسیاری از دولت‌ها تمام تلاش خود را بعد از شیوع کرونا برای حفظ نیروهای متخصص و همچنین سرمایه‌های موجود در بخش گردشگری به کار گرفتند و در کنار آن حمایت‌هایی از فعالان این بخش انجام دادند. در ایران اما کسانی که در بخش گردشگری امرار‌معاش می‌کردند به کلی درآمد خود را از دست داده و با حمایت دولت در قالب وام‌های چهار درصدی روبه‌رو شدند. وامهایی که آنها را در شرایطی نامعلوم، بدهکارتر می‌کند.
بسیاری از این افراد ترجیح دادند علی‌رغم تخصص خود در حوزه گردشگری در بخش دیگری مشغول به کار شوند، اما زیر بار دریافت وام‌هایی با بهره‌های چهار درصد و بیشتر که دولت در اختیارشان می‌گذاشت نروند.
آمار مرگ و میر روزانه کرونا دوباره سه رقمی شد و این نتیجه تصمیمات غلطی است که در ماه‌های اخیر و بعد از کنترل نسبی کرونا، اتخاذ شده و روند کند واکسیناسیون عمومی نیز به آن دامن زده است.
پیش‌بینی مصطفی قانعی، رئیس کمیته علمی ستاد مقابله با کرونا این است که واکسیناسیون همگانی در کشور از حدود مهرماه شروع شود. این اظهارات نشان می‌دهد کرونا میهمان ناخوانده‌ای است که به این زودی دست از سرمان بر نخواهد داشت. امید که مسئولان با تصمیمات غلط و سومدیریت‌ها ماندگاری این ویروس را تداوم نبخشند تا باز هم مردم مجبور باشند دندان سر جگر بگذارند.

در حالی که سازمان حفاظت محیط زیست و کمیته ارزیابی محیط زیستی معتقدند در هر شرایطی نیروگاه بعثت باید به خارج از تهران منتقل شود مسئولان وزارت نیرو بدون توجه به این مساله در حال برنامه‌ریزی برای نوسازی نیروگاه بعثت هستند.آلودگی هوای تهران یا قطعی برق؟ به نظر می‌آید خلاصه صحبت‌های مسئولان به ویژه مسئولان وزارت نیرو در مورد نیروگاه بعثت به این دو گزینه ختم شود. هنوز که تابستان و زمان اوج مصرف برق آغاز نشده است باید میان مخاطرات ناشی از آلودگی‌های محیط زیستی و مشکلات اقتصادی ناشی از قطع برق، تاریکی و تحمل گرما بدون وسایل خنک کننده برقی یکی را انتخاب کرد.
اما ماجرا چیست؟ نیروگاه بعثت در تهران حدود سال 1346 ساخته شده و بیش از 50 سال سن دارد و نه تنها فرسوده بلکه آلاینده هم است. بر اساس گفته سازمان حفاظت محیط زیست این نیروگاه هرساله جزو صنایع آلاینده بوده و باید بازنشسته شود اما مسئولان این نیروگاه و وزارت نیرو به جای بازنشسته کردن این نیروگاه یا تغییر جایگاه آن به فکر نوسازی نیروگاه هستند.
نصب توربین جدید در نیروگاهی که باید تعطیل شود
در حالی که به نظر می‌آمد وزارت نیرو قصد دارد 3 نیروگاه فرسوده تهران یعنی، طرشت، ری و بعثت را که قدیمی تر از 2 نیروگاه دیگر است بازنشسته کند در اسفند سال 1399، نیروگاه بعثت قراردادی برای نصب اولین توربین ملی در این نیروگاه امضا کرد. توربینی که احتمالا آلودگی کمتری دارد اما بدون آلودگی نیست.
محسن طرزطلب، مدیرعامل شرکت تولید نیروی برق حرارتی در مراسم امضای این قرارداد گفت: با توجه به اینکه امکان بازنشسته کردن نیروگاه بعثت به طور کامل مقدور نبود و مکان دیگری را نیز برای ساخت نداشتیم امیدواریم که سازمان محیط زیست همکاری کند تا مشکلی در اجرای پروژه نیروگاه بعثت ایجاد نشود.
به نظر می‌آید که منظور مدیرعامل شرکت تولید نیروی برق حرارتی از «همکاری» سازمان حفاظت محیط زیست این است که نسبت به تعطیلی نیروگاه در تهران سخت گیری نکند و این نیروگاه بتواند به کار خودش ادامه دهد.
این اتفاقات مانند یک چرخه بی پایان شده است، در بخشی از سال که معمولا در زمستان است، آلودگی هوا بحران ایجاد می‌کند، سپس همه به دنبال چرایی اجرا نشدن قانون هوای پاک می‌گردنند، آلاینده‌ها را پیدا می‌کنند و خواستار تعطیلی یا حذف آنها می‌شوند، بعد از آن با گذر از دوره اوج آلودگی، صنایع آلاینده و یا دیگر عوامل خواستار «همکاری» سازمان محیط زیست می‌شوند و دوباره این چرخه تکرار می‌شود.
سازمان حفاظت محیط زیست همکاری می‌کند؟
حمید جلالوندی مدیرکل ارزیابی‌های محیط زیستی سازمان حفاظت محیط زیست در گفت‌وگو با «پیام‌ما» در مورد این مساله که با نوسازی مشکل آلایندگی نیروگاه بعثت حل می‌شود یا نه، گفت:«تغییر و توسعه نیروگاه بعثت فرآیندی مشمول ارزیابی محیط زیستی است که نیروگاه برای آن یک گزارش ارزیابی زیست محیطی ارسال کرد و در کمیته ارزیابی بررسی شد. در این که نیروگاه باید نوسازی شود هیچ شکی نیست و بی‌شک تغییر تکنولوژی در این نیروگاه باعث کاهش آلودگی می‌شود اما سازمان و کمیته ارزیابی اعتقاد دارد باید این نیروگاه از تهران خارج شود و به شهر دیگری برود.»
در واقع کمیته ارزیابی‌های محیط زیستی تصمیم گرفته است با توجه به آلودگی هوای شهر تهران و حفظ سلامت مردم با وجود اینکه این پروژه از نظر اقتصادی می‌تواند برای وزارت نیرو سنگین و دشوار باشد با تغییر در نیروگاه مخالفت کند و خواهان انتقال نیروگاه به خارج از تهران شود. جلالوندی ادامه داد:«البته بعد از این تصمیم وزارت نیرو گزارشات دیگری تهیه کرد و توضیح داد که امکان جابجایی نیروگاه وجود ندارد اما هنوز کمیته دیگری برای بررسی این گزارش ایجاد نشده است.»
او در پاسخ به این سوال که آیا توربین جدیدی که ساخت ایران است و قرار است در نیروگاه نصب شود هم نیاز به ارزیابی محیط زیستی دارد یا نه؟ گفت:« این توربین کلاس F است و قطعا آلودگی کمتری دارد. این توربین‌ها «لایسنس» دارند و خروجی هایشان مشخص است و کلاس F جزو بهترین‌هاست اما اینکه آیا می‌توانند هر جایی آن را نصب کنند؟ خیر! مکان‌یابی توربین باید ارزیابی محیط زیستی داشته باشد. ما توربین را از نظر تکنولوژی قبول داریم اما استفاده از آن در نیروگاه داخل تهران را قبول نداریم باید به خارج از تهران برود.»
امکان تغییر مکان نیروگاه بعثت
انتقال نیروگاه بعثت به خارج از تهران موضوع جدیدی نیست و پیش از این هم مطرح شده بود. قرار بود نیروگاه بعثت بازنشسته شود و نیروگاه ملی در بویین زهرا ایجاد شود. به گفته وزارت نیرو اقدامات لازم برای عملیاتی شدن آن هم صورت گرفته بود اما در مهرماه سال 99 ، محسن طرزطلب، مدیرعامل شرکت تولید نیروی برق حرارتی به ایرنا گفت که ایجاد این نیروگاه در بویین‌زهرا نیاز به همکاری مقام‌های استانی داشت که هیچ همکاری انجام نشد به گونه‌ای که حتی زمین مورد‌نیاز هم در اختیار قرار نگرفت، بنابراین قولی که داده شده بود برای ایجاد این نیروگاه در نیمه نخست امسال به دلیل عدم همکاری، با تاخیر روبه‌رو شد.
او اضافه کرده بود که بنابراین تلاش می‌شود کار ایجاد نیروگاه ملی در مکان فعلی نیروگاه بعثت تهران عملیاتی شود و در همین راستا هم قرداد نصب اولین توربین ملی برای این نیروگاه امضا شد و دلایل همکاری نکردن مقامات محلی و نقش آنها در موفق نشدن پروژه‌ای با اهمیت نیروگاه ملی به فراموشی سپرده شد.
برای نوسازی هم پول نیست
در حالی که کمیته ارزیابی محیط زیست هنوز نظر نهایی خود را در مورد نیروگاه بعثت اعلام نکرده است، روز گذشته مسعود شیخ، مدیرعامل شرکت مدیریت تولید برق بعثت از ضرورت نوسازی همین نیروگاه صحبت کرده‌است.
او در مورد دلایل نشدنی بودن تعطیلی بعثت گفته است که احتمالا پیک تابستان ۱۴۰۰ به این دلیل که ممکن است با ایجاد «گشایش اقتصادی» و افزایش مصرف برق، همراه شود بسیار حساس است. شیخ همچنین اظهار کرده است:« سال ۱۳۹۹، سال کم‌بارشی بود، به همین دلیل باید آمادگی حذف برق‌آبی‌ها در پیک تابستان را داشته باشیم. این مسئله وظیفه بسیار خطیری بر عهده نیروگاه‌های حرارتی خواهد گذاشت تا مانند سال‌های گذشته با تامین پیک تابستانی، اجازه وقوع خاموشی و هزینه‌های ناشی از آن را ندهند.»
او در گفته‌هایش اشاره کرده نیروگاه‌های فرسوده بازنشسته نمی‌شوند و باید نوسازی شوند اما در جای دیگر صحبتش اشاره کرده است که کمبود منابع مالی جدی‌ترین مشکلات وزارت نیرو و نیروگاه‌ها است «این موضوع اجازه نمی‌دهد که سرمایه‌گذاری موثر و به‌موقع در حوزه بهینه‌سازی، نوسازی و اورهال نیروگاه‌ها انجام شود.»
اگر چه سازمان حفاظت محیط زیست معتقد است که به دلیل بحران آلودگی هوای تهران حتی نوسازی نیروگاه بعثت هم قابل قبول نیست و باید نیروگاه منتقل شود اما به نظر می‌آید مسئولان وزارت نیرو نه تنها دیگر به فکر بازنشسته کردن این نیروگاه داخل تهران نیستند بلکه حتی از منابع مالی مورد نیاز برای نوسازی هم مطمئن نیستند.

معاون اول رئیس‌جمهوری گفت: «بهبود محیط زیست شهری اولویت کشور و موضوعی فرابخشی و فرا دستگاهی است که مورد توجه همه مسئولان قرار دارد.»
اسحاق جهانگیری که دیروز برای شرکت در مراسم افتتاح سه طرح عمران شهری شامل سطوح سه‌گانه تقاطع غیرهمسطح آزادگان، پارک جنگلی و بوم‌پارک کشف‌رود به مشهد سفر کرده بود، گفت: «هم اکنون هیچ طرح عمرانی در کشور انجام نمی‌شود مگر این که به آثار محیط زیستی آن پرداخته شود و در طرح‌هایی که به مسائل زیست محیطی توجه نشده مشکلات آلایندگی برای پروژه‌ها و فعالان آنها پیش آمده است.»
او عمده طرح‌های شهرداری ها را در این راستا دانست و ادامه داد: «جمعیت عمده کشور ما یعنی حدود ۷۰ درصد، شهرنشین هستند و بخش بیشتر این جمعیت نیز در کلانشهرها زندگی می‌کنند. با توجه به اهمیت این موضوع مسئولان شوراهای اسلامی شهرها و مدیریت شهری به اهمیت کار خود واقف هستند و می‌دانند شهرنشینی با چه مشکلات پیچیده‌ای رو‌به‌رو شده است و از طرف دیگر مردم نیز دغدغه سلامت خود را دارند.»
معاون اول رئیس‌جمهوری با ابراز امیدواری برای تامین واکسن کرونا افزود: «توریسم و سفر از پایه‌های اصلی زندگی مردم مشهد است و اکنون با پذیرش اولویت‌ها به واسطه شیوع کرونا شاهد محدودیت در آمد‌و‌رفت مردم به این شهر هستیم تا مشکلی ایجاد نشود و محیط زیست شهری نیز باید این‌چنین مورد توجه قرار گیرد.»
او ادامه داد: «بخش عمده آلایندگی‌ها به واسطه در ترافیک ماندن مردم ایجاد می‌شود و آلایندگی ناشی از ترافیک‌ها شاید بیشتر از سایر آلایندگی باشد لذا ایجاد تقاطع‌های غیرهمسطح با هزینه بالا لازم و در راستای برطرف کردن این معضل است.»
معاون اول رئیس‌جمهوری به تنها جلسه کامل هیئت دولت در خارج از تهران در چند سال پیش در مشهد اشاره و بیان کرد: «در آن سال جلسه هیات دولت برای کشف رود در مشهد برگزار شد که امروز بخشی از آن طرح‌های بزرگ در قالب “بوم پارک کشف رود” به بهره‌برداری رسید.» جهانگیری به مساله حاشیه نشینی در اطراف تهران و مشهد اشاره کرد و افزود: «اکنون جمعیت برخی مناطق حاشیه‌ای تهران از چند هزار نفر به چند صد هزار نفر رسیده است لذا زیرساخت‌های بهداشتی و آموزشی آنان برای جمعیت کنونی مناسب نیست و کفاف نمی‌دهد.»

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در گفت‌وگویی ادعای مطرح شده از سوی معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا درباره مذاکرات بر سر توافق هسته‌ای در هفته جاری در وین و لغو تحریم‌ها برای بازگشت آمریکا به پایبندی به توافق هسته‌ای را رد کرد. به گزارش ایسنا به نقل از شبکه پرس تی وی، سعید خطیب‌زاده سخنگوی وزارت امور خارجه در گفت‌وگویی اختصاصی با این شبکه موافقت با هرگونه لغو قدم به قدم تحریم‌های اعمال شده بر ایران از سوی دولت جدید آمریکا را رد کرد. خطیب زاده گفت: همان‌طور که بارها گفته شده است، هیچ برنامه قدم به قدمی مد‌نظر نیست.
او افزود: سیاست قاطعانه جمهوری اسلامی ایران لغو تمام تحریم‌های آمریکاست، چه آن‌هایی که ترامپ پس از خروج از برجام (توافق هسته‌ای) اعمال کرد و چه آن‌هایی که برای اولین بار از جانب او اعمال شدند و همین‌طور تحریم‌هایی که تحت سرپرستی هر کسی اعمال شدند.
اظهارات خطیب‌زاده در واکنش به ادعای جالینا پورتر معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا مبنی بر وجود نشستی برنامه‌ریزی شده با حضور نمایندگان ایران و دیگر کشورها در وین در روز سه شنبه برای مذاکره پیرامون توافق هسته‌ای مطرح شد.
پورتر روز جمعه مدعی شد که این مذاکرات بر «گام‌های هسته‌ای که لازم خواهد بود ایران در راستای بازگشت به پایبندی به مفاد برجام بردارد» متمرکز خواهد بود و در این مذاکرات مقامات آمریکایی در طرف دیگر محل مذاکرات خواهند بود، در حالی که مقامات انگلیسی، آلمانی، فرانسوی، چینی و روسی با ایران دیدار می‌کنند.